De strijd om de nachtrust: vier vragen over vliegtuiglawaai

De voorbije maanden heeft vliegtuiglawaai ruim 100.000 omwonenden van de luchthaven letterlijk uit hun slaap gehouden, vooral in het Brussels gewest. Vier vragen over een oud zeer dat plots weer erg actueel is.

Wat is er aan de hand?

De voorbije maanden vliegen landende vliegtuigen veel vaker in een rechte lijn over de noordelijke – en dichtbevolkte – gemeenten van het gewest. Ze gebruiken daarvoor vooral de zogenaamde 07L-RNP route. Dat is een heel precieze route via gps-navigatie, die daardoor steeds weer geluidsoverlast veroorzaakt bij dezelfde bewoners. Aangezien landende toestellen in een veel geleidelijkere baan landen dan opstijgende exemplaren is de overlast merkbaar over de hele breedte van het gewest. Zelfs tot in het Pajottenland zijn er klachten over die route. Ze wordt vooral, maar niet uitsluitend, gebruikt bij oostenwind. De huidige windnormen die tot die route verplichten zijn voer voor discussie.

Hoeveel inwoners worden getroffen?

Dat hangt ervan af waarover we spreken. Een nog niet gepubliceerde studie van de ULB die door actiegroepen wordt geciteerd, heeft het over 450.000 Brusselaars die lawaaihinder ondervinden door de nieuwe landingsroute. Daartegenover staan 32.000 bewoners (in en buiten Brussel) voor de 01-landingsbaan die voordien vaker werd gebruikt. Die 450.000 is ruim een derde van de bevolking van het gewest.

De jaarlijkse studie naar de geluidsimpact van de luchthaven, die maandag bekend werd gemaakt, heeft het dan weer over 104.000 mensen die hun slaap ‘ernstig verstoord’ zien. Dat is 2,5 procent meer dan in 2025. Ook het aantal nachtelijke vliegbewegingen steeg in die periode met 2,1 procent.

Van die groep woont 58 procent in het Brussels gewest, goed voor 60.000 mensen. De zwaarst getroffen gemeenten zijn Brussel-Stad (met de deelgemeenten Laken en Haren) (16.643), Schaarbeek (12.924), Sint-Jans-Molenbeek (10.596) en Evere (7.039). Dan volgen de Vlaams-Brabantse gemeenten Zaventem (6.770) en Vilvoorde (5.482).

De toename van het aantal ‘ernstig slaapverstoorden’ is vooral opmerkelijk in Sint-Jans-Molenbeek (+54 procent) en Koekelberg (+47 procent), terwijl Jette (-35 procent) net een afname zag. Die grote verschillen zijn vooral te wijten aan de eerdergenoemde 07L-RNP-procedure. Voor die van kracht ging, vlogen landende vliegtuigen eerst nog met een bochtje over Jette.

Hoe reageren de Brusselaars?

Verschillende gemeenten én actiegroepen bereiden juridische stappen voor tegen de 07L-RNP-route. Ook staatssecretaris voor Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit) vraagt een herziening van de huidige procedure. “Men gebruikt nu wind- en veiligheidsnormen om een discussie over alternatieven dood te slaan”, vindt Persoons, die binnenkort met bevoegd federaal minister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) samenzit over de lawaaioverlast. “De huidige situatie is echt onhoudbaar en de vluchten gaan een heel stuk van de nacht door”, zegt de staatssecretaris, die ook uit eigen ervaring spreekt.

Op de achtergrond vrezen sommigen dat de nieuwe eigenaarsstructuur van de luchthaven, waarbij Vlaanderen voor 40 procent eigenaar werd, in het nadeel van de Brusselaars kan spelen. Wellicht wordt de voormalige ondervoorzitter van de N-VA en huidige Pro Leaguebaas Lorin Parys de nieuwe voorzitter.

“Nu het een belangrijk aandeel krijgt in de luchthaven, heeft Vlaanderen er financieel alle baat bij om het aantal vluchten zo hoog mogelijk te houden”, analyseert Alain Maron (Ecolo), de vorige Brusselse minister van Milieu. Ook bewonersverenigingen zien dat risico. “Maar we willen hier zeker geen communautaire zaak van maken”, klinkt het bij ‘Stop Survol Bxl Nord et RNP 07L’. “Ook het Pajottenland wordt getroffen en in de noordelijke gemeenten van Brussel wonen net veel Vlamingen. We vragen vooral om naar de bevolkingsdichtheid te kijken.”

Wat zijn mogelijke oplossingen?

Federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke laat momenteel een studie uitvoeren naar mogelijke alternatieven voor het huidige rechtlijnige landingstraject richting 07L. Die is nog niet af. Een aantal pistes zijn er wel al:

• Actiegroep ‘Stop Survol Bxl Nord et RNP 07L’ pleit er alvast voor om meer gebruik te maken van de 01L-route over de oostrand, waar minder mensen wonen
• Crucke zelf liet al verstaan dat hij het gebruik van de banen 25L en 25R wil maximaliseren. Dat betekent dat vliegtuigen niet over Brussel vliegen, maar over Vlaams-Brabant landen of opstijgen. Daarvoor wil hij eventueel de huidige windnormen aanpassen, die vandaag vaak verplichten om over de stad te landen. Andere luchthavens hebben minder strenge windnormen, die Brussels Airport zouden toestaan om een deel van de landingen over de stad te schrappen. Daarnaast wil Crucke het aantal nachtvluchten tussen 23 uur en 6 uur verminderen
• Die nacht verlengen kan ook al soelaas bieden, vindt dan weer Martine Van Riel, die de federale ombudsdienst van de luchthaven leidt na het vertrek van Philippe Touwaide
• Staatssecretaris Persoons ziet ook heil in een minder geconcentreerde aanvliegroute over de stad