Heel parlement is tegen bomenkap, maar toch sneuvelden afgelopen 15 jaar 72.000 bomen

Het burgercollectief Help4trees interpelleerde woensdagochtend het Brussels parlement over de ruim 72.000 hoogstammige bomen die de voorbije vijftien jaar gekapt zijn. De leden van de commissie Leefmilieu toonden zich bezorgd, maar hun reactie verraste. "Zij vroegen ons wat ze moeten doen. Maar oplossingen bedenken, dat is hun taak", reageert initiatiefnemer Anne Bonew.

Het burgercollectief Help4trees verzamelde meer dan 1.000 handtekeningen voor een petitie tegen bomenkap en kon hiermee de commissie Leefmilieu van het Brussels parlement interpelleren.

Initiatiefnemers Johanne Verbockhaven en Anne Bonew begonnen hun uiteenzetting met cijfers. Via het vergunningsplatform Open Permits, waar toegestane bomenkap wordt bijgehouden, vonden ze dat er van 2010 tot 2025 maar liefst 72.450 hoogstammige bomen gekapt zijn in het Brussels gewest - het Zoniënwoud en illegale kap niet meegerekend.

Zeventig procent van de kap heeft betrekking op overheidsprojecten of parastatale projecten (van een semi-overheidsinstelling). Dit jaar werden tot nu toe nog eens 636 extra bomen veroordeeld tot kap na afgifte van een vergunning.

Streng op papier

Het aandeel van het gewest dat bedekt is met vegetatie, zakt hierdoor van 55 procent in 2016 naar 49 procent in 2023. Tegelijkertijd steeg de verhardingsgraad van 40 procent in 1993 naar 53 procent in 2022. “En dat terwijl bomen tijdens hittegolven zoveel voordelen bieden", zegt Verbockhaven.

Er worden tegelijk wel nieuwe bomen geplant, maar hierover heeft Help4trees geen exacte cijfers. Bijplanten is niet verplicht en wordt daarnaast niet goed opgevolgd. Rekenwerk van het collectief leert dat er via OpenPermits tussen 2010 en 2025 exact 5.349 aanvragen waren om een boom te planten. Daarbovenop komen andere initiatieven, bijvoorbeeld van Brussel Mobiliteit of de Bûûmplanters.

Die laatste vzw plantte afgelopen winter alleen al 11.500 bomen en struiken. "Maar dat is een verklaring, en geen echte telling. Bovendien overleven lang niet alle bomen, en duurt het vele jaren voor een nieuwe boom op ecologisch vlak de oude vervangen heeft", benadrukt Bonew, "maar ook het principe is helemaal verkeerd".

Ze verwees naar het project Clos Bergoje, waar de gemeente Oudergem toeliet om 230 dennen te kappen voor woningen, terwijl een stuk van de oude Aldi en aanpalende hangars, op datzelfde perceel, werd onthard om er 88 kleine boompjes te planten. "Dat is helemaal omgekeerd van hoe het zou moeten zijn", zegt ze.

De kap gebeurt ondanks de strenge Brusselse regelgeving. Als voorbeeld gaf het collectief de vooruitstrevende natuurordonnantie, Good Soil, het Natuurplan en het We Are Nature-vonnis van oktober 2025, dat onbebouwde terreinen beschermt.

Voor dat laatste vonnis stuurde de regering een omzendbrief naar de administraties om projecten toch te laten doorgaan. "De teksten en instrumenten bestaan, maar ze worden niet toegepast", zegt Bonew. "Daarom willen we weten wat het plan nu is van het Gewest, om die legale kap zoveel als mogelijk te vermijden, hoe de kapcompensaties worden opgevolgd en wat er tegen illegale kap gedaan wordt?"

'Moet stoppen'

Alle aanwezige fracties deelden de verontwaardiging. "Het is onthutsend om te horen dat 70 procent van de kap voor publieke projecten is", zei Ariane de Lobkowicz (MR). Lotte Stoops (Groen) hekelde de laksheid. "We hebben al die wetten, maar ze worden niet opgevolgd. Zo gaf Brussel Leefmilieu een vergunning voor stil vuurwerk voor het Amerikaanse feest in het Jubelpark, maar stil was het allerminst." Voor Mathias Vanden Borre (N-VA) is dit een algemeen Brussels probleem. "Ook op het gebied van veiligheid en netheid is het de handhaving en niet de regelgeving die tekortschiet."

Parlementslid Alain Maron (Ecolo) gaf het burgercollectief volmondig gelijk. "De verharding moet stoppen." Voor Cécile Vainsel (PS) moeten vooral de instanties bevoegd voor bomenkap geïntegreerd worden, en is systematische compensatie nodig met een goeie opvolging om te zien of dit effectief gebeurt.

Ook Stéphanie Lange van Les Engagés zag in de kap een ernstig probleem, net als Jonathan de Patoul (Défi). "Maar", stelde die laatste, "als iedereen hier akkoord is dat het een groot probleem is, waarom gaat het dan niet de goede richting uit?"

Zowat alle parlementsleden vroegen het collectief bovendien om suggesties, om een schatting van het aantal illegaal gekapte bomen, naar buitenlandse best practices, of waarom er geen gecoördineerde databank is.

'Jullie taak'

Het burgercollectief reageerde verbaasd. "Het is aan jullie om iets te doen, in plaats van ons om suggesties te vragen", zei Verbockhaven. "Al die vragen wilden wij eigenlijk aan jullie stellen."

De partijen van heel wat verontwaardigde parlementsleden zaten of zitten bovendien in het gemeentebestuur of in de Brusselse regering, die de bomenkap toelaat of zelfs faciliteert. "Als de rechtbank van eerste aanleg in Brussel oordeelt dat er een bouwstop geldt, verschijnt er op de website van Urban.brussels een omzendbrief van de Brusselse regering dat er géén moratorium van kracht is", aldus Bonew.

Toch probeerden de initiatiefnemers te antwoorden. Voor Bonew is het gebrek aan visie het grootste probleem. "Het Gewest heeft geen duidelijke visie op hoe het zijn vegetatie wil integreren. Er is geen doel", klinkt het.

Ook in een reactie nadien aan BRUZZ toonden Verbockhaven en Bonew zich nog eens verbaasd over de omkering. "Alsof wij oplossingen moeten aanreiken, terwijl dat hun werk is."

"Maar laat ons positief blijven", besluit ze. "Iedereen is het tenminste eens over de urgentie. Als ze dit nu via een politieke werf willen aanpakken, staan wij er zeker voor open om daaraan mee te werken."