Lies Van Overschée: 'Het mooiste dat we elkaar kunnen geven? Voorzichtigheid'

Lies Van Overschée is centrumverantwoordelijke van gemeenschapscentrum De Platoo.. Met deze column neemt ze afscheid als columniste voor BRUZZ.

Het is midzomer, de gierzwaluwen krijsen zich een weg door de warme lucht en de rolluiken hangen vermoeid voor het raam. Terwijl de melancholie, eigen aan oranje nazomers, me al voortijdig in de nek hijgt, denk ik terug aan een voorjaar vol rondwandelen, aan (weg)kijken, aan hoe de stad altijd weer verandert simpelweg door wie haar leest. Is dat zo?

De voorbije maanden kreeg ik best wat vragen. Of ik hard van leer zou trekken, of ik de politiek er eens stevig van langs zou geven. Ik kreeg de raad om kritisch te zijn, zodat ik de plaats die me toebedeeld werd niet verloren zou laten gaan. Oei. Had ik niet net voor verhaaltjes gekozen? Voor de spanning tussen wat zich toont en wat zich hardnekkig aan elke blik onttrekt. De momenten waarop een stad zich niet zomaar laat vatten.

Ik nodigde uit tot binnenkijken, ik daagde mezelf uit over mijn eigen veronderstellingen heen te stappen. Dat lukte matig. Niet omdat de stad onleesbaar was, misschien wel omdat ik er zelf altijd tussen geklemd zat. Simpel gesteld: elke wandeling begon met dezelfde ogen.

Misschien blijf ik ook daarom steeds vaker haperen aan een oude filosofische gedachte: het is 'de Ander' die mij uit mijn vanzelfsprekendheid haalt. Het is pas door ontmoeting dat ik werkelijk tot verantwoordelijkheid kom. En hoeveel gulheid er ook uit die gedachte spreekt, er schuilt iets ongemakkelijks in: dat 'de Ander' verschijnt in 'mijn' verhaal. Dat die voor mij pas iets of iemand wordt doordat ìk die ontmoet. Alsof mijn blik een toegangspoort is en niet gewoon één blik tussen de vele.

Nu ja, dat automatisme kennen we allemaal. We oefenen ons in het beschrijven van de wereld, en denken dan dat we die meteen ook begrijpen. Kijken wordt dan eigenlijk ook een vorm van ons iets toe-eigenen.

Misschien heb ik daarom geprobeerd om zo onbevangen mogelijk rond te kijken. Brussel heeft geen behoefte aan nog een mening, hoe goedbedoeld ook. De stad is al lang bezig zonder mijn woorden, zonder mijn nieuwsgierigheid, zonder mijn goede raad. Ze laat zich lezen, zeker. Maar ze leest evengoed terug.

Als de verhaaltjes dus al ergens toe hebben uitgenodigd, dan hoop ik dat het dit was: om af en toe te proberen voorbij de eigen blik te kijken. Want alleen al wéten dat je vanuit jezelf vertrekt, maakt een verschil. Dat besef maakt een blik niet objectiever, wel voorzichtiger.

En misschien is voorzichtigheid wel het mooiste wat we elkaar in een stad kunnen geven.