Roerdomp: zeldzame watervogel gespot in het moeras van Wiels

Na een afwezigheid van meer dan vijf jaar streek onlangs weer een roerdomp in Brussel neer, in het kleine moeras van Wiels, dat bedreigd wordt door bouwplannen.

Van 2019 was het geleden dat er nog een roerdomp gesignaleerd was in Brussel, toen aan het Rood Klooster in Oudergem, maar midden januari was het weer zover. Toen werd de vogel tijdens een jaarlijkse telling van de vzw Les Naturalistes belges gespot in het riet van het moeras van Wiels in Vorst.

Die watervogel spotten is geen sinecure, want de geelbruine, gedrongen reiger kan zich geweldig goed wegstoppen. Als het dier zich bedreigd voelt, haalt het een sluwe camouflagetruc uit: het poseert dan stijf rechtop met zijn snavel in de lucht om op een rietstengel te lijken. Maar veel vogelliefhebbers gingen de uitdaging aan en konden een glimp van de roerdomp opvangen, zoals de lange lijst observaties op waarnemingen.be bewijst.

Waarschijnlijk heeft Brussel de komst van de roerdomp te danken aan de stevige koudeprik aan het begin van het jaar, zo geeft ornitholoog Mario Ninanne aan. “Door het bevriezen van watergebieden in het noorden van Europa zocht het exemplaar mogelijk vrij water in onze streken, om te kunnen jagen op vissen en amfibieën”, zegt Ninanne. “Aan Wiels vond hij zijn geliefde habitat, een rietveld. Broeden zal hij er niet, daarvoor is de plek te klein.”

De uitzonderlijke gebeurtenis zet de waarde van het moerasgebied in Vorst in de verf. Dat ontstond twintig jaar geleden per ongeluk toen bij graafwerken de grondwaterspiegel werd doorboord. Ondertussen is de plek geliefd bij tal van dieren, waaronder heel wat soorten vogels. “Zoals de ijsvogel en de dodaars. Die laatste is er van in het begin bij, waardoor hij zowat de mascotte is geworden”, zegt Geneviève Kinet van vzw Marais Wiels Moeras.

Burgerplatform Marais Wiels Moeras voert al jaren strijd voor het behoud van de site, die in 2020 werd gekocht door het Brussels Gewest. Het Gewest heeft echter plannen voor woningen op een deel van de site en onlangs vertelde ontslagnemend minister-president Rudi Vervoort (PS) nog dat “alle mogelijke pistes om vooruit te kunnen blijven gaan worden onderzocht”, ondanks de huidige bouwstop in natuurgebieden en groene zones.

“Er wordt gezegd dat er sowieso ruimte voor een park zal zijn, maar met een klein pocketpark valt de uitzonderlijke biodiversiteit niet te vrijwaren”, zegt Kinet. “Bovendien kunnen bouwwerken het water vervuilen, terwijl de hoge kwaliteit van het water dieren zoals de roerdomp aantrekt.”

Er is geen overschot aan geschikte gebieden voor roerdompen in België, zo valt te horen bij Natuurpunt. Daardoor zijn er volgens de laatste tellingen maar ongeveer dertig broedparen in Vlaanderen, en in Wallonië nog een stuk minder. Dat is een verbetering tegenover eind vorige eeuw, toen er in Vlaanderen maar drie tot acht paren overbleven. De roerdomp is dus aan een comeback bezig, dankzij lokale herstellingen van hun habitat, stelt de natuurorganisatie.

Elders in het land zitten onder meer in het Limburgse gebied De Wijers roerdompen. Wie ze wil spotten, kan er dit voorjaar naartoe gaan, maar het is vooral belangrijk de oren te spitsen. Roerdompen maken een bijzonder geluid, een diepe 'hoemp' die sommigen aan een misthoorn doet denken, anderen aan een koe of zelfs een walvis.