Aantal gerechtelijke onderzoeken verdubbeld, Nederlandsta­lige rechtbank vreest crash

Het aantal dossiers in gerechtelijk onderzoek in Brussel is op een jaar tijd bijna verdubbeld. Dat blijkt maandag uit cijfers die De Standaard kon inkijken. Rechter Simon Cardon de Lichtbuer, de voorzitter van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg, vreest een 'crash' van het systeem door het personeelstekort.

De Brusselse procureur Julien Moinil beloofde bij zijn aantreden begin dit jaar een hardere aanpak van alle vormen van criminaliteit en dat beleid heeft duidelijk zijn effect gehad. In 2024 voerden de Nederlandstalige Brusselse magistraten in totaal 1.082 gerechtelijke onderzoeken. Op 23 december 2025 stond de teller al op 1.999 (85 procent meer). Aan Franstalige zijde steeg het aantal dossiers in dezelfde periode van 2.140 naar meer dan 3.600 (een stijging van 68 procent).

Het grote verschil tussen beide kanten is dat de Nederlandstaligen de onderzoeken met een veel kleiner personeelsbestand moeten bolwerken. De Franstalige rechtbank heeft zeventien onderzoeksrechters ter beschikking, de Nederlandstalige vijf.

Daardoor zal binnenkort een rechter uit de burgerlijke rechtbank naar de zesde onderzoekskamer moeten opschuiven, die binnenkort opgengaat. Dat zal op zijn beurt leiden tot meer vertragingen in andere zaken, bijvoorbeeld rond belastingen of bouwgeschillen, schrijft De Standaard.

"Ik vrees dat we daar naar doorlooptijden van twee jaar zullen gaan, de burger zal dus langer moeten wachten op een vonnis", zegt de voorzitter van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg in een interview met de krant.

Veertien rechters te kort

Volgens het college van hoven en rechtbanken heeft de rechtbank veertien bijkomende rechters en bijbehorend personeel nodig om een vlotte toegang tot justitie te garanderen.

De Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg zal vanaf 1 januari wel kunnen beschikken over een bijkomende, zesde onderzoeksrechter. Maar eigenlijk heeft de rechtbank maar liefst 14 extra rechters nodig om het hoofd te bieden aan de stijgende werklast, zo laat de rechtbank maandag weten in een persbericht,

De beslissing om een bijkomende onderzoeksrechter aan te stellen werd genomen omdat het aantal dossiers waarin het Brusselse parket een onderzoeksrechter vordert, verdubbeld is sinds de aantreding van Moinil aan het hoofd van dat parket in januari 2025.

"De druk op het onderzoek brengt het welzijn van de magistraten, griffiers en medewerkers en de goede werking van het onderzoek dermate in gevaar dat een versterking van het onderzoek onontbeerlijk is. In combinatie met andere structurele maatregelen, zoals de verbetering van de communicatie, werkprocessen, en leiding", klinkt het. "Deze noodzakelijke versterking (de extra onderzoeksrechter, red.) gebeurt binnen het bestaand wettelijk kader van 41 magistraten, en heeft de rechtbank gedwongen om beleidskeuzes te maken."

Verschuiving

De andere secties van de rechtbank zullen volgens de rechtbankvoorzitter wel lijden onder die keuzes: "De correctionele sectie, die ook onder zware druk staat door het vervolgingsbeleid van het parket van Brussel, maar ook van het parket Halle-Vilvoorde en van het federaal parket, kan niet versterkt worden zoals het zou moeten.”

“De vaststellingstermijnen in de correctionele kamer die de zaken van het parket Brussel behandelt worden langer, met een toevloed aan verzoeken tot voorwaardelijke invrijheidsstelling tot gevolg. Zaken zonder gedetineerden, waaronder financiële zaken, worden daardoor ook minder snel behandeld."

In burgerlijke zaken probeert de rechtbank de tijd die nodig is om een zaak te behandelen te beperken tot één jaar, en daar slaagt ze meestal ook in, maar door de interne verschuivingen zal dat niet meer mogelijk zijn: "Heel concreet gaan we in bouwzaken en fiscale zaken naar doorlooptijden van twee jaar. De burger gaat dus langer moeten wachten op een vonnis."

Druk bij de jeugdrechtbank

Er komt weliswaar een onderzoeksrechter bij, maar door de verdubbeling van de werklast is dat eigenlijk onvoldoende, zo klinkt het nog bij voorzitter Cardon. Tenslotte is ook op de jeugdrechtbank de druk vanuit het parket Brussel stevig toegenomen sinds januari 2025. Al is daar in januari 2024 een vierde kabinet geopend, waardoor de verhoogde werkdruk momenteel min of meer onder controle is.

"Het wettelijke kader van de rechtbank is niet aangepast aan de zeer hoge werklast, en dit is al jaren het geval", luidt het. "Volgens de werklastmeting uitgevoerd door het College van Hoven en Rechtbanken in 2024, dus voor het nieuwe parketbeleid, heeft de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel 14 bijkomende rechters en bijhorend griffiepersoneel nodig. Zowel de minister van Justitie als het College van Hoven en Rechtbanken werden ingelicht van de onhoudbare situatie van de rechtbank."

Volgens de voorzitter "juicht de rechtbank toe dat het parket een visie heeft voor de veiligheid van de samenleving in Brussel en de Rand".

"Zonder versterking van de volledige strafketen, waaronder de rechtbank, blijft deze visie echter zonder effect", klinkt het. "Er wordt op nationaal niveau gewerkt aan oplossingen met flexibele kaders en extra kaders, maar er is hoogdringendheid om nu meteen een antwoord te kunnen bieden aan de ontwrichtende flessenhals die zich in de strafketen op het niveau van de rechtbank voordoet. Zonder kaderuitbreiding van zowel magistraten als griffiers en medewerkers kan de rechtbank de goede dienstverlening die zij hoog in het vaandel houdt niet meer waarborgen en zal de burger langer moeten wachten op de behandeling van zijn zaak."