Actieplan moet congrescentrum Square op Kunstberg nieuw leven inblazen

Congrescentrum Square op de Kunstberg in Brussel-Stad kreunt onder de hoge renovatiekosten uit het verleden en tegenvallende commerciële resultaten. Het federale overheidsfonds SFPIM moest al miljoenen bijpassen. Een alliantie met de Koninklijke Bibliotheek en de naburige kunstencentra moet voor een nieuwe dynamiek zorgen.

Het congrescentrum Square werd gebouwd in 1958 en heeft een oppervlakte van 13.000 vierkante meter. De vennootschap achter Square heet Congrespaleis, de oude naam van het congrescentrum tot 2009.

Congrespaleis is in handen van het federale overheidsfonds SFPIM en gaat al jaren financieel gebukt onder de renovatiekosten van eind de jaren 2000. Niet alleen moet de nv Congrespaleis een grote lening afbetalen bij Belfius, er lopen tegen de bouwpartners ook juridische geschillen rond schadeklachten wegens verborgen gebreken.

SFPIM heeft al miljoenen euro's moeten bijpassen om de verliezen aan te zuiveren. De investeringsarm van de federale overheid pompte vorige maand nog 7,5 miljoen euro vers geld bij, zodat Square zijn leningen op tijd kan afbetalen.

De zich opstapelende verliezen vreten veel kapitaal op. Het overgedragen verlies van 2004 tot en met 2024 liep op tot 62,6 miljoen euro. Dat werd in april 2025 grotendeels aangezuiverd door het eigen kapitaal met 60 miljoen euro te verminderen.

Een jaar later is het weer hetzelfde liedje: het overgedragen verlies kwam eind 2025 uit op 29 miljoen euro en dat werd vorige maand aangezuiverd door het kapitaal met hetzelfde bedrag te verminderen. De financiële buffers van Square smelten zo als sneeuw voor de zon.

SFPIM stelde recentelijk crisismanager Xavier Goddaer aan als CEO van de nv Congrespaleis om de financiën op orde te krijgen. Hij vervangt Luk Coppens, die de leeftijdsgrens bereikte. Goddaer geeft geen commentaar.

Te weinig congressen

De commerciële resultaten brengen weinig soelaas, want die vielen vorig jaar tegen. De dagelijkse exploitatie, vooral de organisatie van grote congressen, is toevertrouwd aan een externe uitbater, het entertainmentbedrijf GL Events Brussels (GLEB) geleid door Ariane Deguelle. GLEB boekte in 2025 een omzet van 14,1 miljoen euro, wat 2,5 miljoen euro minder is dan een jaar eerder. De winst bleef beperkt tot 691.000 euro, of ruim 1 miljoen minder dan in 2024.

Tussen Congrespaleis en exploitant GLEB boterde het de voorbije jaren niet zo goed, omwille van verschillende interpretaties over wie precies welke kosten moet dragen. Er moest zelfs een bemiddelaar tussenkomen om de ruzie uit te klaren. Congrespaleis zegt in zijn jaarrekening goede hoop te hebben om tot een minnelijke schikking te komen, maar vindt wel dat het commercieel beter moet. Deguelle reageerde niet op vragen voor meer uitleg.

“Het vijftiende volle exploitatiejaar van Square was niet bevredigend door de moeilijke marktomstandigheden”, zo schrijft Congrespaleis. De concurrentie tussen steden om grote internationale congressen binnen te halen is “zeer groot”, zegt de vennootschap, wijzend op “de hoge kwaliteitseisen en het veiligheidsgevoel gevraagd door een nationaal en a fortiori internationaal publiek".

Dat laatste is een verwijzing naar problemen als vandalisme en tagging in de buurt, al lijkt de situatie recent wel verbeterd. “De Kunstberg en de wijk hebben aan aantrekkingskracht gewonnen, maar de wijk heeft een blijvende behoefte aan verbetering en samenhang om een internationaal publiek aan te trekken."

Wat nog meer commerciële druk op de ketel zet: er komt in eigen stad wellicht een te duchten concurrent bij. De Brusselse regering heeft van een modern congrescentrum op de Heizel een prioriteit gemaakt. Het Brusselse Gewest gaat zo indirect concurreren met de federale overheid.

Brussels Convention Street

Square heeft wel een grote troef tegenover het zogenoemde Confex-project op de Heizel: zijn unieke ligging in hartje Brussel. Deguelle lanceerde onlangs het samenwerkingsverband Brussels Convention Street, waar ook Bozar en de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) aan meewerken. Het idee is dat de instellingen hun zalen - goed voor 25.000 vierkante meter of 9.000 zitplaatsen in totaal - met elkaar delen, zodat een groot congres op verschillende locaties kan plaatsvinden. Denk aan: de plenaire sessie in Square, een workshop in de Bibliotheek en de receptie in een museum.

Deguelle gaf bij de lancering ook een ecologisch argument. "In plaats van nieuwe infrastructuur te bouwen, vertrouwen we op bestaande instellingen, gedeelde middelen en zachte mobiliteit."

De vzw Kunstberg steunt de plannen. Die wijkvereniging hoopt van de zone die van het Koningsplein tot de Kunstberg loopt een "cultureel district" te maken. "Je hebt verscheidene toplocaties, waaronder musea als het Muziekinstrumentenmuseum, allemaal op tien minuten wandelafstand", zegt voorzitter Joachim Spyns, adviseur bij de Koninklijke Bibliotheek. Ook hij heeft de indruk dat de situatie qua vandalisme en tagging in de wijk verbeterd is. “Maar wat wel toegenomen is, is de menselijke miserie in de publieke ruimte”, zegt hij, verwijzend naar de daklozen en bedelaars rond Brussel-Centraal.

Weer vers geld nodig

De financiële toekomst van Square hangt dus af van een betere samenwerking tussen Congrespaleis en GLEB, de afloop van de bouwdisputen, de commerciële impact van Brussels Convention Street, maar ook van verdere noodzakelijke upgrades van het gebouw zelf.

Er is echter onvoldoende cashflow om renovaties of de modernisering van de HVAC-ventilatiesystemen te betalen, zegt de nv Congrespaleis. De kans is dus groot dat de federale staat via SFPIM weer met centen over de brug zal moeten komen.