Tuberculose rukt op in Brussel

Hulporganisaties luiden de alarmbel over de opmars van tuberculose in Brussel. Met 22 gevallen per 100.000 inwoners ligt het aantal besmettingen bijna drie keer hoger dan in de rest van België. Damiaanactie en Belta vrezen bovendien voor de effecten van besparingen in de gezondheidssector.

Wereldwijd blijft tuberculose met 1,2 miljoen slachtoffers in 2024 de dodelijkste infectieziekte en ook in ons land wint de longaandoening terrein. In 2024 lag het aantal nieuwe besmettingen op 950, een stijging met ongeveer 10 procent. Dat melden Belta en Damiaanactie naar aanleiding van Wereldtuberculosedag dinsdag.

In Brussel ligt het aantal cases op 22,4 per 100.000 inwoners. Dat is bijna drie keer zoveel als het nationale gemiddelde van 8,1.

Het is geen geheim dat tuberculose vooral de kwetsbare lagen uit de bevolking treft: mensen die moeizaam toegang tot medische zorg vinden, zonder stabiele huisvesting zitten en vaak in armoede leven.

Toch werpt sociale begeleiding haar vruchten af, zegt Wouter Arrazola de Oñate, public health directeur bij Belta. “In ons project samen met Damiaanactie zien we dat sociale begeleiding echt een verschil maakt: het slaagpercentage in Brussel benadert 85 procent, een stuk beter dan vroeger”, klinkt het in een persbericht. In sommige jaren gaat het zelfs over een genezingsgraad van 100 procent.

Beide organisaties hebben hun tenten opgeslagen aan een woning van ‘Het Huizeke’ aan het Vossenplein, waar de voorbije vijf jaar al meer dan vijftig patiënten opvang kregen, in combinatie met medische behandeling en sociale begeleiding.

'Zonder hulp was ik vandaag nog ziek'

De cijfers krijgen een menselijk gezicht in het verhaal van Lamine Diallo, die tuberculose overleefde na een lange en zware periode van ziekte en onzekerheid. “Ik weet niet hoe ik de ziekte heb opgelopen", vertelt hij. “Maar ik denk dat ik er al mee rondliep toen ik nog in Italië was. Ik ben daar maandenlang ziek geweest, zonder te weten wat er met me aan de hand was.”

Toen zijn gezondheidstoestand sterk verslechterde, besloot hij naar België te komen. “Ik was echt op mijn dieptepunt. Via een vriend ben ik naar hier gekomen om hulp te zoeken.”

Zijn aankomst in Brussel verliep bijzonder moeilijk. “Ik kwam aan op 2 februari 2025 en heb twee dagen op straat geleefd. Ik was dakloos.” Uiteindelijk bracht een toevallige ontmoeting redding. “Een vrouw die voorbij kwam, heeft me naar de spoeddienst gebracht. Dat was op 4 februari.”

Daar werd al snel vermoed dat het om tuberculose ging. “Ik wist dat ik ernstig ziek was, maar niet wat het precies was. Ik zweette veel in de nacht, was erg vermagerd en was constant buiten adem.”

Diallo werd vijf maanden opgenomen in het ziekenhuis en kreeg een zware antibioticakuur. “De behandeling was heel intens, maar noodzakelijk. Pas daarna was ik niet meer besmettelijk.”

Het Huizeke

Na zijn hospitalisatie kwam hij via FARES terecht bij opvangorganisatie La Petite Maison (Het Huizeke), waar hij tijdelijk kon verblijven. “Zij hebben me meteen onderdak gegeven. Dat was essentieel om mijn behandeling te kunnen afmaken.”

Naast medische zorg benadrukt hij het belang van omkadering. “Je hebt niet alleen medicijnen nodig, maar ook een dak boven je hoofd, financiële steun en vooral psychologische begeleiding. Je bent op zo’n moment heel kwetsbaar.”

Die ondersteuning maakte volgens hem het verschil. “Elke week kreeg ik wat geld om te kunnen eten, want de medicatie is zwaar. Zonder die hulp was ik vandaag nog ziek geweest. Misschien zelfs erger.”

Vandaag verblijft Diallo in een opvangcentrum en wacht hij op een beslissing over zijn asielaanvraag. Toch kijkt hij met dankbaarheid terug. “Die organisatie heeft me echt gered. Ze verdienen zelf ook steun.”

Formatiecrisis

De zorg voor tuberculosepatiënten staat echter onder druk, melden de hulporganisaties. "Door het lang uitblijven van een Brusselse regering zagen verschillende organisaties zich genoodzaakt hun activiteiten stop te zetten, waaronder initiatieven die medische consultaties aanboden aan kwetsbare doelgroepen en mobiele zorgacties organiseerden”, zeggen Belta en Damiaanactie.

Beide hulporganisaties vrezen op die manier voor vertragingen in de diagnose, waardoor het risico op besmettingen stijgt. Tot 10 procent van de Brusselse patiënten zou daar de gevolgen van aan den lijve kunnen ondervinden.

Besparingsronde

Wereldwijd waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor een toename van tuberculose door afnemende overheidsfinanciering, toenemende geopolitieke instabiliteit en de heropflakkering van crisissen wereldwijd.

“Wereldwijde projecties tonen aan dat minder financiering voor preventie, diagnose en kwaliteitsvolle zorg tussen 2025 en 2035 kan leiden tot vijf miljoen extra tuberculosegevallen en twee miljoen vermijdbare overlijdens. Een grotere verspreiding in de rest van de wereld zal onvermijdelijk ook gevolgen hebben voor België”, zegt Pascale Barnich, algemeen directeur van Damiaanactie.

De geplande besparingsronde in de gezondheidszorg, de sociale dienstverlening en de opvangstructuren in ons land baart zorgen, klinkt het.

“We pleiten daarom voor een duurzame en geïntegreerde aanpak van tuberculose. Elke persoon, ongeacht zijn of haar sociaaleconomische situatie, moet toegang krijgen tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg. Vroegtijdige diagnose, continuïteit van de behandeling en sociale begeleiding moeten daarbij centraal staan."