Brussel mist Europese deadline voor natuurherstel, 'maar het is wel een prioriteit'

België mist de Europese deadline op 1 september voor het indienen van het natuurherstelplan. Dat komt doordat onder meer het Brusselse huiswerk niet af is. Bevoegd staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit) maakt zich sterk dat het plan er tegen oktober zal liggen.

De Europese natuurherstelverordening werd in 2020 voor het eerst aangekondigd binnen de Green Deal en uiteindelijk goedgekeurd in 2024. Tegen 1 september 2026 moesten alle lidstaten een plan klaar hebben. Dat plan moet tegen 2030 voorzien in herstelmaatregelen op minstens 20 procent van het grondgebied en tegen 2050 op het volledige grondgebied.

Voor België moet federaal klimaatminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) het dossier indienen, maar daarvoor heeft hij eerst alle regionale plannen nodig. Crucke zegt dat de federale en Vlaamse plannen klaar zijn en enkel nog op validatie aan de regeringstafel wachten, terwijl Wallonië en Brussel hun huiswerk niet af hebben.

In Brussel is 53 procent van de grond momenteel ondoorlaatbaar. En Leefmilieu Brussel ziet nog wel meer problemen die aangepakt moeten worden als het gaat over natuurherstel: 34 vogelsoorten nemen af in aantal, 41 bijensoorten zijn uitgestorven, 30 procent van de amfibieënsoorten is verdwenen, 39 procent van de vlindersoorten is uitgestorven en 81 andere soorten verkeren in ongunstige toestand.

Bouwstop

Die laatste cijfers dateren van voor de hittezomer van 2026, die de toestand allesbehalve verbeterd heeft.

Ook de bouwstop is aan het natuurherstelplan gelinkt. In het vonnis van oktober 2025 klonk het dat Brussel "maatregelen moet nemen om de verstedelijking en de ondoordringbaarheid van onbebouwde sites en percelen van meer dan 0,5 hectare op haar grondgebied op te schorten", en dat tot de goedkeuring van het nieuwe Gewestelijk Ruimtelijk Plan (GRP) of uiterlijk tot 31 december 2026. De nieuwe Brusselse regering ging in maart in beroep tegen dat vonnis.

Ondertussen kwam diezelfde Brusselse regering wel met een eigen mini-versie van de bouwstop. De sites van de Avijlvlakte in Ukkel, de Donderberg in Laken en het Wiels-moeras in Vorst werden als groene zone beschermd.

Josaphat

Tegelijkertijd werd er een tijdelijke bouwstop ingesteld voor de groenzones Josaphat (Schaarbeek), Meylemeersch (Anderlecht), Keyenbempt (Ukkel) en het Calevoetbos (Ukkel) — voor een periode van achttien maanden.

Bijna tien jaar geleden betekende de goedkeuring van het eerste Gewestelijk Natuurplan een keerpunt in de initiatieven voor natuurbehoud en biodiversiteitsbescherming in Brussel. Onder de noemer Renature-plan wordt nu aan een nieuwe versie gewerkt.

“Het Brusselse Renature-plan wordt momenteel uitgewerkt”, klinkt het bij staatssecretaris voor Klimaat en Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit).

500 pagina’s

De reden voor het mislopen van de deadline legt Persoons bij de laattijdige vorming van de Brusselse regering in februari. “Sinds Ans aan zet is, is dit een prioriteit”, zegt haar woordvoerder. In regeringskringen valt te horen dat Alain Maron (Ecolo), de voorganger van Persoons, in lopende zaken meer voorbereidend werk had kunnen verrichten.

Op het kabinet Persoons beweren ze alles op alles te zetten om snel met het dossier te landen. “Het document telt meer dan 500 pagina’s en werd vorige week bezorgd aan de verschillende regeringskabinetten, zodat zij de bespreking na de zomer kunnen voorbereiden”, klinkt het. “De huidige planning voorziet in een goedkeuring in eerste lezing in september-oktober 2026.”

In de zomer van 2027 moet een definitieve goedkeuring volgen parallel met het nationaal natuurherstelplan.

“De hittegolven die we meemaakten maken één ding duidelijk: de klimaatverandering is geen verre toekomst meer”, aldus Persoons. “We voelen de gevolgen vandaag al en nergens is dat zo zichtbaar als in onze steden. Daarom is natuurherstel geen luxe of bijkomstigheid meer, maar een noodzakelijke stap om onze steden leefbaar en weerbaar te maken.”