Molenbeek 2030 vraagt aan Brusselse regering duidelijkheid over financiering

In een open brief richten een zestigtal Brusselse organisaties, waaronder KVS, Ancienne Belgique, De Munt, Théâtre National en VUB, zich donderdag rechtstreeks naar de regering-Dilliès. Ze vragen duidelijkheid over de beloofde regeringssteun voor het vervolgtraject van de Brusselse kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad.

De nieuwe Brusselse regering vermeldt in haar regeerakkoord dat het project Molenbeek for Brussels 2030 op regeringssteun kan rekenen. “Binnen besparingen die de regering aankondigt, vrezen we dat deze vermelding in het regeerakkoord niet vertaald zal worden in de middelen die nodig zijn om ons project voort te zetten”, zegt Jan Goossens, opdrachthouder van Molenbeek for Brussels 2030. Om het voortbestaan te verzekeren vragen de partners van het project snel duidelijkheid over de financiële injectie van de gewestregering.

"We ervaren van nabij hoe politieke stuurloosheid leidt tot afbouw, versnippering en verlies aan vertrouwen", klinkt het in de brief. "Met deze brief roepen wij de Brusselse ministers op om voort te bouwen op het elan van de kandidatuur als Europese Culturele Hoofdstad en resoluut te kiezen voor een ambitieus en verbindend cultuurproject voor Brussel."

BRUZZ contacteerde het kabinet van minister-president Boris Dilliès (MR), bevoegd voor Cultuur. “De ondersteuning van het culturele weefsel, voorzien in het kader van Molenbeek 2030, zal worden voortgezet", reageert de woordvoerster van Dilliès. "De toegekende bedragen zullen worden bepaald tijdens de begrotingsconclaven”.

De regering in lopende zaken gaf het project op basis van de voorlopige twaalfden groen licht om verder te werken tot juni. Volgens de organisatie is het stilaan heel moeilijk die werking verder te zetten, gezien het naar eigen zeggen in 2026 nog niets van die financiering ontving.

Middenveld

Onder meer Kanal, Bozar, KVS, Théâtre National Wallonie Bruxelles, boekhandel Passa Porta, kunstenaar Miet Warlop, scrhijver David Van Reybrouck ondertekenden de open brief. Ook RWDM Girls, Groot Eiland en VUB scharen zich achter de vraag gericht aan de regering.

De Koninklijke Vlaamse Schouwburg was partner van de Brusselse kandidatuur en wil met de brief het belang van het “verbindend stadsproject” benadrukken, ook na de Euopese wedstrijd. “We leven in moeilijke tijden en we zullen kunst nodig hebben om antwoorden te vinden op de uitdagingen in onze stad. Als onderdeel van onze toekomst en niet als bijkomstigheid”, zegt Kristien De Coster, zakelijk leider van KVS. “We hebben nood aan een inclusief project, voor iedereen die in het hyperdiverse Brussel woont.”

Van Molenbeek voor Brussel

Hoewel Brussel de titel als Culturele Hoofdstad 2030 niet binnenhaalde, wil de organisatie de opgebouwde plannen en partnerschappen niet overboord gooien. Het initiatief wil de oorspronkelijke plannen nu opentrekken naar het hele gewest. “Het vervolgtraject bouwt verder op de sterke elementen van onze kandidatuur”, zegt Goossens. “De ervaring die we in Molenbeek hebben opgebouwd, kan een hefboom zijn waar heel Brussel de vruchten van plukt.”

Het Brussels traject richting Culturele Hoofdstad startte al in 2021. De organisatie werkt intussen ook aan een nieuwe naam, al is daarover nog niets bekendgemaakt. Het vervolgtraject zal er een zijn van verschillende jaren, maar dat hoeft volgens Goossens niet per se 2030 als einddoel te hebben. “Ook 2029 is een symbolische optie, dan viert het Gewest zijn veertigste verjaardag.”

12 tot 15 miljoen

Na het negatief verdict van de Europese jury werkte Molenbeek for Brussels 2030 aan een alternatief programma. “Een ambitieus plan B waarin we voor elk van de vier pijlers uit ons dossier, een project voorstellen”, zegt opdrachthouder Goossens. Daarvoor heeft de organisatie in 2025 nog 12 tot 15 miljoen euro gevraagd aan de regering in lopende zaken. Dat komt budgettair en projectmatig neer op een derde van de oorspronkelijke kandidatuur.

Voor dat plan B keken Goossens en zijn medewerkers naar andere steden die net naast de Europese titel grepen. “Die plan B-uitwerkingen zijn in andere steden heel succesvol gebleken”, aldus Goossens. “Het voorbeeld van Dublin en Montpellier inspireerde ons.”

Goossens ziet de som van 12 miljoen euro in de huidige budgettaire context van het gewest niet haalbaar. Daarom wil de organisatie een bescheidener voorstel op tafel leggen. “We willen nog altijd projecten realiseren die inspelen op urgente noden in Brussel: cultuur, sociale cohesie en de trots van Brusselaars, waar minister-president Dilliès zelf ook zo op hamert.”

Molenfest 3.0?

Welke projecten uiteindelijk gerealiseerd zullen worden, hangt volgens Goossens af van de middelen die het gewest toekent. “Zonder te weten hoeveel subsidies het Brussels Gewest ons toekent, is het moeilijk te zeggen welke projecten overeind blijven”, zegt hij. “We hopen voor elk van de vier pijlers van ons dossier, ten minste één project te realiseren.”

Een van de projecten die Goossens en zijn team naar voren schuiven is een nieuwe editie van Molenfest, het festival dat de voorbije twee jaar werd georganiseerd in coproductie met Kanal. Het museum voor hedendaagse kunst, waarvan de opening gepland staat voor november 2026, moet mogelijk ook met minder gewestelijke middelen werken dan oorspronkelijk voorzien. “Daarnaast kijken we ook naar de Europese parade en projecten in de stedelijke natuur zoals rond het Ninoofsepoortpark.”

Voor het luik rond publieke parades verwijst Goossens naar een samenwerking met Zinneke. Ook Zinneke wacht nog op financiële duidelijkheid, nadat het opgenomen werd in het regeerakkoord.

De vierde pijler waarrond Molenbeek for Brussels 2030 actief wil blijven draait rond tijdelijke invullingen van leegstaande gebouwen. “Brussel heeft veel leegstand”, zegt Goossens. “Dat zijn belangrijke plekken waar cultuur, onderwijs en vluchtelingenopvang elkaar positief kunnen versterken. We willen zulke tijdelijke bezettingen duurzamer maken.”

Naast de vier zogenaamde vuurtorenprojecten wil de organisatie ook samenwerken met Leuven, dat wél werd aangeduid als Europese Culturele Hoofdstad 2030. “De nieuwe directeurs hebben ons al laten weten dat ze willen samenwerken. We willen die Brusselse vertegenwoordiging in 2030 verzekeren en uitwerken.”

Europese jeugdhoofdstad

Sinds het negatief advies van de Europese jury heeft de organisatie van Molenbeek for Brussels 2030 verder gewerkt aan de vertaling van het bidbook, er is een documentaire in de maak en er werden ook alternatieve financieringsmodellen gezocht. Daarvoor kijkt het ook naar projectoproepen op Europees niveau. Zo wordt gekeken naar Europese projectsubsidies om delen van het programma te financieren. “Dat kan alleen als er ook lokale steun blijft om een stabiele werking te garanderen,” zegt Goossens.

Een van die plannen is een kandidatuur voor European Youth Capital, een initiatief van het European Youth Forum dat elk jaar een Europese stad uitroept tot Jeugdhoofdstad. In 2025 ging die titel naar het Oekraïense Lviv, een jaar eerder naar Gent. “Het is een titel waar we, gezien ons traject, goed voor geplaatst zijn.”

In het kandidatuurdossier voor Culturele Hoofdstad speelde de jonge bevolking van Brussel al een centrale rol, onder meer via Youth Coalition, een traject waarbij honderd Brusselse jongeren nadachten over de toekomst van hun stad.