Geen vliegend hert meer gezien in Brussel sinds hittegolf

Slecht nieuws voor onze grootste vaderlandse kever, het vliegend hert. Sinds de hittegolf van eind juni zijn er in Brussel geen uitvliegende mannetjes meer waargenomen. Nochtans is deze periode voor het vliegend hert erg belangrijk, want het heeft slechts een paar weken om te paren, en dus de soort voort te zetten.

Misschien heb je ooit al eens een vliegend hert gezien, bij valavond in de zomer. Het is een ontmoeting die je niet snel vergeet, vooral de mannetjes dan. De 9 centimeter grote diertjes torsen enorme 'geweien'.

Maar weet dat je de kever dan hebt aangetroffen in de laatste weken van zijn leven. Na enkele jaren als larve en een winter als pop, leeft het dier nog slechts een paar weken als kever. Op die korte tijd moet er veel gebeuren: de mannetjes vliegen 's avonds uit om te paren en zo het genetisch materiaal te verspreiden.

Belangrijk, want het vliegend hert is bedreigd in ons land, en komt nog slechts op een vijftal plaatsen voor. Er zijn nog populaties in Voeren, in Brussel (Watermaal-Bosvoorde) en op drie plekken in Vlaams-Brabant: Overijse, Sint-Genesius-Rode en Huizingen.

Vliegseizoen de helft ingekort

Alvast in Brussel heeft de hittegolf van eind juni lelijk huis gehouden. In principe zitten we midden in het uitvliegseizoen van het vliegend hert, dat loopt van half juni tot half juli. Maar sinds 26 juni zijn er nog nauwelijks mannetjes gezien, meldt het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO).

"Ik had het zelf ook niet verwacht", vertelt Arno Thomaes van het INBO. "Maar toch, we zijn een paar keer gaan zoeken en hebben er geen meer gevonden. Het vliegseizoen is dit jaar dus twee weken korter. En ze hebben al zo'n kort vliegseizoen."

Het zijn vooral de Brusselse vliegende herten die het moeilijk hebben, die in Vlaams-Brabant veel minder. Thomaes wijt dat aan het hitte-eilandeffect van Brussel. Steden warmen tijdens hittegolven immers sterker op dan het platteland, omdat verharding warmte opneemt en vasthoudt.

Kevers uitzetten

Voor één keer is het niet zo'n ramp dat het vliegseizoen is ingekort, denkt hij. "Maar als we in de toekomst meer hittegolven krijgen, kan het wel heel nadelig worden."

Uit onderzoek blijkt immers dat vliegende herten niet ver vliegen. Thomaes becijferde dat een kolonie er 30 jaar over kan doen om 1,5 kilometer uit te breiden. Dat uitbreiden is in het versnipperde Vlaanderen, met hier en daar nog kleine toefjes natuur, sowieso geen sinecure.

We hebben het vliegend hert nochtans nodig, zegt Thomaes. Niet alleen omdat het zo'n iconisch diertje is, maar ook voor de diensten die het levert aan het ecosysteem. "De larve is heel groot en maakt brede gangen in dood hout. Zo kunnen schimmels en kleine insecten er ook terecht."

Daarom werkt het INBO aan een programma om vliegende herten uit te zetten en de genenpoel uit te breiden. Dat gebeurde in 2022 in Huizingen al eens, met diertjes uit verschillende Belgische populaties. Er is intussen ook een kweekprogramma opgestart. De eerste nakomelingen daarvan krijgen volgend jaar de vrijheid.

Auteur: Vincent Merckx