Energierenovatie: mag het wat meer zijn?

De nieuwe regering schrapt de energiepremies en voert goedkopere renteloze leningen in. Voor een gewest zonder geld kan dat logisch lijken, maar het getuigt ook van een kop-in-het-zandhouding.

Toen de politieke experts van BRUZZ vorige week hun vragenuurtje op de radio hielden, was het de meest gestelde vraag: hoe zit dat nu eigenlijk met de renovatiepremies? Het eenvoudige antwoord: ze verdwijnen en de nieuwe ploeg wil ze vervangen door een systeem van renteloze leningen.

Die beslissing lijkt logisch voor een gewest dat tegen een begrotingstekort van ruim een miljard euro aankijkt. Waarom zou je tientallen miljoenen uittrekken om de renovatie van particuliere huizen te subsidiëren als je platzak bent? Dan zijn renteloze leningen beduidend minder duur.

Dossier gesloten? Niet echt. De afschaffing van de premies heeft immers ook een hoog kop-in-het-zandgehalte. Het Gewest behoudt immers de verplichting om alle woningen tegen 2033 minimaal tot op een energielabel E te brengen, een doel dat voortvloeit uit de Europese klimaatdoelstellingen.

Het aantal woningen dat daardoor getroffen wordt, is niet min: de labels F en G zijn vandaag goed voor 42 procent van alle EPB-certificaten in het gewest. Een kleine helft van de Brusselse woningeigenaars moet de volgende jaren dan ook – vaak diep – in de portemonnee tasten. Voor een doorsneehuis bedraagt de factuur al snel 50.000 tot 100.000 euro.

Flessenhals voor vakpersoneel

De hoogte van die bedragen verklaart deels waarom Brussel zelfs met het vorige premie­systeem niet meteen op weg was om de doelstelling te halen. De voorbije jaren was al te voorspellen dat een groot deel van de eigenaars niet op tijd aan zijn verplichtingen zou voldoen. Soms uit financiële nood, soms uit onwetendheid of door uitstelgedrag. Tegen pakweg 2031 stevenden we daardoor op een flessenhals af, waarbij mensen die wél nog snel willen renoveren dan ook niet meer genoeg vakpersoneel voor zouden vinden.

De vervanging van de premies door leningen maakt dat toekomstscenario alleen maar waarschijnlijker. Leningen zijn financieel nu eenmaal veel minder aantrekkelijk dan premies. Eigenlijk weten we daardoor nu al dat de volgende regeringsploeg de deadline van 2033 zal moeten uitstellen en Europese boetes dreigen.

Zijn er dan alternatieven? Het bestaande beleid niet afzwakken, maar juist uitbreiden met nieuwe maatregelen. Een eerste stap kan zijn om zowel premies met voorafbetaling als renteloze leningen voor te stellen. Te duur? Niet per se. Het vorige premiestelsel deelde immers ook veel onnodig geld uit: er was steun voor pakweg een nieuwe trap en andere maatregelen die niets te maken hadden met energieprestaties. Ook eigenaars met een hoog inkomen konden ruim uit de subsidiepot putten.

De combinatie van gerichte premies en renteloze leningen zou een begin zijn van een energiebeleid die naam waardig. Om het Brusselse woningbestand echt toekomst­proof te maken zal meer nodig zijn. Omdat veel eigenaars helemaal niet weten wat ze moeten of kunnen doen, investeert het Gewest maar beter in veel meer individuele begeleiding. Een energieadviseur die de woning analyseert en haarfijn uitlegt wat zinvol is en hoeveel dat kost en welk steun er is, geeft houvast. Met name voor eigenaars met een bescheiden inkomen kan zo’n gids een verschil maken.''

De 'we zullen zien'-coalitie

Het kan nog ambitieuzer. In plaats van de bal bij een individuele eigenaar te leggen kun je als overheid ook hele huizenblokken in één keer isoleren, met alle schaalvoordelen van dien. Zo’n aanpak maakt een combinatie met geothermie meteen ook rationeler.

Het beknopte regeerakkoord van de ploeg die al de ‘We zullen zien-coalitie’ wordt genoemd, blijft op de vlakte over het energiebeleid. We kunnen alleen hopen dat we de volgende jaren een beetje meer zullen zien, voor het klimaat en voor de energiefactuur van de Brusselaar.