Gemeenten zoeken rem op fastfood: 'Taksen zullen frieten niet doen verdwijnen'

Na Anderlecht en Oudergem wil nu ook Elsene een fastfoodtaks invoeren voor grote ketens die zich in de gemeente vestigen. Maar volgens KU Leuven-onderzoeker Thomas Fiers is het nog maar de vraag of zo’n belasting echt effect zal hebben. "Het is mogelijk dat de frieten uiteindelijk gewoon duurder worden."

“Lokale besturen worstelen duidelijk met de wildgroei aan ongezonde voedingszaken", zegt Fiers in gesprek met BRUZZ. “Niet alleen in grote steden, maar ook in kleinere gemeenten zien we almaar meer fastfoodketens opduiken.”

Fiers onderzoekt samen met gezondheidsinstituut Sciensano in opdracht van de Vlaamse overheid hoe steden en gemeenten fastfood op een efficiënte én juridisch houdbare manier kunnen beperken. Vooral de concentratie van ongezonde voeding rond scholen baart zorgen.

“Jongeren zijn erg vatbaar voor flitsende reclame en snelle snacks", zegt hij. “Daarom kijken we hoe gemeenten het aanbod kunnen matigen zonder meteen alles te verbieden.”

Twijfels over fastfoodtaks

Brusselse gemeenten proberen het probleem voorlopig via belastingen aan te pakken. Grote fastfoodketens die zich willen vestigen, zouden tienduizenden euro’s extra moeten betalen. Maar die aanpak is juridisch onzeker. Verschillende ketens trokken al naar de Raad van State tegen de maatregel.

“Er rijzen vragen over het gelijkheidsbeginsel”, zegt Fiers. “Je kan moeilijk de ene keten weren en een andere vergelijkbare zaak toelaten. Bovendien bestaat er ook zoiets als de vrijheid van ondernemen.”

Volgens hem bestaat het risico dat grote ketens de belasting gewoon doorrekenen aan de klant. “Het is goed mogelijk dat de frietjes uiteindelijk gewoon duurder worden.”

Minder fastfood rond scholen

In plaats van belastingen pleit Fiers voor een ruimtelijke aanpak, geïnspireerd op voorbeelden uit Nederland. Daarbij zouden gemeenten kijken naar de balans tussen gezonde en ongezonde voedingszaken in een bepaalde buurt.

“Je kan zones definiëren waar al veel ongezond aanbod aanwezig is en daar geen extra fastfood meer toelaten”, legt hij uit. “In andere buurten kan er dan eventueel wel nog ruimte zijn.”

Een volledig verbod op fastfoodzaken ziet hij niet gebeuren. “Dat is juridisch erg moeilijk. Maar een evenwicht zoeken tussen gezonde en ongezonde voeding, zeker in de buurt van scholen, lijkt wel haalbaar.”

De Raad van State moet zich de komende maanden nog uitspreken over de Brusselse fastfoodtaksen. Die uitspraak kan bepalend worden voor andere steden en gemeenten die met dezelfde problematiek kampen.