Onduidelijkheid troef over hoe Kanal krediet van 60 miljoen zal aflossen

De Stichting Kanal heeft een lening van 60 miljoen euro gekregen om de opening van het nieuwe kunstmuseum in november te verzekeren. Maar het blijft onduidelijk hoe de stichting dat bedrag op een jaar denkt terug te betalen.

Na een eerdere oproep in november, klonk vorige week opnieuw een noodkreet. De Stichting Kanal wachtte nog op een som van 60 miljoen euro om het museumproject aan Sainctelette af te werken. Afgelopen donderdag kwam de Brusselse regering uiteindelijk met het bedrag over de brug, maar dan in de vorm van een lening.

“Het geld zorgt ervoor dat de werken die zijn gestart, afgewerkt kunnen worden”, verduidelijkt Baptiste Delhauteur, financieel directeur van de Stichting Kanal. “De grote bouwwerken zijn zo goed als af, maar binnen moet er nog heel wat gebeuren. Het gaat onder meer om de inrichting, het plaatsen van het verwarmings- en koelingssysteem en de installatie van camera’s.”

Dat is ook wat in regeringskringen te horen valt. De lening is een reddingsboei om ervoor te zorgen dat het museum de geplande openingsdatum van 28 november haalt. En over die datum is Delhauteur duidelijk: het museum Kanal-Centre Pompidou zal die dag de deuren openen, zo maakt hij zich sterk. Maar hoe het museum er op een half jaar tijd in moet slagen om het geleende bedrag terug te betalen aan het Gewest, is hij veel minder helder.

550.000 bezoekers

Mathias Vanden Borre, Brussels parlementslid voor N-VA, stelt zich dan ook grote vragen bij de lening. “Het zou niet de eerste keer zijn dat een lening van het Gewest uiteindelijk niet meer wordt terugbetaald. Hoewel dat een nieuwe klap zou betekenen voor de al catastrofale financiële situatie van het Gewest.”

Vast staat dat volgens schattingen Kanal met eigen inkomsten de lening niet kan ophoesten op één jaar tijd. In april vorig jaar liet de Stichting Kanal verstaan dat het museum, dat uitgaat van 550.000 bezoekers per jaar, een omzet zal hebben van 16,5 miljoen euro per jaar, waarvan 6 miljoen uit de opbrengst van de ticketverkoop, publicaties en de museumshop. De vier horecazaken in het gebouw moeten nog eens 6,5 miljoen euro opleveren, een 400-tal jaarlijkse evenementen zou goed zijn voor 3,4 miljoen.

10 miljoen

Al moet daarbij gezegd worden dat de regering-Dilliès het oorspronkelijke businessplan van tafel lijkt te hebben geveegd. Dat ging er namelijk van uit dat Kanal een jaarlijkse werkingssubsidie van 35 miljoen euro zou krijgen van de Brusselse regering.

Maar in het regeerakkoord is overeengekomen om dat bedrag af te bouwen. Dit jaar krijgt Kanal nog zo’n 28 miljoen euro van het Gewest. Maar in 2027 daalt dat naar 24 miljoen, en slechts 22 miljoen het jaar daarop. Vanaf 2029 kan het rekenen op een gewestelijke subsidie van 10 miljoen, minder dan de helft van het bedrag waar het museum op rekende.

“Niet genoeg voor een museum”, zo concludeerde Yves Goldstein bij de aankondiging van zijn vertrek in De Standaard. In een eerder interview in november verkondigde hij dat het bedrag zou resulteren in “een open gebouw, zonder museumwerking.”

Uit verschillende hoeken klinkt dat het museum dan maar op zoek moet naar ‘een private partner’ om het nodige geld bijeen te schrapen, volgens het kabinet van een lid van de regering zou dat een van de voorwaarden zijn geweest voor het verkrijgen van de lening donderdag. Brussels minister van Financiën Dirk De Smedt (Anders) refereerde in dat opzicht aan een nieuw businessplan voor de cultuurtempel, “om het museum op lange termijn geen subsidieslurper te laten zijn, maar een project waar Brussel fier op mag zijn", zo klonk het vrijdag na de aankondiging van de lening.

Delhauteur stelt dat dat nieuwe businessplan al is opgesteld, en aan de regering is voorgelegd. “Het businessplan van Kanal is de voorbije tien jaar meerdere keren herbekeken, ook nu passen we het aan aan de nieuwe context.” De redactie kon het plan niet inkijken.

Zowel binnen de regering, Stichting Kanal, als bij politici die BRUZZ sprak, wordt als grote troef gekeken naar “de grote ruimte” waar “iets mee gedaan kan worden”. Want het gebouw van Kanal is immens, en zal in totaal over 40.000 vierkante meter vloeroppervlakte beschikken.

Events

Ook Goldstein, die nog aanblijft als ‘opdrachthouder’ tot zijn vervanger is geselecteerd, denkt dat daar geld te rapen valt. “Structureel ruimtes verhuren gaan we niet doen”, zo licht hij toe in De Standaard. “Maar met 20.000 vierkante meter openbare ruimte en 5.000 vierkante meter aan multifunctionele ruimte is er volop potentieel voor evenementen. Bedrijven kunnen ruimtes huren voor recepties, productpresentaties en allerlei andere events.”

“We staan open voor investeerders die een bedrag willen neertellen om een werking rond boeken of muziek op te zetten - uiteraard altijd binnen onze missie van kunst en cultuur. Er komen sowieso vier ruimtes die eigen ­inkomsten genereren: een café, een bar, een restaurant en een bakkerij." Daar verwijst ook Delhauteur naar wanneer hem wordt gevraagd hoe de Stichting Kanal de lening denkt terug te kunnen betalen. “Kanal is voor een stuk al een publiek-private samenwerking.”

Het is geen geheim dat Kanal al een tijdje probeert privaat geld aan te trekken. In april organiseerde het daarvoor nog het Kanal Business Forum in een hotel in de Noordwijk, in aanwezigheid van minister-president Boris Dilliès (MR) en staatssecretaris voor Stadsvernieuwing Ans Persoons (Vooruit). Delhauteur verwijst ook naar die initiatieven, hoewel hij geen uitspraken wil doen over het eventuele resultaat van die ontmoeting om ‘lopende gesprekken’ niet in gevaar te brengen.

Toch rijzen er vragen bij het idee om het museum vooral privaat te financieren. Goldstein waarschuwde zelf in november dat een volledige privatisering van Kanal niet realistisch is. “Een privémuseum van deze omvang, dat bestaat niet in België”, zo zei hij op BX1, waarbij hij toen opmerkte dat het museum zeker 29 miljoen euro per jaar nodig heeft om te kunnen draaien.

N-VA parlementslid Vanden Borre betwijfelt dat de private partner waar Kanal en het de gewestregering op rekenen, gemakkelijk zal gevonden worden. “Toen dit project voor het eerst werd voorgesteld, zou het 100 miljoen euro kosten. We zitten nu al aan meer dan het dubbele. Ik kan het niemand kwalijk nemen dat ze argwanend kijken naar dit project. Het Brussels Gewest heeft zich in het verleden al niet de meest betrouwbare partner getoond”, zo denkt hij.

Vanden Borre pleit er wel voor om het project grotendeels te privatiseren. “Liefst door het aantrekken van een speler uit de kunst- of cultuurwereld. Maar er moet voor gezorgd worden dat in november een levensvatbaar project de deuren opent. De ruimte zelf zou goed benut kunnen worden, cultureel of commercieel. Misschien kan een deel van de site omgevormd worden tot woningen. Maar zo’n transformatie doe je natuurlijk niet op een paar tellen. Dat er nu, zo dicht bij de geplande openingsdatum, nog zo veel onduidelijkheid is rond dit project, is het resultaat van onbezonnen en slecht beleid.”