Maison Van Thienen maakt de mooiste schilderijlijsten: 'Klanten waarderen het handwerk'

Zoals de kleren de man maken, zo maakt een kader het kunstwerk. Van koningshuizen tot gerenommeerde schilders en de prestigieuze BRAFA Art Fair: al 140 jaar weten ze Maison Van Thienen in Brussel te vinden voor ambachtelijk vervaardigde kunstlijsten. "Soms maken we zelfs vliegenstrontjes na om het hout er antiek te doen uitzien."

"Keuzestress” is het woord dat ons te binnen schiet wanneer we Maison Van Thienen, gelegen in de Aambeeldstraat in Sint-Joost, betreden. Tientallen kaders in alle soorten en maten hangen er als jachttrofeeën aan de muur: van vergulde lijsten vol krullerige, gouden ornamenten tot strakke, sobere exemplaren.

Centraal in de kamer staat een grote schildersezel. “Daarop plaatsen we de werken die klanten meebrengen om ze te meten en de kaders te testen”, vertelt zaakvoerder Marie-Caroline d'Olne. “We helpen hen dan om een keuze te maken voor de juiste stijl, patina en houtsoort, aangepast aan het werk of aan het interieur waarin het zal hangen. Ons assortiment telt ruim 700 modellen.”

Die collectie werd mondjesmaat opgebouwd doorheen de jaren. Maison Van Thienen werd opgericht in 1880 door François Van Thienen en ontving in zijn lange geschiedenis al iconen als René Magritte, Paul Delvaux en James Ensor als klant. Honderd jaar later werd het bedrijf doorverkocht aan Vincent Vercheval, die het in januari doorgaf aan zijn schoondochter: Marie-Caroline d'Olne.

“Zeker in België doet niemand nog wat wij vandaag doen”, vertelt d'Olne trots. “Alles wordt hier in Sint-Joost op maat geproduceerd en op ambachtelijke wijze."

Geen bandwerk, maar handwerk dus, een rondleiding maakt duidelijk wat dat inhoudt.

Krijtverf en konijnenlijm

We begeven ons eerst naar het atelier, achterin het gebouw. Tegen de muur staan een twintigtal balken van 3 tot 4 meter lang en in de lucht hangt een warme, droge houtgeur. “We werken met esdoorn, perenboom, eik, maar ook met het tropische wengé of afrormosia”, aldus D’Olne. “Voor kaders is het vooral belangrijk dat de nerven mooi recht zijn. Na het versnijden gaan de planken langs de freesmachine en sturen we ze naar boven.”

Daar is een medewerker geconcentreerd en met chirurgische precisie aan het schuren. Om de paar bewegingen stopt hij even om het resultaat te bestuderen en het stof weg te blazen. “Het hout gaat hier pas buiten als het zijdezacht is. Afhankelijk of het kader daarna verguld wordt, brengen we vervolgens nog een basislaag aan.”

Die basislaag blijkt een mengsel van krijtverf en konijnenlijm waarvan acht à twaalf lagen worden toegebracht. Een werk van vele uren waarna de ornamenten kunnen worden aangebracht. Ook die komen in elk denkbaar formaat, getuige de uitpuilende kast vol plastieken gietvormen achterin de ruimte.

Het kader wordt daarna terug naar beneden getransporteerd waar het bladgoud - flinterdunne blaadjes gewalst metaal - met een kwastje wordt aangebracht. Als laatste stap volgt nog een likje patina om het hout een wat doorleefde uitstraling te geven. Een twintigtal potjes boenwas staan in Bonne Maman-confituurpotten uitgestald.

“Bij restauraties proberen we altijd zo dicht mogelijk het origineel te benaderen”, vertelt D’Olne. “Soms maken we zelfs vliegenstrontjes na die we op de lijst sprenkelen of creëren we valse houtwormgaatjes.”

Als we opmerken dat haar kaders bijna zelf een soort kunstwerken zijn, schudt ze haar hoofd. “Een kader mag inderdaad een zekere présence hebben, maar moet wel altijd ten dienste staan van het kunstwerk. Hij mag nooit afleiden en moet de aandacht richten op de kunst.”

Het hof van Luxemburg

Het vakmanschap van Maison Van Thienen komt wel met een prijskaartje. Kleine lijsten kosten al snel 200 euro, maar de grootste exemplaren kunnen oplopen tot wel 30.000 euro. “Zulke kaders zijn erg zeldzaam, maar voor bepaalde Europese hoven hebben we die al geleverd.”

Vandaag de dag zijn de klanten van het bedrijf vooral privéverzamelaars en galeristen. D’Olne noemt onder meer Quentin Grosjean, Samuel Vanhoegaerden en Sofie Van de Velde in Antwerpen. Ook de Fondation Magritte is een goede klant, net als het hof van het Groothertogdom Luxemburg en in het verleden het Belgische koningshuis.

Ieder jaar is ook de prestigieuze BRAFA-kunstbeurs in Brussels Expo een erg drukke periode met veel bestellingen. “We zijn daar al sinds oktober voor bezig."

Maison Van Thienen is al jarenlang de exclusieve inlijster voor enkele van de meest vooraanstaande galerijen op de BRAFA. "Vroeger kwamen veel kunstenaars ook zelf hun kaders kopen", vertelt D’Olne. "Kijk, deze heeft René Magritte ooit nog zelf getekend en door ons laten maken. Nu hebben kunstenaars daar meestal geen budget meer voor. Om dezelfde reden hebben we, na al die besparingen, ook niet zo veel musea meer in ons klantenbestand.”

Een frons van de bewakers

D'Olne werkte, voor ze bij Maison Van Thienen terechtkwam, jarenlang in de financiële sector in Luxemburg. “Daar haalde ik op termijn echter weinig voldoening uit. Mijn keuze om 5 jaar geleden van sector te switchen, was dus snel gemaakt. Als een klant nu een foto stuurt van zijn ingekaderde werk aan de muur, kan ik daar echt blij van worden.”

Dat D'Olne haar werk met passie doet, is duidelijk: over iedere kader heeft ze een verhaal klaar. "Als ik nu door een museum wandel, neem ik meer foto's van de kaders dan van de werken", vertelt ze. "Dat is een beetje beroepsmisvorming, maar ik hou die bij ter inspiratie. De rare blikken van de bewakers neem ik dan wel voor lief.”