Vijf ziekenhuizen afgekoppeld van 112 tijdens hittegolf juni: ‘Konden toestroom niet aan’

De Brusselse hulpdiensten en ziekenhuizen hadden het bijzonder druk tijdens de uitzonderlijke hittegolf eind juni. Op de warmste dagen moesten verschillende ziekenhuizen tijdelijk afgekoppeld worden van de noodcentrale 112. "Dat was nodig om de zorg te kunnen garanderen”, legt het UZ Brussel uit.

Van 18 juni tot 1 juli werd Brussel getroffen door een ongeziene hittegolf die hard toesloeg. Op vrijdag 26 juni piekte de temperatuur boven de 35 graden. Ook ‘s nachts koelde het amper af, en zakten de buitentemperaturen meerdere nachten niet onder de 20 graden.

Hoe zwaar de lange periode van hitte woog op veel Brusselaars, werd pas achteraf duidelijk. 159 mensen overleden vroegtijdig in het Brussels Gewest, bleek uit de oversterftecijfers van gezondheidsinstituut Sciensano. Het hulpverleningssysteem kraakte in zijn voegen, vooral tijdens het extreem warme tweede weekend van de hittegolf eind juni. Zo meldde De Standaard dat verschillende ziekenhuizen in Brussel tijdelijk zijn afgekoppeld van het noodnummer 112, omdat de spoeddiensten de toestroom van patiënten niet meer aan konden.

Vijf ziekenhuizen

Bij navraag bevestigt de FOD Volksgezondheid dit: “Vijf Brusselse ziekenhuizen hebben zich tijdens het weekend van 27-28 juni afgemeld van de 112.” Het gaat om het UZ St-Luc, Kliniek Sint-Jan, Brugmannziekenhuis, Sint-Elisabethziekenhuis en het UZ Brussel, zo laat de dienst weten aan BRUZZ. Maar, "dit is geen uitzondering in Brussel", klinkt het bij de FOD. "Het gaat om een solidariteitsregeling overeengekomen onder de ziekenhuizen."

Gert Verleyen, hoofdverpleegkundige van de spoedgevallendienst van het UZ Brussel, vertelt waarom ook zijn ziekenhuis heeft moeten vragen om tijdelijk afgekoppeld te worden van de noodcentrale. “Het was een zeer druk weekend, vanaf vrijdag al. Op een normale zomerdag zien we ongeveer tweehonderd patiënten op de spoeddienst. Dat weekend steeg het aantal boven de driehonderd”, zo legt hij uit aan BRUZZ.

“Vrijdag in de loop van de namiddag zagen we de drukte al toenemen, en hebben we beslist om op te schalen.” Verleyen was zelf van dienst op vrijdag, de warmste dag van de hittegolf. “Zaterdag was ik thuis, maar ben ik toch opgeroepen om bij te springen omdat het aantal zorgvragen zo hoog lag.”

Daar kwam nog bij dat enkele Brusselse ziekenhuizen overbelast raakten: zij vroegen om afgekoppeld te worden. Als ziekenhuizen die vraag stellen, krijgen ze in functie van de noden twee uur lang geen nieuwe patiënten meer van de noodcentrale. Afmelden wil niet zeggen dat de spoeddienst gesloten is. Mensen kunnen zelf nog spontaan naar die diensten gaan, maar de 112 stuurt even geen nieuwe patiënten.

Extra druk

De noodcentrale stuurt spoedpatiënten dan naar andere ziekenhuizen. “Dat zorgde voor extra druk op de spoeddiensten die niet afgekoppeld waren (zoals die van UZ Brussel, red.)”, zag Verleyen. “We hebben dat weekend ook een pak meer overlijdens gezien. Zowel bij mensen die al overleden waren voor onze hulpdiensten aankwamen, als mensen die in het ziekenhuis zijn overleden.”

Daarop moet het ziekenhuis in de loop van zaterdagmiddag zelf vragen aan de noodcentrale om geen ziekenwagens meer te sturen. “Voor een korte periode”, stelt Verleyen.
“Geen enkel diensthoofd van een spoedgevallendienst gaat licht over zo’n beslissing. Die wordt genomen omdat de dienst op dat moment verzadigd is, en geen goede zorg meer kan verlenen aan nieuwe patiënten. Een afkoppeling wordt ingezet om de achterstand weg te werken, zodat we zorg kunnen garanderen aan wie al bij ons is terechtgekomen.”

Het UZ Brussel had nochtans op voorhand maatregelen genomen. Zo waren er cold packs ingeslagen en waren er ijsbaden en gekoelde infuzen voorzien.

Het UZ verwachtte namelijk veel patiënten met een hitteberoerte. “Dat betekent dat mensen een zeer hoge lichaamstemperatuur hebben, tot 42 of 43 graden. Die moeten zo snel mogelijk afkoelen", legt Verleyen uit. "Wanneer ze binnenkomen, pakken we patiënten in met cold packs en dienen we gekoelde infuzen toe om de lichaamstemperatuur zo snel mogelijk te doen dalen.”

Zo’n hitteberoerte is levensbedreigend, en kan zelfs wanneer iemand het overleeft, blijvende schade aanrichten, zo stelt Verleyen. “Bij te hoge temperaturen stollen de proteïnen in je lichaam. Dat kan leiden tot orgaanfalen, bijvoorbeeld in de lever of nieren, en ook de hersenen zijn bijzonder gevoelig aan oververhitting."

Op de spoeddienst belandden vooral ouderen en mensen met een bepaalde kwetsbaarheid of onderliggende aandoening. “Als we dan toch jongere, fitte personen zagen, dan waren zij zware inspanningen aan het leveren in de hitte”, vertelt Verleyen.

“Op een spoeddienst moet je kunnen inspelen op extreme situaties, dat zijn we gewend. Maar het was goed dat de hittegolf geen dag langer aanhield", klinkt het bij Verleyen.

"Er was hitte voorspeld, we hadden onze voorzorgen genomen en rekenen daarbij altijd wat marge in. Maar achteraf zagen we dat onze voorraden het maar net hadden gered. We waren blij dat het vanaf zondag afkoelde, maar ook de storm zorgde voor weer nieuwe zorgvragen. Het was dan ook een goede beslissing van de overheid om Couleur Café tijdelijk stop te zetten: we hielden ons hart al vast voor het festival”, stelt de hoofdverpleegkundige.

Weinig marge

Van de gemelde problemen met het noodnummer 112, waarbij mensen lang moesten wachten, heeft hij zelf niets gemerkt. En van chaos in het ziekenhuis was er volgens hem ook geen sprake. "We hebben op tijd opgeschaald en hadden onze voorbereidingen klaar. Maar nipt was het wel", klinkt het.

De Brusselse brandweer telde in de laatste drie dagen van de hittegolf gemiddeld 2.544 noodoproepen, zo’n 75 procent (of 1.000 oproepen) meer dan gemiddeld in het weekend ervoor. Ook moesten de gewone en MUG-ziekenwagens gemiddeld 616 keer uitrukken, 35 procent meer dan in het weekend ervoor.

Vooral op zondag 28 juni piekte het aantal noodoproepen (3.481) en ziekenwageninterventies (673) in Brussel. Volgens De Standaard moest ook het Franstalige Rode Kruis in Brussel en Wallonië bijspringen om alle oproepen voor ziekenwagens te kunnen bolwerken tijdens het weekend van de hittepiek.

Ook deze week gaan de temperaturen boven de 30 graden, maar van een overrompeling, zoals tijdens de hittegolf van juni, is momenteel geen sprake. “Het is hier niet drukker dan normaal”, stelt Verleyen gerust. "Bovendien zijn we in dit ziekenhuis wel wat gewend. Toch blijven we waakzaam en voorbereid op nieuwe perioden van extreme hitte.”