Buurtbewoners positief over ondergrondse afvalcontainers: ‘We zien hier geen ratten’

De komende drie jaar wil de Brusselse regering een honderdtal sorteerplekken op haar grondgebied, waar mogelijk met ondergrondse afvalcontainers. Dat nieuws wordt positief onthaald door Brusselaars die hun afval vandaag al kwijt kunnen in dergelijke containers. “Dit is beter dan de vuilniszakken die je overal op straat ziet.”

“Door het ritme van de afvalinzameling af te stemmen op de behoeften van de Brusselaars zullen de netheid en de afvalsortering en -valorisatie verbeteren. De afvalinzameling evolueert verder naar vrijwillige inzamelpunten en zal berusten op moderne vormen van inzameling, zoals ondergrondse containers en afvalcompressoren.” Iets meer dan een halve pagina heeft de nieuwe gewestelijke meerderheid aan netheid besteed in de beleidsverklaring.

De eerste zin verwijst naar de reorganisatie van de ophaalrondes. Daar gaf bevoegd staatssecretaris Audrey Henry (MR) vorige week meer uitleg over in het Brussels Parlement. Zo wordt de witte zak in de toekomst nog maar één keer per week opgehaald, in plaats van twee keer zoals vandaag in veel wijken het geval is. Maar op termijn wil de Brusselse regering helemaal af van de huis-aan-huis-afvalophaling.

Dat moet mogelijk zijn door lokale afvalopslagplaatsen in te richten, liefst met ondergrondse afvalcontainers. Daarvoor wil Henry deze legislatuur al een eerste stap zetten. Over drie jaar zou het Brussels gewest een honderdtal nieuwe sorteerplekken moeten tellen. “Waar kunnen we nog niet zeggen", zegt haar woordvoerder. "Samen met Net Brussel zijn we alles in kaart aan het brengen."

Nieuw is het systeem niet. Sinds 2017 zijn de ondergrondse afvalcontainers in Brussel hier en daar al te zien. “We tellen 41 sites in een twaalftal wijken", weet Adel Lassouli, woordvoerder van Net Brussel. "De ondergrondse containers worden vooral geplaatst in gloednieuwe wijken of aan nieuwbouwappartementsblokken. Zoiets is mogelijk als er minstens 150 wooneenheden zijn in de onmiddellijke omgeving.”

'Gemakkelijk systeem'

Zo staan er aan de Akenkaai al enkele jaren vier ondergrondse afvalcontainers, één voor restafval, voedingsafval, karton en PMD. Die zijn bedoeld voor de bewoners van Canal Wharf, een vrij recent appartementencomplex. “Het gat voor de PMD-container is soms een beetje te klein, waardoor ik er geen grotere flessen door krijg", vindt buurtbewoner André. "Maar voor de rest is het systeem heel gemakkelijk."

Donderdagmiddag oogt de sorteerplek behoorlijk netjes. Behalve een kartonnen doos ligt er helemaal geen afval rond de plek. “Zo is het zeventig procent van de tijd. Net Brussel komt het hier twee à drie keer per week leeghalen, waardoor het meestal wel proper blijft”, zegt André. “Soms ligt er wel veel vuiligheid op de grond rond de containers, vermoedelijk van mensen die geen kaart hebben om de containers te openen.”

Om de ondergrondse containers aan de Akenkaai te gebruiken hebben buurtbewoners een kaart nodig. Dat is niet het geval in de Tivoliwijk in Laken. Daar, in de 'duurzaamste wijk ter wereld', zijn verschillende sorteerplekken geïnstalleerd met ondergrondse afvalcontainers. Het gaat om dezelfde types, uitgerust met een kaartlezer.

“Het werkt niet zoals het hoort", mort buurtbewoonster Maura, nadat ze net een bak heeft leeggekieperd in de container voor restafval. "Normaal zou je een kaart moeten hebben zodat alleen mensen van deze buurt ze kunnen gebruiken, maar dat systeem is hier om de één of andere reden niet uitgerold. Soms zijn de containers vol en moet je op zoek naar een andere sorteerplek in de buurt.”

'Goed werk'

Maura klaagt ook over het probleem van ‘bijzetting’, afval dat naast de containers wordt achtergelaten, zoals vaak het geval is aan glas- of kledingcontainers. Het is één van de meest gehoorde kritieken op het systeem van ondergrondse afvalcontainers, al lijkt het in de Tivoliwijk heel goed mee te vallen. “Je komt op een goed moment. Soms zie je hier een hele verzameling meubilair staan.”

Ook aan de andere sorteerplekken in de wijk is er amper afval naast de containers te bespeuren. “Het gebeurt soms dat mensen vooral grote voorwerpen achterlaten naast de containers, dingen die je naar het containerpark hoort te brengen", zegt buurtbewoner Mateusz met enige berusting. "Ach, dat is toch een menselijk probleem? Gelukkig levert Net Brussel hier heel goed werk."

De Poolse Brusselaar is enthousiast over de plannen van Henry om een honderdtal ondergrondse containerplekken in te richten. “Dit is een geweldig idee voor de stad. Je moet het ophaalschema niet respecteren en het is properder. Wij zien hier alvast geen ratten.”

“Dit is beter dan de vuilniszakken die je overal op straat ziet”, wijst Elzbieta naar de vier containers achter haar in de Zandbergenstraat. “Soms, vooral na weekends, lopen de containers vol en trekken ze afval aan dat bovengronds blijft liggen. Het systeem werkt goed, maar de containers zijn iets te klein”, zegt ze over het ondergrondse inzamelsysteem met een volume van 3.000 tot 5.000 liter.

'Sorteren kan je leren'

Elzbieta woont sinds het ontstaan van de nieuwe Tivoliwijk in deze buurt, vlakbij Thurn en Taxis. Zij herinnert zich nog hoe het sorteren met behulp van ondergrondse containers aanvankelijk vrij nutteloos leek. “Wij probeerden alles zo goed mogelijk in de juiste container te gooien, maar als Net Brussel ze kwam leegmaken, gooiden arbeiders alles in dezelfde vrachtwagen.”

Volgens Net Brussel gebeurde dat omdat de bewoners van de Tivoliwijk onvoldoende sorteerden. Twee jaar geleden was dat ook één van de conclusies van het gewestelijke netheidagentschap in een studie over de ondergrondse containers: ze bezorgen buurtbewoners meer gebruiksgemak, maar de sorteerprestaties kunnen tegenvallen.

“Enkele jaren geleden was het probleem dat er plots honderden nieuwe bewoners, onder wie ikzelf, aankwamen in deze wijk met allemaal nieuwe spullen en meubels", vertelt Elzbieta. "Dat zorgde voor bergen kartonnen afval, dat niet allemaal in de containers terecht kon. Sorteren is hier geen probleem, maar ik besef dat het niet voor iedereen een gewoonte is. Dat kan je aanleren.”

'Wanneer je wil'

Om de honderd nieuwe sorteerplekken te creëren maakt de Brusselse regering dit jaar vier miljoen euro vrij. Of dat genoeg is, zal later moeten blijken. De installatie van één sorteerplek met vier ondergrondse containers vraagt een investering van ongeveer 65.000 euro. Daarnaast zijn er speciale vrachtwagens nodig om de containers leeg te maken.

“Een deel van de installatiekost nemen bouwpromotoren op zich", zegt Adel Lassouli van Net Brussel. "De projectontwikkelaars blijven tien jaar verantwoordelijk voor de apparatuur en vijf jaar voor het onderhoud."

Waar de honderd nieuwe sorteerplekken moeten komen is nog niet duidelijk, maar in de eerste plaats wil staatssecretaris Henry zich richten op de meest dichtbevolkte wijken van Brussel. In de Lakense Tivoliwijk kijkt Elzbieta alvast uit naar de realisatie. “Je kan je afval weggooien wanneer je maar wil. Ik kan het alleen maar aanraden.”