Commissie Metro 3 heeft conclusies klaar: soepje over de hele lijn

De bijzondere commissie naar het Metro 3-project buigt zich donderdag over de vaststellingen en aanbevelingen. De organisatie, financiering en planning van het project bleken mislukt. Na de goedkeuring in de commissie, later op de dag, spreekt de plenaire vergadering zich op 17 juli uit.

De bijzondere commissie wijst op de complexe verdeling van de verantwoordelijkheden tussen verschillende institutionele partners en bestuursniveaus, waardoor het niet eenvoudig was om beslissingen te nemen. Daarnaast was het Brussels Gewest van in het begin niet in staat om het project te financieren.

Verder kwam ook aan het licht dat de ramingswijze, de financieringsmechanismen en het risicobeheer tekortschoten.

De problemen aan het Zuidpaleis en het Noordstation maken voor de commissie duidelijk hoe belangrijk het is om beter te anticiperen op de technische, geotechnische en erfgoedgerelateerde risico's.

Voor de bijzondere commissie waren de risico's niet optimaal verdeeld tussen de overheid en de aannemers, en waren de economische, maatschappelijke en stedelijke gevolgen van het project onderschat.

De bijzondere commissie doet in het voorstel dat donderdag besproken wordt 22 aanbevelingen. Die zijn verdeeld over verschillende pijlers en gaan over de bestuurlijke aanpak en verantwoordelijkheid, de kwaliteit van de studies, de onafhankelijkheid en milieugevolgen, de technische risico's en budgettaire haalbaarheid, het wettelijk kader en de financiering, de lokale impact en ten slotte de voorwaarden voor de voltooiing van het Metro 3-project.

Projectdirecteur

Zo is een van de aanbevelingen om voor elk infrastructuurproject van “groot gewestelijk belang” één aansturende instantie aan te stellen die de verantwoordelijkheid draagt en de beslissingen neemt. Die instantie moet een projectdirecteur krijgen die verantwoording aflegt aan de regering en het parlement en moet de samenhang, een snelle besluitvorming en een algehele controle over het project garanderen.

Binnen de studies naar de infrastructuurprojecten moeten ook de meest ongunstige scenario’s worden opgenomen in de kostenbenchmark. Dat is een objectieve maatstaf om de eigen uitgaven te vergelijken met branchegenoten. “Bij het onderzoekswerk moet steeds rekening worden gehouden met de meest ongunstige gevallen.”

Er moet in de studies naar de infrastructuurwerken ook meer rekening gehouden worden met de impact op het erfgoed en de stad voor er structurele beslissingen worden genomen.

Financiële zekerheid handelaars

Binnen de pijler “lokale impact” wordt aanbevolen om de wijzigingsverzoeken van lokale spelers zoals verenigingen, handelaars en buurtbewoners niet meer gaandeweg tijdens het openbaar onderzoek te behandelen, maar tijdens een formele raadplegingsfase. Alle wijzigingsverzoeken zullen in die fase binnen een bepaalde termijn moeten worden ingediend en worden dan ook in hun geheel beoordeeld.

De commissie pleit ook voor één centraal aanspreekpunt voor de omwonenden en de handelaars die economische gevolgen van de werken ondervinden. Het juridisch kader moet worden aangepast om de impact op lokale spelers op te vangen.

“Voor de werken van start gaan moet er een vergoedingsregeling worden uitgewerkt die financiële zekerheid biedt.” In mei dit jaar vroegen handelaars uit de buurt nog om steun. Ze wezen erop dat meerdere zaken failliet gingen of wegtrokken uit de wijk.

Voltooiing Metro 3

Over de verderzetting van de werken beveelt de commissie aan om de werken voor de tramlijn op het zuidelijke traject verder te zetten, zoals vooropgesteld in de gewestelijke beleidsverklaring.

Wel wijst de commissie erop dat "tegelijk de technische mogelijkheid gevrijwaard blijft om de tramlijn later eventueel om te vormen tot een metrolijn, indien dat technisch en financieel haalbaar is".

Ten slotte moet volgens de commissie "de haalbaarheid van de geplande metrolijn 3 naar het noorden herbeoordeeld worden". Er moet eerst grondig worden herbekeken of het wenselijk, technisch uitvoerbaar en financieel haalbaar is om het metronet uit te breiden voor er hier een beslissing over wordt genomen.