Met zijn debuutroman Grondwerk heeft Tijl Nuyts de Boon Literatuurprijs gewonnen. In het boek laat de Brusselse schrijver een naakte molrat onder de stad graven en zo een scherpe blik werpen op de menselijke samenleving. “Hoe meer ik erover las, hoe meer ik dacht: dit is een superieure diersoort.”
Interview met Boon-winnaar Tijl Nuyts.
Boon-winnaar Tijl Nuyts graaft onder Brussel: 'Misschien is de mens aan vervanging toe'
De jury prees het boek als een originele ideeënroman die via dat ongewone perspectief blootlegt “wat er misloopt in de mensenwereld en in de hoofdstad” en tegelijk een alternatief samenleven suggereert.
Het hoofdpersonage in Grondwerk wordt door haar kolonie naar Brussel gestuurd, met een duidelijke maar mysterieuze opdracht: een basis uitgraven op het Vaderlandsplein. Waarom precies, en wie haar zal briefen, blijft lange tijd onduidelijk.
“Ze weet dat ze hier moet zijn, maar niet waarom", vertelt Nuyts. “En tegelijk voelt ze: dit is de plek waar het gebeurt.”
Toch is die plek allesbehalve geruststellend. Door de ogen van de molrat wordt Brussel, en bij uitbreiding de mensenwereld, een chaotische, kwetsbare omgeving.
Spiegel voor de mens
De keuze voor een naakte molrat als verteller ontstond toevallig. “Ik zag een foto en voelde eerst afschuw. Maar daarna kwam fascinatie", zegt Nuyts. “Hoe meer ik erover las, hoe meer ik dacht: dit is een superieure diersoort.”
Waar mensen volgens hem worstelen met klimaat, ongelijkheid en conflict, leven molratten net in collectieve zorg en harmonie. “Wij doen het als soort niet zo goed. De wereld staat in brand, en we hebben daar zelf een groot aandeel in.”
Het contrast vormt de kern van het boek: kunnen mensen iets leren van een samenleving die radicaal anders georganiseerd is?
Brussel onder onze voeten
De setting onder de Brusselse grond is geen toeval. Nuyts raakte gefascineerd door de stad na een zinkgat in zijn straat. “Plots was een stuk weg verdwenen. Dat zette mij aan het denken over wat er zich onder onze voeten afspeelt.”
Die ondergrond wordt in de roman een symbolische ruimte, waar instabiliteit en onzekerheid zichtbaar worden. Problemen met infrastructuur of stadsontwikkeling krijgen zo een bredere betekenis. “Wat er onder de grond gebeurt, zegt ook iets over wat er boven misloopt.”
Dat lezers zich laten meeslepen door zo’n vreemd perspectief, verraste de auteur. “Ik dacht: wie wil hier nu 280 pagina’s in meegaan? Maar blijkbaar raken mensen er toch door.”
Sinds de publicatie krijgt hij berichten van lezers die anders naar hun omgeving kijken: naar verzakte voetpaden, trillende grond of gaten in de straat.
De Boon-prijs voelt voor Nuyts als een aanmoediging om verder te experimenteren. “Het is oké om vreemde boeken te schrijven. Gewoon blijven graven en zien waar je uitkomt.”
Lees meer over: Brussel , Literatuur , Cultuurnieuws , Boon literatuurprijs , Tijl Nuyts
