Schrijver Duchka Walraet: 'Een stad is een netwerk van minieme relaties'

Duchka Walraet is een Brusselse auteur en is projectverantwoordelijke voor de bouwsector. In haar tweewekelijkse column voor BRUZZ beschrijft ze de stad als een zinnelijk organisme.

De drang weerstaan om door te dringen tot de binnenkant van een ander. Niets is vaak moeilijker. Maar de stad leert je terughoudend te zijn. Zonder dat voorschrift ooit expliciet te benoemen. Op dezelfde manier waarop het trottoir je een gevoel voor ritme aanleert, leert de stroom onbekenden je anoniem te zijn. Het is een subtiele vaardigheid. Aanwezig zijn zonder aanspraak te maken op de ander. Zonder een blik te claimen. Kijken zonder te ontmaskeren. Bewegen zonder te storen. Samen leven zonder te botsen. Je begrijpt dat een netwerk van minieme relaties, een onzichtbaar, circulair web vormt. Met losse mazen. Op de een of andere manier schragen ze het leven van de stad. En het jouwe daarin. Je begrijpt het fenomeen van de zwakke banden.

Ze zijn geen voorziening die je kunt beheren of die politiek mobiliseerbaar is. Maar ze raken je. Zoals wind je haren of zonlicht je schouders. Zwakke banden claimen geen verbinding. Ze eisen geen participatie. Al zeker geen goede bedoelingen. Toch getuigen ze niet van misantropie. Het is een economie van gebaartjes die voorbijgaan en opnieuw verdwijnen. Zonder een ander residu dan bewustzijn.

Je toont visuele hoffelijkheid. Een grijnsje naar de vrouw die op het plein duiven voert. Een knikje naar de man die in de wasserette zijn kleren plooit. En burgerlijke onoplettendheid. Je wendt je blik met pudeur af wanneer iemand hoest. Wanneer je een misvormd gezicht ziet. Wanneer je tranen ziet. Je houdt je mening in beraad wanneer iemand je bruuskeert met een uitspraak, met een krant, met een gebed. Je erkent de ander zonder fixatie. Je vermijdt botsingen. Je opent je gezicht met een glimlach en je gaat verder.

Soms zwelt zo'n micromoment harder op en stijft het even op tot een gebeurtenis. Een voorbijgangster geeft een compliment over de rode satijnen jurk die je draagt. Een jongetje biedt zijn paraplu aan, zodat je droog naar de Delhaize kunt lopen. Een winkelbediende zet 'Walk on The Wild Side' iets luider omdat je lekker aan het meewiegen bent. Daarvoor moet je het echter niet doen.

Als je verlangt naar zwakke banden die meer zouden zijn dan hun precaire zelve, dan bega je een grove stijlfout. Buurtfeesten organiseren om alle bewoners van je straat te leren kennen. Dat is grof en dat is dorps. Dat gedrag hoort niet bij de discrete grammatica van de stad. Het primaat van de zwakke banden is niet intimiteit, maar contact met de vergankelijkheid. De fracties van een seconde. De momentane erkenning van de ander. Zonder onderhandeling. Onder een sluier van onwetendheid.

Geen je-m'en-foutisme. Je hebt het hier over een vorm van stoïcisme. En niet vergeten in al je enthousiasme: de hel is geplaveid met goede intenties.