Zeven fertiliteitscentra in België gebruikten spermadonoren vaker dan toegelaten

Zeker zeven fertiliteitscentra in België hebben de wettelijke limiet van zes gezinnen per spermadonor binnen hun ziekenhuis overtreden. Dat blijkt uit cijfers die VRT NWS opvroeg bij het federale geneesmiddelenagentschap FAGG. Daaruit blijkt ook dat het agentschap verschillende pv's bezorgde aan het parket. In Brussel startte daardoor al één onderzoek.

In totaal gaat het om 35 donoren die door de zeven centra zelf vaker werden gebruikt dan toegestaan. "Het gaat zowel over binnenlandse als buitenlandse donoren, met of zonder genetische afwijking", zegt het FAGG, dat de cijfers bezorgde aan VRT NWS. Bij elk van de donoren zijn er dus meer dan zes gezinnen die kinderen hebben van die donor. Zes gezinnen is de wettelijke limiet op spermadonatie sinds 2007 in ons land.

Het dossier kwam vorig jaar in politieke stroomversnelling, nadat bleek dat eenzelfde Deense donor meer dan vijftig kinderen had verwekt in Europa met een kwalijke genmutatie, die kankers kon veroorzaken. Daarbij waren ook Belgische ziekenhuizen, zoals het UZ Brussel, betrokken.

Gerechtelijk onderzoek

Een van de zeven fertiliteitscentra kwam ervan af met een waarschuwing. Voor de zes andere zijn er een of meerdere pv's overgemaakt aan het parket. Het gaat in totaal om tien pv's die meerdere overschrijdingen kunnen behandelen.

Of er ook effectief tien onderzoeken zijn geopend naar aanleiding van de doorgestuurde pv's kan het FAGG niet zeggen. Dat hangt af van wat het parket beslist. "Het FAGG wordt niet systematisch geïnformeerd over de opvolging van de overgemaakte dossiers", klinkt het.

Wel zeker is dat er al enkele maanden een gerechtelijk onderzoek loopt naar het UZ Brussel. Dat raakte bekend in september vorig jaar, opnieuw via VRT NWS. Het parket van Brussel bevestigt nu aan BRUZZ dat het onderzoek nog lopende is.

"Het onderzoek gaat over één centrum in Brussel", benadrukt parketwoordvoerster Laura Demullier. De andere fertiliteitsklinieken in Brussel zouden dus buiten schot blijven. Het onderzoek kwam er naar aanleiding van een pv van het FAGG over het overschrijden van het quotum van zes verschillende vrouwen per donor binnen het centrum.

"De precieze omvang en de omstandigheden worden nog verder onderzocht. In het belang van het onderzoek geven wij geen verdere commentaar", zegt Demullier.

Het UZ Brussel verkiest zelf niet te reageren, maar verwijst naar een officiële reactie van de beroepsvereniging BSRM (Belgian Society for Reproductive Medicine, red.). Die vereniging wordt evenwel geleid door UZ-fertiliteitsarts Shari Mackens.

"De BSRM wenst te benadrukken dat de wet in het verleden niet bewust of met opzet werd geschonden door de fertiliteitscentra", zegt Mackens in die reactie. De beroepsvereniging spreekt liever over "onvermijdelijke administratieve vergissingen".

"Er was geen overheidsregister voor nationale monitoring van de quota tot en met 1 januari 2024", klinkt het. Dat kwam er inmiddels wel via het platform Fertidata. "Dit betekent dat elk centrum op zichzelf en zijn eigen ontwikkelde systemen was aangewezen om de aantallen bij te houden. Geen enkel van deze systemen was feilloos."

Buitenlandse gezinnen

Onder meer het apart optellen van binnenlandse en buitenlandse families heeft in bepaalde centra geleid tot formele overschrijdingen van de zes-vrouwen-regel, klinkt het. "Wat we zullen zien na het retroactief aanvullen van het register (tot 2007, red.), zal moeten gekaderd worden in een gedeelde verantwoordelijkheid tussen de centra, de buitenlandse banken, de overheid en het FAGG", aldus de BSRM.

Maar zelfs vandaag is een eventuele overschrijding van die regel nog altijd technisch mogelijk, benadrukt de beroepsvereniging. "Er is nog geen volledig zicht op het gebruik van een donor vóór 1 januari 2024", klinkt het.

In juni vorig jaar zeiden de fertiliteitsartsen van het UZ Brussel nog aan BRUZZ dat zij in eigen huis nooit meer dan zes vrouwen bevruchten met eenzelfde donor. "Normaal gezien, naar best vermogen, zou dat niet mogen gebeurd zijn vanaf 2007", zei diensthoofd Herman Tournaye toen, weliswaar met enige omzichtigheid. "Bij elke wetswijziging zit je met een overgangsperiode", voegde hij eraan toe.

Het UZ meldt dat mensen met specifieke vragen over hun traject altijd contact kunnen opnemen met Brussels IVF.