Afdalen met rioolwerker Luca: 'Gassen zijn het gevaarlijkst'

Als er weer eens een riolering instort, is Luca Costanza (21) vaak een van de eersten ter plaatse. BRUZZ daalde met de rioolwerker van Vivaqua af naar een nauwe pijp, drie meter onder de grond. “Als je iemand de wc hoort doorspoelen, heb je nog een paar seconden om opzij te gaan.”

In de Marie-Josélaan in Sint-Lambrechts-Woluwe staat midden op de weg een stalen driepoot, boven een rond gat in de weg. De constructie draagt een touwladder, waarmee we samen met Luca naar beneden klauteren, gehuld in een oranje fluopak, met helm en hoofdlamp. Een goeie drie meter lager gaat het de rioolbuis in. Hurkend, want met een hoogte van 1,20 meter is dit het kleinste model dat toegankelijk is voor mensen.

“Zie je die aansluitingsbuis naar een huis daar?” Luca wijst naar een smalle buis die de riool inkomt, een vijftal meter van de touwladder. “Onze onderaannemers hebben die gerepareerd na een kleine instorting. Ik ga daar nu sneldrogende mortel rond aanbrengen als afdichting.” Terwijl Luca werkt, geeft zijn mentor, de ervaren Engin, instructies. “Prima, en nu daar nog wat glad strijken. Zachtjes, zoals een meisje.”

Camera op wieltjes

Luca is intussen een dik jaar aan de slag bij Vivaqua, na een opleiding en wat werkervaring als loodgieter en verwarmingsinstallateur. “Rioolwerker ligt me meer. Je hebt meer afwisseling, geen enkele dag lijkt op de vorige, en de sfeer in de groep is goed.” En de verloning? Het bedrijf geeft een richtcijfer mee: een beginnend rioolwerker start met circa 2.800 euro bruto.

Luca maakt deel uit van een interventieploeg. “We gaan bijvoorbeeld als eerste ter plaatse bij een instorting om een diagnose te stellen. We filmen en meten alles op, zodat de reparatieploeg weet wat haar te wachten staat. Als we ergens niet zelf bij raken, kunnen we er een camera op wieltjes naartoe sturen.”

Een interventie, dat kan evengoed betekenen dat de ploeg de oorzaak van geurhinder zoekt. “Gassen kunnen gevaarlijk en onvoorspelbaar zijn. Soms lijkt er niets aan de hand, tot je op een plek met afval trapt waar gas onder zit. Zodra ons detectietoestel alarm slaat, is het wegwezen naar boven.”

Onder de grond is er tijd om rond te kijken, in een eivormige riool, met een smalle onderkant. “De riool is daardoor grotendeels zelfreinigend omdat het water sneller stroomt”, legt de jonge rekruut uit. “Voor mijn tijd als rioolwerker dacht ik dat je in een smerige wereld zou terechtkomen, maar meestal klopt dat niet. Hier is er bijvoorbeeld amper geurhinder en nauwelijks afval op de bodem.”

Terwijl Luca werkt, stroomt er water uit de aansluiting, wellicht van een bewoner die een douche neemt. Maar wat als een wc wordt doorgetrokken? Engin haalt de schouders op. “Je hoort dat en hebt dan nog een paar seconden om opzij te gaan.”

Werk is er genoeg voor Luca en zijn 1.300 collega's bij het waterbedrijf. Het Brusselse rioleringsnetwerk is immers in barslechte staat: liefst 219 kilometer moet dringend gerenoveerd worden, een afstand waarvan Vivaqua jaarlijks vijftien kilometer afknabbelt.

“Tot de jaren 2000 beheerden de gemeenten de riolering”, legt Kim Steyvoort van de communicatiedienst uit. “Die investeerden echter niet allemaal evenveel, riolen zijn nu eenmaal onzichtbaar.” Het afbrokkelende rioleringsnet, dat vaak nog uit de 19e eeuw stamt, is een van de redenen waarom Vivaqua intussen een schuldenlast van ruim een miljard euro torst.

Riool met sok

Hoe bouwvallig het netwerk is, is goed te zien onder de Marie-Josélaan. Op veel plaatsen verdwijnen de voegen tussen het metselwerk. “Als dat te erg wordt, kun je dat niet allemaal manueel hervoegen”, vertelt Luca. “Dan schuiven andere diensten er een soort binnen­koker in die we zelf maken in onze werkplaats. Of we maken gebruik van een zogenoemde 'sok', een synthetische vloeibare massa die op de binnenwanden van de riolen wordt aangebracht, als een soort nieuwe voeg.”

Het werk zit erop en we klauteren weer naar de bovengrondse wereld, waar nieuwe opdrachten op Luca wachten. De jongeman kijkt even op zijn planning. “Een verstopte rioolput en geurhinder die om een onderzoekje vragen. Morgen zal het wel weer iets anders zijn. Echt waar, ik zie me dit mijn hele leven doen.”