Renteloze lening vervangt Renolution-premie: 'Lage middenklasse zal uit de boot vallen'

De nieuwe Brusselse regering zal de Renolution-premie voor renovaties vervangen door een renteloze lening. De sector is nog niet overtuigd. “Mensen zullen hun verbouwingen nog verder uitstellen tot aan de deadline in 2033.”

Tot tienduizenden euro’s kon de Brusselaar tussen 2022 en 2024 ontvangen via de Renolution-premies voor duurzame verbouwingen. De nieuwe Brusselse regering kondigde aan dat ze de aanvragen voor 2024 nog zal uitbetalen, maar vanaf 2025 is het mooie liedje over. Dan wordt de premie vervangen door een renteloze lening.

De precieze details van de regeling zijn nog onduidelijk, maar burgers zullen een deel van hun renovaties kunnen financieren met geleend geld. En dat geld moet natuurlijk terugbetaald worden, maar zonder dat er rente bovenop komt. Een prêt à taux zéro (PTZ) zoals ze in Wallonië al bestaat.

Een lening kost de Brusselse overheid uiteraard minder dan een premie, waarbij het geld definitief verdween uit de staatskas. “Gezien de budgettaire situatie van Brussel begrijp ik dit wel”, zegt Michel Maus, professor fiscaal recht aan de VUB. “Dit is een budgetneutrale maatregel voor de overheid.”

Budgetneutraal is in deze weliswaar relatief. “Als je tienduizend euro uitleent, doe je wel degelijk verlies wanneer je dat geld pas vijf jaar later terugkrijgt”, benadrukt Maus. “Het geld is dan minder waard geworden en je hebt het in tussentijd ook niet kunnen beleggen.”

Nul procenttarief

Maus is dus zeker niet tegen de maatregel en ziet ook voordelen voor de Brusselaar. “De modale burger heeft altijd geld nodig om te kunnen verbouwen. Dus als je aan nul procenttarief kan lenen, waarom zou je het dan niet doen? Ik verwacht zeker wel interesse voor de lening.”

Laurent Schiltz, secretaris-generaal van bouwfederatie Embuild, is sceptischer. “Wij zien de premies en een lening als complementaire tools”, legt hij uit. “Ze zouden naast elkaar moeten bestaan en daarom hopen wij dat de premies zeer snel terugkeren.”

De vraag is vooral of de lening genoeg mensen zal overtuigen om tijdig aan de slag te gaan. Het zal immers snel 2033 zijn, en dan moeten alle woningen in Brussel over EPC-label E of hoger beschikken.

“De bedoeling moet zijn om mensen aan te moedigen om te anticiperen”, denkt Schiltz. “En dat doet een premie veel meer. Met de lening vrezen wij dat mensen hun werken gaan uitstellen tot in 2032, terwijl de sector dan niet zal kunnen volgen. We hebben een lineaire toename van de verbouwingen nodig.”

Ontploffende wachtlijsten

Nu al valt bij verbouwende Brusselaars te horen dat ze nauwelijks een vakman vinden voor hun werken. Bij een massale renovatiegolf in 2032 dreigen de wachtlijsten helemaal te ontploffen.

“Werkt deze maatregel drempelverlagend of net drempelverhogend? We zullen het proefondervindelijk moeten vaststellen”, zegt Maus. Ook andere economen die BRUZZ contacteerde beschikken niet over een kristallen bol en durven weinig voorspellingen te maken over de te verwachten effecten op het verbouwersgedrag.

“Ik denk wel dat de lage middenklasse uit de boot zal vallen”, aldus Maus. “Het is niet omdat je gratis mag lenen dat je het kapitaal hebt om een renovatie te dragen.” Veel zal afhangen van welk percentage van de renovatiekost de Brusselse regering wil uitlenen. Hoe dan ook zal het niet om de volledige kostprijs gaan.

MR-voorstel

“Ik heb net zelf een renovatie achter de rug”, gaat Maus verder. “Je moet echt geen zotte dingen doen om aan tienduizenden euro’s te komen. Dit is iets voor de midden-middenklasse en hoger.” Niet voor niets was de renteloze lening al jaren een MR-voorstel.

“We moeten ervoor zorgen dat niemand uit de boot valt”, antwoordt staatssecretaris van Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit) op die bedenking. “Want slecht geïsoleerde woningen zijn niet alleen slecht voor het klimaat, ze zorgen ook voor torenhoge facturen.”

Schiltz ziet ook bij de gegoede Brusselaar een probleem opduiken. “Mensen die drie huizen bezitten, hebben niet per se geld nodig voor een lening”, merkt hij op. “Die willen return on investment. En die heb je veel gemakkelijker met een premie. Zij zullen nu denken: ‘heb ik dat huis nog wel in 2033 of is het verkocht? Dat zien we dan wel weer.’ Terwijl je die mensen absoluut moet bereiken, want 60 procent van de Brusselse woningen is verhuurd en net die zijn er vaak slecht aan toe.”

‘Heel dringend’

Over die gegoede Brusselaar vindt Maus dat die zelf maar eens een inspanning moet doen. “Ik denk niet dat je mensen met drie huizen financieel moet ondersteunen, zeker in de huidige budgettaire context van het Brussels Gewest”, antwoordt de professor.

Bij Embuild hopen ze in de eerste plaats op spoedige duidelijkheid. “Wat het ook wordt: er is heel dringend een financieel mechanisme nodig”, onderstreept Schiltz. “In 2025 was er niets en ik vermoed ook niet in 2026. Als de nieuwe maatregel klaar is tegen 1 januari 2027 zal dat een succes zijn.”

Gevraagd naar de timing laat Ans Persoons aan BRUZZ weten dat ze “de tijd gaan nemen om een zo eerlijk mogelijk systeem te ontwerpen”. En zo zal de kalender al snel op 2033 staan.