Drie op de vier Brusselaars krijgt mentale opkikker door te vertoeven langs een vijver

Drie op de vier mensen krijgen een mentale opkikker wanneer ze bij een vijver vertoeven, zo blijkt uit de voorlopige resultaten van een VUB-onderzoek, dat zich voornamelijk richt op de vijvers in Brusselse parken.

Beyond the Pond, zo heet het onderzoeksproject waarvoor VUB-doctoraatstudente Ellen Van den Bossche aan 22 Brusselse – en 6 Antwerpse – parkvijvers gegevens inzamelde over de ervaringen van bezoekers. Vorig jaar hingen aan die vijvers bordjes met een QR-code die mensen naar een enquête leidde. Het hoofddoel: te weten komen in hoeverre die vijvers een impact hadden op hun gemoedstoestand en welke rol biodiversiteit daarin speelde.

De eerste resultaten suggereren een positieve invloed. “Ongeveer 75 procent van de meer dan 1.350 respondenten gaf aan dat de vijvers een grote meerwaarde hebben voor hun mentaal welzijn,” stelt Van den Bossche. En opvallend: biodiversiteit lijkt cruciaal te zijn. “Mensen willen dat het water vol planten en dieren zit. Ze zijn vragende partij voor een grote aanwezigheid van amfibieën, vissen en vogels. Enigszins tot mijn verrassing bleken insecten even geliefd als de andere diergroepen.” De onderzoekster plaatst wel een kanttekening. “Heel wat deelnemers blijken bang te zijn voor beten van insecten bij vijvers.”

Als de bevindingen bevestigd worden, levert Van den Bossche heel wat argumenten aan voor een groene aanleg en beheer van 'blauwe ruimtes' in Brussel. “En voor het behoud ervan. Ze kunnen aantonen dat er weinig draagvlak is voor bijvoorbeeld het verwijderen van vijvers om ruimte voor parkeerplaatsen te creëren.”

Een opvallende vaststelling is dat maar weinig deelnemers voorstander waren van zwemmogelijkheden in de vijvers in kwestie. “Wat niet per se wil zeggen dat Brusselaars niet wakker liggen van openbare zwemplekken, mogelijk willen de respondenten vooral de natuur in die waterplekken behouden.” Dat zou in de lijn liggen van het verzet tegen zwemmen in het Neerpedepark.

Voor Van den Bossche zelf voelde het opzetten van het project als een ontdekkingstocht. “Ik ben een geboren en getogen Brusselse, maar was aangenaam verrast te zien hoeveel vijvers er verspreid liggen in het gewest”, zegt ze.
Sommige van die plekken lijken nog erg onbekend te zijn. “De minste reacties kwamen van een kleinere vijver in het Pedepark in Anderlecht en ook een vijver in het Neerveldpark in Sint-Lambrechts-Woluwe, die wat verscholen ligt, leverde weinig gegevens op.” De meest 'populaire' vijvers lagen in het Tenboschpark in Elsene en in de Jean-Félix Haptuin in Etterbeek.

Het Beyond the Pond-project maakt deel uit van een breder onderzoek, waarvoor Van den Bossche onder meer ook kleine organismen in het water zal bestuderen. Ze zal ook nagaan of er een link bestaat tussen de biodiversiteitsgraad van de vijvers en de inkomensgraad van de bewoners rondom. “Een van de theorieën is dat een hogere inkomensgraad zorgt dat er meer geld is voor beheer en het toevoegen van waterplanten. Maar rond dat zogenoemde 'luxury effect' hangt nog veel mist.”

De peiling aan specifieke vijvers is afgelopen is, maar Van den Bossche blijft gegevens inzamelen via een algemene enquête.

Meer info via de Instagrampagina @beyondthepond_vub