Mariana is nanny zonder papieren: 'Als mensen vakantie nemen, val ik zonder inkomen'

Rond de internationale instellingen met hun goedbetaalde werknemers draait ook een wereld van nanny's, vaak zonder papieren. Mariana (51) is een van die 'kindermeisjes'. “Ik bel elke dag met mijn moeder in Colombia en mijn dochter in de VS.”

Dat ze het liefst van al in haar geboorteland Colombia zou wonen, vertelt Mariana (*) op een bepaald moment. “Ik hou van de mensen, het weer, het eten. Alleen is er geen werk.” En dus brengt ze al ruim de helft van haar leven door in het buitenland: meer dan twintig jaar in de VS; enkele jaren in Spanje en nu al drie jaar in België. “Ik ben verliefd geworden op Brussel. Hier wonen zoveel mensen uit zoveel verschillende landen.”

Die mensen uit verschillende landen werden meteen de werkgevers van Mariana, toch de groep die in en rond de Europese instellingen werkt. “In het begin deed ik poetswerk, maar ik kreeg rugproblemen. Geleidelijk ben ik dan meer als kindermeisje gaan werken.”

Mariana woont in een appartement in Evere, waar ook haar 32-jarige dochter met haar achtjarige zoon, en Mariana's eigen zoon van 17 wonen. “Het appartement staat op naam van de vriend van mijn dochter, zonder papieren krijg ik geen eigen woning. Dat is waarom je mijn naam niet vond op de bel.”

Haar werk als kindermeisje kan twee verschillende vormen aannemen, legt Mariana uit. “Het gebruikelijkst is drie uur per dag werken: de kinderen van school ophalen, een vieruurtje, wat spelen, avondeten bereiden en hen in bed stoppen. Veel collega's moeten in die korte tijd ook poetstaken doen, maar dat weiger ik. Als je voor kinderen zorgt, moet je dat goed doen.” De tweede formule? De hele dag voor baby's of kinderen zorgen die niet naar school gaan. “Vooral mensen uit Zuid-Europa houden hun kinderen liever wat langer thuis, dan zoeken ze iemand als ik.”

In de loop van het gesprek dringt zich nog een bewoner op vier poten op: de pomeriaan Lulu heeft veel weg van een langharig kussen dat enthou­siast door de kamer botst. De verschijning past wel bij het temperament van Mariana, die opgewekt vertelt over een leven zonder papieren.

“Ik werk dolgraag met kinderen en geleidelijk ben ik meer gaan verdienen. Het standaardtarief voor een nanny is rond 10 euro per uur, maar er zijn ook mensen die me absoluut willen en 15 euro betalen. Dat hogere bedrag compenseert dat ik zonder inkomen val elke keer dat het gezin op vakantie gaat. Natuurlijk zou ik liever papieren hebben, maar met het huidige beleid is dat onwaarschijnlijk. Ik zou al moeten verliefd worden en trouwen, en dat zie ik niet zo snel gebeuren.”

Dat niet elke nanny of poetskracht zo vrolijk in het leven staat, beseft Mariana. “Via Fairwork Belgium (een organisatie die werknemers met een precair of zonder verblijfsrecht bijstaat, red.) spreek ik geregeld af met andere arbeidsmigranten, met en zonder papieren. We gaan dan bijvoorbeeld naar het Biermuseum of op café en luisteren naar elkaars verhalen. Veel van mijn collega's worden uitgebuit, sommigen krijgen maar 7 euro per uur. Anderen zijn depressief omdat ze zich eenzaam voelen en ik ken ook mensen die het na vijftien jaar schoonmaken fysiek zo zwaar hebben dat ze niet meer kunnen werken. De meesten blijven ook steken in hun job als poetshulp, omdat ze geen Frans of Nederlands spreken.”

Als Mariana het leven wat rooskleuriger ziet, heeft dat wellicht met haar profiel te maken, beseft ze. “Ik heb een opleiding afgemaakt in buitenlandse handel, mijn moeder was lerares. Ik spreek goed Engels en leer nu ook Frans. Niet iedereen heeft die bagage. Bovendien heb ik mijn familie vlakbij.”

Dat 'vlakbij' geldt in zekere zin zelfs voor haar moeder in Colombia en haar tweede dochter van 24, die in de VS woont. “Ik bel hen dagelijks na het werk. Met mijn moeder doe ik een videocall terwijl ik iets eet. We praten over kleine dingen: 'Hoe was je dag? Wat ben je aan eten? Zal ik je het recept sturen?' Over enkele jaren wil ik terug naar Colombia om voor haar te zorgen op haar oude dag. Toen ik jong was en kinderen kreeg, was zij er ook voor mij.”

Om die terugkeer naar het thuisland te kunnen realiseren, broedt Mariana vandaag al op een nieuwe carrièrewending. “Je hebt een perspectief nodig in het leven. Ik wil online een cursus administratie volgen om daarna te kunnen telewerken in het Spaans en Engels, eerst van hier en dan uit Colombia. Papieren heb ik daar niet voor nodig.”

(*) De voornaam is veranderd om privacyredenen.