Verpakkings­industrie zal mee moeten opdraaien voor opruiming zwerfvuil

Het Brussels parlement stemt vandaag over de omzetting van een EU-richtlijn die onder meer verpakkings- en tabakproducenten mee laat betalen voor het opruimen van zwerfvuil. Het levert het Brussels Gewest jaarlijks 51 miljoen euro op.

Verpakkingsproducenten betalen al sinds decennia een bijdrage voor de recyclage van verpakkingsafval zoals PET-flessen en blikjes. Daar komt nu een nieuwe bijdrage bij voor de preventie van zwerfafval.

Dat is het gevolg van een EU-richtlijn. Plastic en blikjes belanden ook nog te vaak op straat, net zoals sigarettenpeuken. De EU wil hier paal en perk aan stellen. De EU wil ook dat de lidstaten tegen 2029 minstens negentig procent van de plastic flessen recycleren.

De Brusselse regering werkt om die reden al jaren aan de omzetting van de richtlijn. Maar omdat het over Belgische materie gaat, moest hierover een akkoord worden gevonden met de twee andere gewesten. En daar liep het strop. Met name de (Waalse) MR vond dat de verpakkingsindustrie te zwaar moest opdraaien voor de kosten van zwerfvuil. Ze vreesde ook dat het geld zou worden doorgerekend aan de consument, en dat dit het grenstoerisme naar Frankrijk zou bevorderen.

Maar er is nu toch, sinds begin februari, een samenwerkingsakkoord tussen de drie gewesten. De verschillende parlementen keuren hierover deze en volgende week de decreten en ordonnanties goed.

Dat levert veel geld op voor het Brussels Gewest: 51,4 miljoen euro. Dat geld, betaald door voornamelijk de verpakkingsindustrie en de tabakssector, zal voor 54 procent naar de gemeenten vloeien en voor 46 procent bij het gewest blijven. Dat geld moet gebruikt worden voor het schoonmaken van de straten.

Geen akkoord over statiegeld

De ordonnantie, die vandaag in plenaire zitting wordt goedgekeurd, laat ook de mogelijkheid om statiegeld in te voeren. Dat is een probaat middel om het recyclagepercentage van plastic flessen op te drijven naar negentig procent, zoals de EU-richtlijn het vraagt. Statiegeld bestaat al Duitsland en Nederland.

Als er statiegeld wordt ingevoerd, zal de bijdrage die de bedrijven betalen voor het opruimen van zwerfvuil geleidelijk aan zakken.

Maar ook over de invoering van statiegeld in ons land is een akkoord nodig tussen de verschillende gewesten. En daar is nog veel onenigheid.

Zo stelde minister Zuhal Demir (N-VA) aanvankelijk een systeem van statiegeld voor waarbij plastic flessen worden ingescand, voor ze in de blauwe zak gaan, in plaats van ze naar de supermarkt te moeten brengen. Maar een proefproject hierover was niet echt overtuigend. Sindsdien wil N-VA er niet meer van weten en is de Vlaamse regering hierover verdeeld.

Ook de MR, coalitiepartner in de Brusselse regering, staat op de rem. Parlementslid Aurélie Czekalski (MR) toonde zich woensdag in de commissie Leefmilieu kritisch over de invoering van statiegeld: “Wij zijn voor een responsabilisering van de industrie inzake afval en voor het principe van de vervuiler betaalt, maar we staan sceptisch tegenover een algemene uitrol van statiegeld op blikjes en plastic flessen.”

Volgens de MR kan de invoering van statiegeld destabiliserend werken voor het huidig systeem van de blauwe zakken, kost dit veel geld en is het voor kleine handelaars erg moeilijk om in te voeren.

Staatssecretaris voor Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit) toonde zich in de commissie dan weer wel voorstander van de invoering van statiegeld, maar zonder akkoord binnen de Brusselse regering en met een njet vanuit Wallonië en onenigheid binnen Vlaanderen, lijkt dat een weinig haalbare kaart.