Akkoord tussen gewesten over wegenvignet, Weyts: 'Brussel moet afstappen van stadstol'

Vanaf 1 mei volgend jaar zullen zowel buitenlanders als Belgen een digitaal vignet moeten hebben om over Belgische snel- en gewestwegen te rijden. Het vignet geldt alleen voor personenwagens. Wie met de motorfiets op de Belgische wegen rijdt, zal niet moeten betalen.

Het wegenvignet is vrijdag voorgesteld op een persconferentie door Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA) en Waals minister van Mobiliteit François Desquesnes (Les Engagés). Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) was niet aanwezig.

Het wegenvignet is een akkoord tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel. "Dit is toch een beetje historisch", stak Weyts van wal. "We zeggen in Vlaanderen al twintig jaar dat we buitenlandse wagens willen laten meebetalen aan het onderhoud van onze wegen."

Weyts wees erop dat er elk jaar zowat 30 miljoen buitenlandse personenwagens door België rijden, die daar momenteel niets voor moeten neertellen. "De hele wereld raast door ons land, we zouden graag hebben dat de hele wereld ook meebetaalt."

Via de nummerplaat

Het wegenvignet zal gelden voor alle personenwagens tot 3,5 ton die willen rijden op snelwegen en gewestwegen, en dus ook buitenlandse auto's. Het wordt geen sticker die je op de voorruit moet kleven, maar wel een digitaal systeem waarbij het vignet gekoppeld wordt aan de nummerplaat.

Het tarief hangt af van de CO2-uitstoot van de wagen. Voor wagens zonder CO2-uitstoot zou het vignet 90 euro per jaar kosten, voor de meest vervuilende auto's zou het om 125 euro per jaar gaan. De grootste groep automobilisten, die rondrijden met een auto met euronorm 4 of hoger, betaalt 100 euro per jaar.

Er komen ook tarieven voor kortere periodes: een dag (9 euro in de euronorm 4-categorie), tien dagen (12 euro), een maand (19 euro) en twee maanden (30 euro).

Boetes

Wie betrapt wordt zonder vignet, zal vanaf 1 juli 2027 - na een tolerantieperiode van twee maanden - een boete krijgen van minstens 70 euro. Bij een tweede keer wordt dat 140 euro en vanaf de derde keer 210 euro. Controles zullen gebeuren met behulp van ANPR-camera's (die nummerplaten kunnen herkennen) en mobiele controleposten.

Behalve motorfietsen zijn ook tractoren, autocars en voertuigen van hulpdiensten, politie en defensie vrijgesteld van het wegenvignet. Voor vrachtwagens is er al een ander systeem, een kilometerheffing. Eigenaars van bestelwagens die professioneel gebruikt worden, zullen het bedrag volledig kunnen inbrengen als beroepskost.

Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding Gennez (Vooruit) laat weten dat ook personen met een handicap geen wegenvignet zullen moeten kopen. Dat wordt bevestigd bij Weyts. "De bestaande vrijstelling van de verkeersbelasting voor die personen (die overigens ook geldt voor oorlogsinvaliden, red.) wordt doorgetrokken voor het wegenvignet", klinkt het daar.

Geen stadstol

Hoewel het wegenvignet een akkoord is tussen de drie gewesten, was er op de persconferentie geen Brusselse minister aanwezig. De inkomsten van het wegenvignet gaan naar het gewest waar de automobilist woont. Voor de inkomsten van buitenlanders (en van leasingwagens) is er een verdeelsleutel afgesproken. Daarbij krijgt Brussel een vast bedrag van 30 miljoen euro.

Maar opvallend, Weyts verbond tijdens de persconferentie wel voorwaarden aan de storting van het Vlaamse deel van dat bedrag. "Brussel moet afstappen van het idee van een stadstol (ook bekend als SmartMove, red.). Het is het ene of het andere", zei hij.

Weyts verwacht ook een "loyale samenwerking" met de Brusselse regering bij de werken aan de Brusselse Ring.

Brussels minister van Financiën Dirk De Smedt (Anders) stelt dat er niets verandert aan de fiscale bijdrage voor Brusselaars. “Een eerlijk systeem vertrekt van een eenvoudig principe: wie gebruikmaakt van onze wegen, draagt ook bij aan het onderhoud ervan. Met één digitaal wegenvignet voor de drie gewesten kiezen we voor een transparante en gebruiksvriendelijke oplossing, waarbij ook buitenlandse bestuurders voortaan een billijke bijdrage leveren.”

“Voor de Brusselaars blijft de fiscale bijdrage gelijk", aldus De Smedt, "wat zij via het wegenvignet betalen, zal globaal gezien worden gecompenseerd. Het gaat dus niet om een extra belasting."

'Platte belasting'

Volgens Vlaams parlementslid Bart Claes (Vlaams Belang) zullen sommige automobilisten nauwelijks iets voelen van het wegenvignet, terwijl andere groepen net fors meer dreigen te betalen.

"Het uitgangspunt van Vlaams Belang is altijd glashelder geweest: buitenlandse weggebruikers moeten eindelijk meebetalen voor het gebruik van onze wegen, maar de Vlaamse automobilist mag daar geen euro slechter van worden", zegt hij. "Minister Weyts heeft meermaals verklaard dat het wegenvignet geen verdoken belastingverhoging voor de Vlaming mag worden. Dat moet nu ook zwart op wit blijken."

Groen-parlementslid Bogdan Vanden Berghe noemt het wegenvignet een "platte belasting". "Een vignet dat 's nachts evenveel kost als in de spits lost geen enkele file op omdat het geen prikkel geeft om het verkeer te spreiden. Dit is geen mobiliteitsbeleid, maar een gigantische gemiste kans van de Vlaamse regering om de files op te lossen en de luchtvervuiling aan te pakken."