VUB-onderzoek optimaliseert rekenmodel voor borstkanker­screening

De Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft een nieuwe manier gevonden om de computerberekeningen achter bevolkingsonderzoeken naar borstkanker te verbeteren. Dat moet de betrouwbaarheid van borstkankerscreening verhogen. Het onderzoek werd gevoerd onder leiding van dr. Max Lelie.

Het uitvoeren van bevolkingsonderzoeken naar borstkanker is geen sinecure. Het lijkt misschien ideaal om alle Belgen elke maand te screenen en zo geen enkele tumor te missen, maar dat is in de praktijk onhaalbaar.

Ziekenhuizen zouden overbelast raken, de kosten zouden sterk oplopen en te veel onderzoeken kunnen leiden tot onnodige behandelingen en angst bij gezonde vrouwen.

Tegelijkertijd kan te weinig screening ertoe leiden dat kanker pas in een later stadium wordt ontdekt. Daarom zoekt de overheid naar de optimale combinatie van startleeftijd, stopleeftijd en testfrequentie voor kankerscreenings.

Computer in de war

Tot op heden stuitten deze rekenmodellen echter steeds op een probleem bij het vergelijken van risicogroepen. "Als de overheid de regels versoepelde om sneller in een hoogrisicogroep terecht te komen, raakte de computer in de war. Het model dacht dan dat de administratieve aanpassing zélf ervoor zorgde dat meer mensen kanker kregen", aldus de VUB-onderzoekers.

"Een overheid die met zo'n model testte wat er zou gebeuren als een risicogroep werd afgeschaft, zou daarmee te horen krijgen dat er ineens minder kankers zouden zijn. Dat zou tot verkeerde maatschappelijke keuzes kunnen leiden."

Om dat probleem op te lossen, paste dr. Max Lelie de wiskunde achter het model aan. In Vlaanderen krijgt ongeveer dertien procent van de vrouwen in de loop van hun leven te maken met borstkanker. Door dat totale aantal al vooraf in het model te bepalen, hoeft de computer alleen nog te berekenen wanneer iemand ziek wordt en niet meer hoeveel mensen er in totaal ziek worden door een beleidswijziging.

"In de oude modellen leek het alsof het aanpassen van een categorie op papier de kans op kanker veranderde", legt dr. Lelie uit. "Bij de nieuwe berekening blijft de wiskundige basis van het model altijd logisch aansluiten bij de gekende kankerstatistieken."