Zonnepanelen met stekker: perfect voor stadsbalkon­netjes, maar (nog) geen hype

Dankzij plug-and-play-zonnepanelen of ‘stekkerpanelen’ heb je tegenwoordig zelfs geen dak meer nodig om zonne-energie op te vangen: een stadsbalkonnetje volstaat. In het buitenland, waar de technologie al langer legaal is, zijn ze een doorslaand succes. Lonen ze ook voor Brusselaars de moeite?

“Posez, branchez, produisez": dat staat in zwierige letters op de verpakking van een set zonnepanelen met stekker van Beem Energy. Het Franse merk speelt slim in op de grootste troef van plug-and-play-zonnepanelen: hun eenvoud. Een eigenaar hoeft de borden met fotovoltaïsche cellen alleen maar op een muur, terras, balkon of plat dak te monteren, de oriëntatie aan te passen voor optimaal rendement en ze - tot slot - aan te sluiten op een stopcontact.

De geproduceerde elektriciteit wordt direct in het huis gebruikt, waardoor een eigenaar of huurder minder verbruikt op het elektriciteitsnet. Er komt, voor de installatie, ook geen professionele elektricien aan te pas.

Stekkerzonnepanelen zijn sinds april vorig jaar toegelaten in België en zijn, in theorie, vooral erg interessant in grootsteden. De technologie biedt immers mogelijkheden in situaties waarin gewone zonnepanelen op vaste daken uitgesloten zijn, zoals op het balkon van een appartement, en ze zijn makkelijk verplaatsbaar, zodat ze ook voor huurders een optie worden.

Ideaal dus voor Brussel. Uit cijfers vorig jaar van de FOD Financiën bleek nog dat slechts 21,4 procent van de Brusselaars woont in een woning waar hij of zij zelf eigenaar van is. Bovendien is 70 procent van de woningen in de hoofdstad een appartement.

"Voor mij is dat hét voordeel van de nieuwe technologie", vertelt Dirk Van Evercooren, onafhankelijk expert bij het informatieplatform Pluginfo.be. "Na laadpalen en klassieke zonnepanelen, toch eerder voor de gegoede middenklasse, wordt groene energie nu ook toegankelijk voor een grote, nieuwe doelgroep."

'Terugverdiend in 4 jaar'

Van Evercooren wijst bovendien op het prijskaartje: de toestellen zijn namelijk relatief goedkoop. In 2022 kostte een set van 400 watt ongeveer 750 euro, vandaag zijn vergelijkbare aanbiedingen te vinden voor rond de 540 euro. "De productiekosten daalden sterk en door de vele concurrentie daalde de prijs erg hard", aldus Van Evercooren. "Je verdient ze ook relatief snel terug. Als de panelen een beetje goed hangen, rendeert de investering na ongeveer 3 à 4 jaar, terwijl ze makkelijk 15 jaar meegaan."

Testaankoop becijferde dat plug-and-play-panelen van 400 watt gemiddeld 380 kWh opleveren. Dat is om en rond de 11 procent van het jaarlijkse energieverbruik van een gemiddeld gezin en komt neer op een besparing van 115 euro per jaar. Die berekening stemt overeen met de ervaring van Tom Kenis, één van de eerste Brusselaars die stekkerpanelen aan zijn balkon hing.

"Ik heb de zonnepanelen al sinds 2022 en liet er toen speciaal een stopcontact voor op mijn balkon aanleggen", vertelt hij. "In de winter brengen ze weinig op, maar in de zomer des te meer. Ze dekken op jaarbasis zowat het verbruik van een frigo of een wifi-modem."

Op basis van een bierviltjesberekening schat Kenis dat hij zijn investering van 650 euro op 4 jaar terugverdiend heeft. "Binnenkort koop ik trouwens nog een extra set."

"Het leuke aan de panelen is dat je de opgewekte energie bijna volledig zelf kan gebruiken", voegt Van Evercooren nog toe. "Je verliest bijna niets omdat er sowieso altijd een aantal kleine toestellen draaien in huis die constant een kleine hoeveelheid energie gebruiken. Het is dus niet zo dat ze enkel tijdens ochtend- of avondpiek rendement opleveren."

Nog geen stormloop, maar wel interesse

Ondanks het potentieel in Brussel, blijft de stormloop op de stekkerpanelen (voorlopig) uit. Het is wettelijk verplicht in Brussel om een installatie aan te geven bij netbeheerder Sibelga, maar die laat weten voorlopig slechts 21 aangiftes te hebben ontvangen.

Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk wel een stukje hoger omdat veel Brusselaars die aangifte zogezegd "vergeten". De meldingsplicht dient om de stabiliteit van het net te waarborgen.

In de grote BricoPlanit op de Bergensesteenweg in Anderlecht, een van de enige fysieke winkels die de toestellen aanbiedt, meent een verkoper dat er wel degelijk interesse is. “Van de 300 Watt-types van Beem Energy gingen er sinds april al 15 de deur uit en van die grote van 500 watt al 10", klinkt het.

“Dat is nog niet enorm”, geeft hij toe. “Maar vooral in de zomer gaan ze echt als zoete broodjes. De klanten zijn altijd mensen die goed geïnformeerd zijn en weten wat ze willen. Ook de plug-in-batterijen verkopen trouwens goed: van de kleine soort gingen er al zeker 20 over de toonbank.”

Ter vergelijking: in Vlaanderen waren begin december 800 stekkerzonnepanelen bij Fluvius aangemeld. Ook dat is waarschijnlijk een grove onderschatting, want melden is er niet verplicht.

Het potentiële succes toont zich voorlopig vooral in Duitsland waar de toestellen al langer legaal zijn. Zogenaamde balkonkraftwerke zijn er een heuse hype: alleen al in de eerste helft van 2025 werden ruim 220.000 nieuwe apparaten aangemeld en in de zomer vorig jaar telde Berlijn er al ruim 19.000 aan zijn balkons.

'Onbekend is onbemind'

In de media kregen de plug-and-play-zonnepanelen de voorbije maanden veel aandacht en de lezers van de krant De Standaard verkozen ze zelfs tot 'Product van 2025'. Toch speelt volgens Van Evercooren voorlopig nog een beetje het concept van 'onbekend is onbemind'. "Elke nieuwe technologie heeft een lange opstarttijd nodig voor ze echt doorbreekt, maar het potentieel is er zeker."

Volgens de energie-expert spelen daarbij enkele drempels een rol. "In verschillende steden en gemeenten botsen enthousiastelingen op de diensten voor ruimtelijke ordening, die soms vrezen voor een rommeltje. Ook in appartementsgebouwen staan eigenaars soms om dezelfde reden op de rem: voor het uitzicht van het gebouw willen ze niet dat iedereen zomaar wat ophangt." Leefmilieu Brussel laat weten dat je waarschijnlijk een stedenbouwkundige vergunning nodig hebt als de panelen vanop de straat zichtbaar zijn.

Tot slot is er ook het veiligheidsaspect. Twee weken geleden waarschuwde de FOD Economie nog in een campagne voor de risico’s van stekkerzonnepanelen, al zijn er voorlopig nog geen incidenten bekend.

Van Evercooren zegt die grote nadruk op veiligheid te betreuren. "Het is goed dat er geïnformeerd wordt, maar een frietketel en strijkijzer zijn ook gevaarlijk als je ze onzorgvuldig gebruikt. Wat je bijvoorbeeld niet mag doen, is zonnepanelen op een verlengkabel inpluggen: ze moeten meteen in het stopcontact."

Verder raadt de expert ook af om in te pluggen in een ruimte waar al veel toestellen staan, zoals in de keuken. Het risico bestaat dan op overbelasting van het stroomcircuit. In het geval van een batterij is het dan weer aan te raden ze op een stevige ondergrond te plaatsen in een droge ruimte met stabiele temperatuur. "Mensen lijken wat afgeschrikt door al die mediaverhalen van brandjes door elektrische wagens, maar bij goed gebruik vormt dat echt geen probleem."