Na twee zware busongevallen op één dag: ‘Chauffeurs staan onder ongezonde stress’

Tot twee keer toe raakte dinsdag een zwakke weggebruiker in Brussel levensgevaarlijk gewond bij een ongeval met een bus. Navraag leert dat er nog werk op de plank ligt om dergelijke voorvallen te vermijden. “Het is niet omdat steppers vaak fouten maken, dat ze het verdienen om doodgereden te worden.”

Nog geen vijf uur. Zo weinig tijd zat er gisteren tussen de twee ongevallen met bussen, met telkens een slachtoffer dat levensgevaarlijk gewond raakte.

Op de middag kwam op het Rogierplein een stepper onder een bus van De Lijn terecht. De bus kwam van IJzer en sloeg linksaf het Rogierplein op. De stepbestuurder verkeert ondertussen niet meer in levensgevaar. Over de precieze omstandigheden van het ongeval is nog altijd weinig bekend.

In de avondspits liep het opnieuw mis. Aan de Hallepoort belandde een zevenjarig kind onder een bus van de TEC. De bus kwam uit de Engelandstraat, het kind stak over op het zebrapad. Ook hier zijn de precieze omstandigheden nog onduidelijk. De tante van het slachtoffer volgde een tweetal meter verderop, met een ander kind op de arm, en kon net niet op tijd ingrijpen.

“De bus is volledig over het kind gereden”, vertelt een ooggetuige. “Het kindje was nog een minuut bij bewustzijn, maar daarna niet meer.” Volgens de laatste informatie is het kind nog altijd in levensgevaar.

78 zwaargewonden

Zowel Rogier als Hallepoort staan geboekstaafd als druk en gevaarlijk, maar uit de cijfers blijkt niet dat er uitzonderlijk veel ongevallen met bussen gebeuren. Nergens in Brussel passeren zoveel bussen als aan Rogier: 21 lijnen om precies te zijn, maar van de 1.396 letselongevallen met bussen in Brussel de afgelopen tien jaar, vonden er ‘slechts’ 12 op het drukke plein plaats. Daarbij viel geen enkele zwaargewonde. In totaal waren de afgelopen tien jaar 78 zwaargewonden en 8 doden te betreuren bij ongevallen met bussen.

“Ik kom hier elke dag, en ik hou wel elke keer mijn hart vast”, zegt chauffeur Tom De Winter van De Lijn als we een dag na de feiten richting Rogierplein trekken. “Ik ben hier extreem voorzichtig. Fietsers en steppers komen van alle kanten en voor je het weet zit je ertegen.”

Een chauffeur van de TEC die we aanspreken aan Hallepoort is eveneens waakzaam. “Brussel, en niet specifiek de Hallepoort, is in zijn geheel gevaarlijk”, klinkt het. “Het is er moeilijker dan elders. Je moet 100 procent gefocust zijn, want 99 procent volstaat niet, en twee ogen volstaan eigenlijk ook niet. Iedereen doet maar op en het lijkt wel alsof er geen wegcode is.”

De TEC-chauffeur in kwestie komt niet elke dag in Brussel. “Eén keer per week ongeveer”, laat hij weten. “En die variatie vind ik net leuk. Al kan ik mij voorstellen dat chauffeurs die hier elke dag komen het nog beter in de vingers hebben.”

Ervaren chauffeurs

Een mobiliteitsexpert die anoniem wil blijven, beaamt dat laatste. MIVB-chauffeurs die elke dag in de Brusselse chaos rondrijden, zouden zich beter door het drukke verkeer begeven dan chauffeurs van De Lijn en de TEC. Ook de opleiding over het omgaan met zwakke weggebruikers zou grondiger zijn bij de MIVB.

Bij de twee ongevallen van dinsdag ging het echter om bijzonder ervaren chauffeurs die al jaren dagelijks in Brussel komen, dus is het punt niet van toepassing. Bovendien is bij geen van beide voorvallen momenteel duidelijk of de chauffeur in fout was. De chauffeur van De Lijn ging woensdag alweer aan het werk, die van de TEC krijgt eerst nog psychologische bijstand.

"Onze chauffeurs zijn uitstekend voorbereid en bekwaam", zegt woordvoerder Jens Van Herp van De Lijn. ''De basisopleiding duurt een achttal weken. Defensief rijden is inbegrepen en na het behalen van het rijbewijs zijn er jaarlijks bijkomende opleidingen. Er komt een specifieke opleiding rond het vermijden van dodehoekongevallen. Bovendien krijgt elke chauffeur van De Lijn een extra cursus defensief rijden alvorens hij Brussel in mag."

“Het is wel zo dat het soms moeilijker is om chauffeurs te vinden die een traject door Brussel zien zitten”, zegt Stéphane Thiery, woordvoerder van de TEC. “Het rijcomfort is er lager.”

Stress en tijdsdruk

Behalve kennis en opleiding lijken ook stress en tijdsdruk een rol te spelen. “De MIVB rijdt in cycli, en als er een bus vertraging oploopt, wordt er vanuit dispatching gewoon een andere het veld in gestuurd. Maar De Lijn rijdt op vaste diensturen. Die schema’s geven stress om de timing te halen”, legt Stan Reusen van vakbond ACOD tram-bus-metro uit.

“Zeker als een chauffeur nog iets van zijn middagpauze wil overhouden, moet hij zijn timing respecteren. We creëren een verwachtingspatroon voor de reiziger dat iedereen stress bezorgt.”

Mobiliteitsexpert Dirk Lauwers van UAntwerpen kent het probleem. “De schema’s in het openbaar vervoer worden steeds strakker en de stress neemt toe”, weet de professor. “Het is een ongezonde stress die zijn tol eist.”

Net omdat die stress steeds maar toeneemt en door de opkomst van razendsnelle steps en de smartphone die voor afleiding zorgt, pleit Lauwers voor betere infrastructuur. “Je moet verkeersstromen tussen enerzijds bus en tram en anderzijds voetganger en fietser maximaal scheiden”, vindt hij.

“Op kritische punten als busstations moet die scheiding nog harder. Als stepper mag het bijvoorbeeld nooit gemakkelijk zijn om zomaar de busbaan op te rijden. Dat kan bijvoorbeeld door een groenstrook aan te leggen. Het is niet omdat steppers vaak fouten maken, dat ze het verdienen om doodgereden te worden. Ook busmaatschappijen en overheden moeten hun verantwoordelijkheid opnemen.”

Collega mobiliteitsexpert Jesse Pappers van de KU Leuven woont aan Rogier. “Het is er een voetgangerszone waardoor een zwakke weggebruiker, dus ook een step, voorrang heeft op een bus”, legt hij uit. “Maar als buschauffeur kan je ook niet blijven wachten op de eindeloze stroom voorbijgangers.”

Pappers komt er vaak met de fiets. “Op de Kruidtuinlaan deel je de fietsstrook met de bussen. Dat is niet aangenaam”, vindt hij. “Enkel aan de overkant is er een fietspad, en dat is dan ook nog eens niet breed genoeg volgens de huidige normen. Deftige fietsinfrastructuur zou ik hier zeker toejuichen.”