Yuya Wang, virtuoze pianiste met minirok, verovert het Klarafestival in Bozar

De virtuoze pianiste Yuja Wang, op 20 maart in het kader van het Klarafestival te zien in Bozar, heeft lak aan de snobistische voorschriften van de klassieke muziekwereld: ze speelt de pianoforte voor uitverkochte zalen op naaldhakken. Is ze een unicum, of breekt de klassieke muziek eindelijk uit haar strakke keurslijf?

Op 20 maart speelt de Chinese pianiste Yuja Wang voor een uitverkochte zaal Henry Le Bœuf in de Bozar. Ze zal er slechts één hand bovenhalen, waaruit ze het Pianoconcert voor de linkerhand van de Franse componist Maurice Ravel zal toveren. Wang, zelf nog maar 39, heeft in de voorbije twintig jaar een plaats veroverd als een van de groten in de klassieke muziek, maar doet dat volstrekt op haar eigen manier. Ze schikt zich niet naar de ongeschreven regels van de industrie, en heeft geen enkellange galajurk nodig om een partituur van Tsjaikovski tot leven te wekken. Een paar Louboutins daarentegen?

Wang, de dochter van een danseres en een slagwerker, begon met pianospelen op haar zesde. Met haar talent trok ze naar het conservatorium van haar geboortestad Peking. Wangs professor vertelde haar dat ze “heel zachte en zwakke handen had”, en nooit succes zou bereiken in het spelen van de pianoforte. De meesterpianiste in spe sloeg dat advies in de wind, en trok op haar veertiende naar de andere kant van de aarde om aan het Mount Royal College in Canada haar talent verder te ontplooien.

Al vanaf haar elfde won Wang de ene pianocompetitie na de andere, en op negentienjarige leeftijd mocht ze de prestigieuze Gilmore Young Artist Award voor muzikanten onder 24 op haar naam schrijven. Haar echte doorbraak vond plaats in 2007, toen ze tijdens een concert in Boston moest invallen voor de Argentijnse pianolegende Martha Argerich. Wang speelde er Tsjaikovski's Eerste Pianoconcert, en nestelde zich met dat optreden voorgoed in het lijstje van de groten der piano, op twintigjarige leeftijd. Een Grammy Award in 2024 voor beste klassieke soloalbum bevestigde haar status als sterspeler nogmaals.

Genialiteit en présence

Wang valt op door haar genialiteit, maar ook door haar présence op het podium. Haar vestimentaire keuzes – glitterjurken, pailletten, naaldhakken, open snit en korte rokken – veroorzaakten wel wat buzz in de zo vastgeroeste klassieke muziekwereld. “Als de muziek mooi en sensueel is, waarom zou je je dan niet passend kleden?”zei ze in een interview met The Guardian. Voor Wang overstijgt de muziek haar outfits en persoonlijke keuzes. Het gaat niet om wat ze draagt, maar om hoe ze speelt.

Ook haar enorme nuchterheid valt op. Toen een journalist van The Guardian haar vroeg of ze altijd al beschouwd werd als een wonderkind, antwoordde Wang droog: “I guess so.” De virtuoze speelster doorbreekt stigma's door haar openhartige karakter en onomwonden uitspraken. Waar de klassieke muziekwereld vaak een vat vol sérieux is, vertelt Wang doodleuk in een twaalf minuten lange reclamevideo van Rolex hoe ze zich, net voor ze het podium opgaat, “als een maagd voelt”, en “overprikkeld” is. “Ik heb dit stuk al jaren niet gespeeld”, zo geeft ze toe, net voor ze de uitverkochte zaal vol smokings met opgesteven kragen betreedt.

Is Wang het bewijs dat de klassieke muziekwereld uit haar strakke keurslijf durft te breken? De klassieke smoking en galajurk gaan op de schop, enter een klein beetje rock-'n-roll in de concertzaal? “Nee, helaas niet”, zegt Marie François, een Brusselse klassieke pianiste. “Wang krijgt veel kritiek op haar uiterlijk. Dat ze een diva is, bijvoorbeeld, of aandacht wil trekken. De klassieke muziekwereld lijkt nog niet klaar te zijn om een rebelser karakter te accepteren. Dat Wang het aandurft, kan ik alleen maar toejuichen. Ze draagt waar ze zich goed in voelt, niet meer en niet minder. Dat dat een big deal is in de klassieke wereld, is net het probleem. Weinigen doen het haar na, inclusief ikzelf, uit angst voor die kritiek.”

Usain Bolt van de klassieke muziek

Jan Michiels, professor piano aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel, zag Wang voor het eerst op televisie en moet toegeven dat hij versteld stond. “Ik dacht: ‘Toch niet een jonge vrouw die op deze manier aandacht probeert te trekken.' Uiteindelijk heb ik die vooroordelen moeten bijstellen. Wang is een geniale pianiste, een uitzonderlijk talent. Wat maakt het dan uit wat ze draagt? Helemaal niks, moest ik toegeven.” Of de klassieke muziekwereld daar ook zo over denkt? “Eigenlijk zijn we toch nog heel braaf in ons wereldje. Misschien dat Wang er verandering in kan brengen.”

“Wang is de Usain Bolt van de klassieke muziek: het zit in haar genen. Haar techniek is onevenaarbaar”, zegt François. “Ik hoop dat we achteraf vooral zullen spreken over haar geweldige pianospel, en niet over haar opvallende outfits. Het is bovendien steeds bij vrouwelijke artiesten dat er veel aandacht gaat naar hun uiterlijk. Zou iemand de zoomlengte van het pak van een man opmeten? Ik denk het niet. Maar of de klassieke muziekwereld klaar is om uit dat verstokte stramien te stappen, daar ben ik nog niet zeker van. Al is het wel hoog tijd.”