Herken een Gen Z'er tijdens de vakantie: 'We zijn luidruchtig en zitten op de grond'

Zie je deze zomer een groepje jongeren op de grond in een kring zitten of foto's maken van hun outfit? Grote kans dat het gen Z'ers zijn die hun plek in de openbare ruimte zonder schaamte opeisen. “In een kring zitten dateert van de coronacrisis, een vormende periode voor die jongeren.”

Iedereen die geboren werd tussen 1995 en 2009 hoort bij gen Z. En zoals het bij elke nieuwe generatie past, roept ze nogal uiteenlopende reacties op. De ene noemt die cohorte aan jongeren lui, verwend of gsm-verslaafd, een andere roemt generatie Z net om haar mondigheid, haar digitale vaardigheden en haar sterke maatschappelijke bewustzijn. BRUZZ stuurde twee gen Z'ers die stage liepen op de redactie naar buiten om de opvattingen en nieuwe gebruiken van hun leeftijdsgenoten over de publieke ruimte te spotten tijdens de zomer in Brussel.

1. Grondzitters

Picknicken gebeurt tegenwoordig niet alleen meer op het gras in een park, maar ook midden op een plein, zelfs wanneer dat omringd is door zitbanken. Gen Z'ers spot je vaak in kringetjes op de stadstegels, zonder dat ze zich druk maken over het feit dat zoiets vies of ongezellig zou kunnen zijn. Hou deze zomer dus zeker de pleinen en trottoirs in de gaten: generatie Z haal je er meteen tussenuit.

“Stadsbanken zijn fijn als je met twee bent, maar in een grotere groep is het logischer om op de grond te zitten. De cirkel die zo ontstaat, is perfect om gesprekken te voeren, omdat je elkaar allemaal kunt zien”, zegt Noor (21), die sociaal werk studeert aan de Erasmushogeschool.

Die jongerenkringen op pleinen zouden weleens hun oorsprong kunnen vinden in de coronaperiode. Van op café gaan was toen geen sprake, maar je eigen drankjes meenemen en samen op de grond zitten kon wel. “De maatschappelijke uitdagingen die je tijdens je opgroeifase tegenkomt, spelen een grote rol”, legt Caroline Baert uit. Zij werkt bij GenZLab, een project van het West-Vlaamse Howest, en doet onderzoek naar die generatie. “De jongeren van vandaag hebben de coronapandemie van heel dichtbij meegemaakt. Dat heeft gen Z gevormd en een invloed gehad op hun gedrag, waarden en normen.”

Nieuw is dat niet, ook de generaties vóór en na generatie Z worden beïnvloed door gebeurtenissen die hun jeugd kleuren. “Ik was jong toen de aanslagen op de Twin Towers plaatsvonden. Dat heeft ook een grote impact gehad”, zegt Baert. “Jongeren vandaag worden dan weer geconfronteerd met fenomenen zoals spiking (stiekem en zonder toestemming drugs, medicatie of alcohol aan een persoon toedienen, red.), wat eveneens mee bepalend zal zijn voor hun gedrag.”

2. Dj als volwaardige artiest

Wie deze zomer een open air bezoekt, merkt een opvallend verschil tussen generaties op de dansvloer. Gen Z'ers gebruiken niet de hele area en verzamelen zich vaker dicht bij de dj-booth, met hun gezicht naar de dj gericht. Festivalgangers met wat meer jaren op de teller bewegen zich daarentegen vaker over de hele dansvloer en gebruiken de volledige ruimte om te dansen.

Volgens de 40-jarige Leonie, die werkt in het buitengewoon onderwijs, is dat verschil duidelijk zichtbaar. “Jullie dansen niet meer. Jullie kijken gewoon naar de dj of naar elkaar. Wij gebruikten ons hele lichaam en de hele ruimte.”

Studente psychologie Amelie (19) herkent zich niet in die kritiek. “Wij dansen wel, maar op een andere manier. We staan dichter bij de dj omdat we de muziek op die manier intenser beleven. Dat betekent niet dat we minder plezier hebben.”

Volgens Baert kan die andere houding te maken hebben met de manier waarop gen Z naar een dj kijkt. “Voor veel jongeren is een dj niet langer iemand die op de achtergrond muziek draait, maar een volwaardige artiest die een performance neerzet. Net zoals je bij een concert naar het podium kijkt, richten zij hun aandacht op de dj. Dat kan een vorm van respect zijn, maar ook een manier om de beleving te versterken.”

3. Vloggen in het openbaar

#Fitcheck #outfitoftheday #Getreadywithme #Dayinthelife

Het zijn hashtags die gen Z'ers gebruiken onder video's waarin creators hun outfit van de dag tonen, zich klaarmaken of hun hele dag filmen. Vaak spelen die video's zich af in de openbare ruimte: op straat, in de trein of in de bus.

“Ik gebruik soms mijn gsm als spiegel om mijn make-up te doen in de trein of in de bus, en ik heb al eens een TikTok op straat gemaakt”, vertelt de 21-jarige Joyce, die een bachelor sociaal werk volgt. “Naar mijn gevoel is daar niets vreemds aan. Sociale media staan vol met fitchecks en dagvlogs. Als je veel van zulke filmpjes ziet passeren, raak je geïnspireerd en wil je dat ook doen. Onder mijn vriendenkring is dat genormaliseerd ondertussen.”

Niet onlogisch, zo schetst Baert, want jongeren zijn opgegroeid met smartphones en sociale media als vanzelfsprekend onderdeel van hun leven. Ze zijn gewend om momenten vast te leggen en online te delen. Hoewel vandaag bijna iedereen een smartphone op zak heeft, zie je 40-plussers zelden een fitcheck opnemen in het openbaar. “Ik zou er me onwennig bij voelen”, vertelt 46-jarige Kim, “dat anderen me kunnen zien wanneer ik mezelf film. Ik zou mezelf überhaupt nooit filmen.”

4. Jassen zijn passé

Snikheet of ijskoud, het lijkt gen Z weinig uit te maken. Een jas hoort er niet langer bij. Pas wanneer het echt vriest, halen ze die uit de kast. En zelfs dan blijft die vaak demonstratief open. Een dichtgeritste jas? Die verbergt de zorgvuldig samengestelde outfit die enkele minuten eerder nog in een TikTok-fitcheck werd geshowd.

“Voor mij primeert de outfit. Ik heb het liever koud en een mooie outfit aan dan warm en een lelijke outfit. 'Wie mooi wil zijn, moet pijn lijden', zei mijn tante altijd. Onder die 'pijn' valt dus ook kou”, vertelt een jonge collega.

Mode lijkt voor veel jongeren belangrijker dan comfort. Toch is dat volgens Baert geen nieuw fenomeen. “Ik denk dat dat iets van alle tijden is. Jongeren zijn nu eenmaal meer bezig met hun uiterlijk.” En opmerkingen als: “Amai, heb je het niet koud? Doe je jas toch dicht”, deren hen niet.

Het verschil is dat sociale media de druk om er goed uit te zien vandaag nog versterken. Waar jongeren vroeger indruk wilden maken op hun vrienden op school of tijdens het uitgaan, kan een outfit nu ook online bekeken en beoordeeld worden. Een jas die de look verbergt, past dan minder goed in het plaatje.

5. Gillen en roepen

Zelfs met je ogen dicht herken je generatie Z moeiteloos in de stad. “Lisa is zwanger”, zegt de ene. “WAT? OH MY GOD! DAT KAN NIET! AL LANG?” gilt de andere. Gen Z'ers zijn luid, ook in het openbaar. Subtiel is het niet, onopvallend evenmin, maar daar lijken de jongeren niet wakker van te liggen.

Enthousiasme, verbazing, angst of geluk: hun emoties laten ze graag luid en duidelijk horen. Ook spontaan een liedje zingen of vrienden van op afstand met “hallo” begroeten, gebeurt vaak op een opvallend geluidsniveau.

“In onderzoek zien we duidelijk dat jongeren zich minder aantrekken wat traditionele autoriteiten, zoals politici, ouderen of de Kerk, van hen vinden”, verklaart Baert. “Wat voor hen wél belangrijk is, is alles wat er online gebeurt.”

Dat wil niet zeggen dat generatie Z luidruchtig, onbeleefd of onoplettend is. Het wijst er eerder op dat ze haar emoties openlijk en expressief uit. Elke generatie heeft haar eigen manier van communiceren en haar eigen kenmerken die leeftijds­genoten met elkaar verbinden. Net die verschillen tussen generaties wil GenZLab helpen te overbruggen. “We geven regel­matig workshops waarin verschillende generaties samenkomen, bijvoorbeeld binnen dezelfde organisatie”, vertelt Baert. “Wanneer iedereen zijn eigen wereldbeeld, attitudes en waarden deelt, ontstaat er meer wederzijds begrip. Samenwerken verloopt dan vaak een stuk vlotter.”