Palliatieve zorgteams moeten mensen op wachtlijst zetten door gebrek aan regering

In 2025 zijn bijna 200 Brusselaars die een beroep wilden doen op palliatieve zorg aan huis, op een wachtlijst beland. De teams voor zorg krijgen veel meer aanvragen, maar extra financiering daarvoor volgt niet doordat er geen nieuwe Brusselse regering is, zo klaagt de Brusselse Federatie voor Palliatieve en Continue Zorg aan.

De teams voor palliatieve zorg aan huis komen in de problemen vanwege dalende subsidies, terwijl de vraag naar dit type zorg net toeneemt. “Palliatieve zorg is een basisrecht waar elke Belg recht op heeft”, zo stelt Céline Van der Cam, directeur bij de federatie.

“De vraag naar zorg bij het levenseinde neemt toe, omdat de bevolking veroudert", legt Van der Cam uit. "Er zijn ook meer mensen met chronische ziektes, maar het budget evolueert niet mee. Omdat er geen Brusselse begroting is, worden de werkingsmiddelen bij de voorlopige twaalfden niet geïndexeerd. Maar de lonen van de medewerkers stijgen wel mee met de inflatie. Bovendien zijn ook een aantal facultatieve subsidies weggevallen”.

Volgens Van der Cam belanden daardoor mensen die palliatieve zorg aanvragen, op een wachtlijst. “Sommigen overlijden terwijl ze op die wachtlijst staan”, moet ze vaststellen. "De budgetkrimp heeft er al voor gezorgd dat administratief personeel is ontslagen en dat palliatieve zorgverleners die vertrekken, niet meer worden vervangen. Als dit nog lang blijft duren, dreigen er naakte ontslagen", zo waarschuwt de directeur.

Het gaat concreet om de vzw's Continuing Care, Sémiramis en Interface Saint-Luc verbonden het gelijknamige universitaire ziekenhuis.

Zorgcoördinator

Het gaat voor alle duidelijkheid niet om thuisverplegers, maar om tweedelijnszorg. “De teams die wij vertegenwoordigen, worden ingeschakeld na doorverwijzing van de huisarts of het ziekenhuis", aldus Van der Cam. "Ze vormen het aanspreekpunt voor de patiënt en de familie om de zorg te coördineren. Ze kunnen bijvoorbeeld een ergotherapeut inschakelen en ze spelen een belangrijke rol bij pijnverlichting. Ze verlenen ook emotionele en spirituele ondersteuning voor de betrokkene en de familie in die moeilijke periode."

Volgens Van der Cam is de werklast voor elke verzorger erg variabel. "Sommige mensen krijgen maar één dag begeleiding, omdat ze erg laat in het proces bij ons terechtkomen, sommige mensen worden meerdere jaren begeleid."

Maar die werking staat nu dus onder druk. In een persbericht woensdag stelde de federatie dat de teams voor palliatieve zorg aan huis “op het punt staan te bezwijken”. “Voor het eerst sinds hun oprichting kunnen de teams niet meer aan alle verzoeken voldoen", zo staat te lezen in het bericht. "In 2024 moesten de Brusselse teams die gespecialiseerd zijn in palliatieve zorg aan huis al meer dan één derde van hun werking uit eigen middelen bekostigen, om te zorgen dat niemand zonder hulp kwam zitten. In totaal hebben ze dat jaar 2.204 patiënten begeleid.”

Tussen 2024 en 2025 is het aantal patiënten dat door gebrek aan middelen niet wordt begeleid, verdriedubbeld, tot 200 aanvragers. “Dit cijfer wijst op een stille crisis. De politieke stilte hierover wordt oorverdovend”, klaagt de Brusselse federatie. "Het wordt dringend tijd dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt en de teams in het veld de nodige middelen garandeert om hun missie voort te zetten: elke persoon, elk gezin met medeleven en menselijkheid begeleiden, tot het laatste moment."

Geen regering

De palliatieve zorgfederatie wordt bekostigd door Iriscare, een bicommunautaire instelling die onder de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) valt. Het kabinet van ontslagnemend Brussels minister Alain Maron (Ecolo), binnen de GGC bevoegd voor Welzijn, stelt dat er geen reële knip is geweest in het budget voor de palliatieve zorg aan huis. "De facultatieve subsidies werden zowel in 2024 als 2025 toegekend, in 2025 zelfs versneld."

Maar, zo geeft het kabinet toe, de vraag overstijgt het aanbod. De minister is het eens met de federatie dat de financieringswijze moet worden herbekeken. "Op basis van een vergadering met de federatie zijn verschillende scenario's daarvoor uitgewerkt en onder de nieuwe Brusselse regering zullen daarover snel keuzes moeten worden gemaakt."

Nu is het wachten tot die effectief gevormd wordt.