Lifetime Achievement Award voor Axelle Red: 'Zoek de held in jezelf'

Herontdekt door een nieuwe lichting artiesten, Dua Lipa en Zwangere Guy voorop, maakte Axelle Red het voorbije jaar een comeback die ook voor haar ietwat uit de lucht kwam vallen. Deze week krijgt ze een Lifetime Achievement Award uitgereikt in de ING Arena. “Eigenlijk zou ik in de politiek moeten stappen, maar daar heb ík dan weer de moed niet voor.”

"Eigenlijk heb ik maar één definitie van een ster: iemand die straalt over anderen”, klinkt het enkele dagen voor ze haar MIA-carrièreprijs mag afhalen in de ING Arena. “Als je dat niet kunt, steel je het licht van anderen en begin je er beter niet aan.” Stralen heeft in het geval van Axelle Red meer met een hernieuwd zelfvertrouwen en een hoopvolle levenshouding te maken dan met het cultiveren van eigen succes. “Ik heb het nooit moeilijk gehad om na een succesmoment op het podium voor een groot publiek over te gaan naar de orde van de dag, of na de champagne in businessclass pakweg te landen in Amerika, waar geen kat me kent.”

Ze verklaart die houding door haar komaf en de voorbeelden uit haar jeugd. Axelle Red werd in 1968 geboren in Hasselt als Fabienne Demal, dochter van een advocaat en liberaal politicus. “Mijn ouders waren gewone mensen die heel nuchter in het leven stonden. Al genoot mijn papa enig aanzien, hij was de eerste om te zeggen: doe maar gewoon. En mijn mama is ook zo. Ik heb ook altijd een voorbeeld genomen aan onze huishoudster, die ik beschouwde als een van mijn vier grootouders. Ze kon amper schrijven en had nooit de zee gezien, maar ze had een groot boerenverstand. Ook de mama van mijn stiefvader, die de Holocaust had meegemaakt, was een positieve moedige vrouw. Ze bleef maar herhalen dat er ook lieve Duitsers waren. Sterk, vond ik toen al, en het bewijs dat vrijheid in je hoofd zit.”

Met al die voorbeelden trok de zangeres eind jaren 1980 naar Brussel om er theater en later rechten te studeren en er nooit meer weg te gaan. Momenteel legt ze er tussen de workshops en live-uitzendingen voor The Voice Belgique de laatste hand aan een nieuw album, waar ze twee jaar geleden aan begon te schrijven en waaraan oudste dochter Janelle meeschreef. “Ze werkt aan een eigen album, maar is het best vertrouwd met mijn artistieke universum en alle mythologie en engagement erachter.”

Het is alweer acht jaar geleden dat je jongste album uitkwam.

Axelle Red: Ik vind tijd iets heel raars. Het voelt alsof er wel honderd verschillende levens in een mensenleven zitten. Soms voel ik de nood om het overzicht te bewaren. Zo heb ik na Janelles geboorte in 1999 een sabbatical genomen waarin ik een decennium aan foto's – fysieke, want er bestonden nog geen smartphones – heb gerangschikt. Alles was zo snel gegaan dat een tijdslijn me hielp om het te plaatsen. Ik heb wel genoten, maar vond het altijd moeilijk om in het moment te zitten: “C'était là, mais tu es passé tout juste à côté”, klinkt het in een van mijn nieuwe liedjes. Tegenwoordig lukt dat me beter. Omdat ik onderweg ook te maken kreeg met burn-outs die mijn blik tijdelijk vertroebelden, begrijp ik de uitdagingen van de nieuwe generatie. Als creatieveling moet je soms even afstand nemen. Nu is het acht jaar, maar ik heb me altijd de luxe gepermitteerd om wat gas terug te nemen als het nodig was om mezelf terug te vinden.

Wat is de belangrijkste verandering die zich heeft voltrokken in je lifetime?

Axelle Red: Ik ben gestopt met al mijn verschillende rollen te compartimenteren. Eerst was ik de dochter van en een gewone tiener die naar school ging, maar vanaf mijn vijftiende was ik ook artiest, en dat beschouwde ik als iets aparts. Daar kwamen telkens andere rollen bij – student, echtgenote, moeder, ambassadrice van Unicef en Handicap International … Uiteindelijk gingen al die rollen in elkaar overlopen. Op Sisters & empathy stopte ik mijn engagement prominent in mijn songs, al was niet iedereen daar even enthousiast over. Het voordeel van mijn bekendheid was dat ik er een podium voor had, maar ook als ik geen artiest was geworden, zou ik me geëngageerd hebben via mijn job of als mensenrechtenactiviste.

Tijdens haar passage in de AFAS Dome coverde de Britse popster Dua Lipa 'Sensualité', Zwangere Guy samplede 'Je t'attends' in 'Gorik Pt. 2'. De aandacht van die jonge popsterren lijkt voor een zekere ontspannenheid te zorgen.

Axelle Red: Dat is zo. Vroeger hebben artiesten ook weleens dingen gepikt. Verdomme, dacht ik dan als ze me niet vernoemden. Tegenwoordig kan ik daar veel beter mee om. Niet iedereen hoeft mijn muziek goed te vinden. Ik ben trots op mijn parcours en het lef waarmee ik tegen de verwachtingen in durfde te gaan. Uiteindelijk ben ik nog maar voor één ding bang: om de vrijheid in mijn hoofd te verliezen.

De cultuursector staat nochtans onder druk. Laatste wapenfeit: gelobby van federale regeringspartij Les Engagés waardoor popshows zwaarder worden belast dan opera.

Axelle Red: Onbegrijpelijk, en dat terwijl muziek voor veel mensen belangrijker is dan ooit. Tegelijk is het triest dat mensen het verschil niet meer horen tussen AI-gegenereerde muziek in de supermarkt en echte muziek. Mijn jongste clubtournee, waarop we met negen muzikanten op het podium stonden, noemde ik niet voor niets mijn 'Fuck AI-tour'. Maar wat geldt voor de cultuursector, geldt ook voor de media. We wonen in een angstige wereld, waar iedereen bang is om zijn plekje te verliezen.
Op het verjaardagsfeestje van mijn dochter zei een twintiger dat hij zijn stiel niet verder durft uit te bouwen omdat die over tien jaar misschien niet meer bestaat. Doe toch maar gewoon voort, denk ik dan. Een creatieveling vindt altijd een weg om zich om te vormen. Maar het is niet evident om van je artistieke passie te kunnen leven.

Je zei ooit eens dat je de wereld opdeelt in helden, schapen en tirannen, en dat er genoeg helden moeten zijn zodat de schapen hen en niet de tirannen volgen. Heeft deze tijd meer helden nodig?

Axelle Red: Ja, maar ik denk dat we die helden vooral in onszelf moeten zoeken en niet moeten wachten tot ze ons komen redden. Dat thema zit in een aantal nieuwe nummers en kwam ook al aan bod op mijn kersttournee. Als antwoord op al die liedjes over de komst van een of andere goeroe of messias is mijn boodschap: trotseer je angsten en vind moed in jezelf.
We kunnen alle schuld op Trump steken, maar wij laten Trump toe. Wij zouden zoveel kleine stapjes kunnen nemen en zo een sneeuwbaleffect veroorzaken, zodat zijn beleid keert. Maar wie is er nog zo moedig? Veel mensen zitten in overlevingsmodus. De meeste mensen zijn niet slecht, maar bang. En als je bang bent, daalt je empathisch vermogen, kruip je in een slachtofferrol en ga je dingen opeisen waarop je denkt recht te hebben.

Helemaal in het begin van je carrière in 1993 zong je al 'Le monde tourne mal'.

Axelle Red: Inderdaad. Soms denk ik: die oude Afrikaan onder zijn boom die nooit naar school is geweest, maar wel al zijn gezegdes kent, heeft meer boerenverstand dan wij in de westerse wereld. Ik ben gestopt met opinies te lezen. Wetenschap, sprookjes en mythologie: daaruit distilleer ik mijn eigen verhaal, en dat overgiet ik met positieve muzikale vibes en hoop.

Brussel kan zowel moed als hoop gebruiken.

Axelle Red: Een vriendin van me is weggetrokken uit het centrum omdat ze het haar kinderen niet langer wou aandoen. Ik ben heel kwaad op de mensen die de stad besturen. New York heeft één burgemeester. Waarom zouden wij er negentien nodig hebben? Belachelijke kosten, terwijl niets functioneert. Hier is inderdaad moed op zijn plaats, maar je moet jezelf natuurlijk niet tot doelwit maken, en dat ben je op sommige plekken in Brussel wel. Maar misschien moeten we gewoon anders stemmen? Of eerst goed nadenken voor we stemmen ... Eigenlijk zou ik zelf in de politiek moeten stappen, maar daar heb ik dan weer de moed niet voor. Ik zou al mijn eigen partij moeten oprichten om niet dood te gaan van de particratie. Het zal er natuurlijk nooit van komen, omdat ik er veel te emotioneel voor ben, terwijl ik nochtans veel ideeën heb over hoe we ons onderwijs en onze gezondheidszorg kunnen aanpakken. In plaats van alleen te focussen op wiskunde, economie en Nederlands zou ik net meer geschiedenis, filosofie en psychologie geven, zodat kinderen een onderscheid kunnen maken tussen correcte en foute, te negeren informatie. Ik zou de schoolgaande jeugd leren hoe ze zichzelf kunnen leren kennen en hun mentale gezondheid moeten onderhouden, en out of the box denken promoten; zodat ze beter opgewassen zijn tegen alles wat artificieel wordt.

Dat klinkt als het tegenovergestelde van het efficiëntiedenken dat in regeringskringen en het bedrijfsleven gemaakt wordt?

Axelle Red: Precies. Zij zullen argumenteren dat ze moeten concurreren met China en de multinationals, maar onlangs vertelde een kinderpsychologe me dat alle kinderen in China depressief zijn. Er is geen tijd voor naschoolse activiteiten omdat ze bijles wiskunde volgen, in de hoop dat éne beschikbare plekje aan de universiteit te bemachtigen. Ik snap de stress van de regering die geconfronteerd met al die nieuwe technologie er ook op wil inzetten, maar wat ben je met een bevolking die door haar reserves zit?

Axelle Red krijgt op 4/2 een Lifetime Achievement Award tijdens de MIA's, op 29/11 treedt ze op in de Ancienne Belgique, abconcerts.be.