Pianist Nduduzo Makhathini verovert Flagey: 'Ik reflecteer vaak over de apocalyps'

Met de Zuid-Afrikaanse pianist, componist, pedagoog en Zulu-healer Nduduzo Makhathini programmeert Flagey een van de meest empowerende uithangborden van het Afrikaanse continent.

Toen Nduduzo Makhathini (43) op zijn 17e jazz ontdekte en er als een blok voor viel, vroeg hij zich af waarom het zo herkenbaar klonk. Het deed hem denken aan de muziek die gespeeld werd tijdens de rituelen en ceremonies die hij als kind meemaakte. “Wat wil je?” klinkt het vanuit zijn woonplaats Durban. “De pioniers van het genre waren mijn voorvaders, betovergrootmoeders en -ooms, die ooit als slaven met schepen naar de andere kant van de Atlantische Oceaan waren gevoerd. In die voor hen vreemde omgeving zijn ze de herinneringen aan hun thuis jazz beginnen te noemen. Pas toen ik me begon te verdiepen in die geïmporteerde Amerikaanse klanken, besefte ik hoe vertrouwd ik was met hun DNA. Noem het mijn full circle-moment.”

Het is de 'jazziness' van het gedeelde ritueel, waaraan Makhathini al lang voor zijn jazzstudie werd blootgesteld, die hij als academicus en muzikant onderzoekt. Het maakte hem een ideaal uithangbord voor Blue Note Africa, het sublabel dat Afrikaanse artiesten wereldwijd promoot. In Flagey brengt hij nummers uit zijn recente release uNomkhubulwane, waarin hij inzoomt op de mythische regengodin Nomkhubulwane, symbool van vruchtbaarheid en overvloed bij de Zulu-gemeenschap, waar Makhathini deel van uitmaakt, en het juni te verschijnen A myth we choose, waarin hij een tegenverhaal biedt op de westerse blik op Afrika. “Er moet iets gebeurd zijn tijdens het koloniseringsproces dat Afrika reduceerde tot een continent van tekorten, terwijl het voor iedereen toch duidelijk mag zijn dat de hele wereld hier staat aan te schuiven voor onze ruwe mineralen, mode, muziek, filosofie …” Als tegenreactie stopt Makhathini inheemse kennis­systemen in een modern kleedje, zodat ook de generatie van zijn kinderen het echte verhaal te horen krijgen.

Terwijl Makhathini een blik werpt op de huidige staat van de wereld, zowel klimatologisch als politiek, vraagt hij zich af of dit echt is hoe we herinnerd willen worden en of het niet stilaan tijd wordt een nieuwe mythe te ontwerpen waarin we onze toekomst weer in handen nemen. “Als ik reflecteer over de apocalyps heb ik het niet zozeer over fysieke vernietiging, maar over een in elkaar stuikend bewustzijn en het moment waarop mensen stoppen met voelen. In meningen over ras, klasse en gender worden ook voortdurend verschillen benadrukt. Maar laat ons het eens hebben over wat ons verbindt, niet over wat ons scheidt.”

Nduduzo Makhathini treedt op 4/3 op in Flagey, flagey.be