Reizigersorganisaties misnoegd over toekomstplannen Noordstation: ‘Slechter dan voorheen'

De drie organisaties die gebruikers van het openbaar vervoer vertegenwoordigen, maken zich grote zorgen over de plannen voor een groot vastgoedproject aan het Noordstation. "Het Brussels Gewest moet ingrijpen, want de overstap tussen trein en bus, tram of metro zal in de toekomst alleen maar moeilijker worden."

Reizigersverenigingen GEBOV (de Gebruikers van het Brusselse Openbaar Vervoer), TreinTramBus (Vlaanderen) en Navetteurs.Be (Wallonië) hebben deze week een open brief geschreven. Ze maken zich zorgen over het bouwproject NOR.Bruxsels.

Dat project van ontwikkelaars Atenor en AG Real Estate omvat vier nieuwe torens aan de voorzijde van het station Brussel-Noord, met plaats voor woningen en kantoorruimte. Ze hebben daarvoor in 2022 een bouwvergunning aangevraagd. Die is er nog niet, maar midden juni heeft de Schaarbeekse overlegcommissie een positief advies verleend aan het project, zij het met voorwaarden.

De torens moeten komen op de site van het inmiddels afgebroken CCN-gebouw, bovenop de plek waar zich nu de toegang tot het premetrostation bevindt en de grote bushalte van De Lijn. Maar volgens de reizigersverenigingen wordt in het project onvoldoende rekening gehouden met de functie van Brussel-Noord als overstapstation.

Nieuwe haltes

“Het bouwproject zal de overstapmogelijkheden tussen alle vormen van openbaar vervoer verslechteren”, zo waarschuwen de drie verenigingen die alle reizigers van het openbaar vervoer in België vertegenwoordigen.

“Wij hebben niets tegen het bouwproject an sich”, zo verklaart Marc Grieten van GEBOV aan BRUZZ, “maar de nieuwe inrichting zoals die nu voorligt, is voor ons onaanvaardbaar.”

Grieten kreeg te horen dat de bushaltes van De Lijn zouden opgedeeld worden in een opstaphalte, ter hoogte van de Bolivarlaan, en een afstaphalte aan het Noordplein (waar nu de op- en afstaphalte is). Intussen laat De Lijn aan BRUZZ weten dat dat niet het geval zal zijn bij de definitieve inrichting van de omgeving.

Lees verder onder de afbeelding.

Aan het Noordplein zou ook de eindhalte komen van de toekomstige tram 15, die het Noordstation moet verbinden met Thurn en Taxis en Belgica. “Die komt veel te ver van het station zelf te liggen”, hekelt Grieten.

Bovendien verdwijnt ook de rechtstreekse toegang tot het premetrostation. Reizigers zouden daarvoor het station moeten verlaten, een bocht naar rechts maken en eerst een hal met winkels moeten passeren om naar de premetro te gaan.

Overdekt

De oplossing voor de tram- bus- en premetrohaltes die nu voorzien zijn in de bouwplannen, is “absoluut niet bevorderlijk voor de overstapmogelijkheden tussen de verschillende vormen van openbaar vervoer”, vinden de organisaties. “Alle reizigers die moeten overstappen – en dat zijn er dagelijks duizenden – zullen een traject buiten het treinstation moeten afleggen, zowel bij aankomst als bij vertrek”, zo vernemen ze. “Dit is een stap achteruit ten opzichte van de vorige situatie (toen het CCN-gebouw nog voor het Noordstation stond, red.).”

De verenigingen eisen dat alle routes tussen de haltes op zijn minst duidelijk worden aangegeven en zo rechtstreeks en logisch mogelijk worden gemaakt. Daarnaast vragen ze ook dat elke overstapmogelijkheid overdekt gemaakt kan worden, en voldoende breed wordt. Bovendien moet daarbij rekening worden gehouden met personen met beperkte mobiliteit.

Zo moet het Noordstation weer een echt ‘multimodaal knooppunt’ worden, evident voor het station dat “doordeweeks het drukste treinstation van het land is”, vinden de organisaties.

De Lijn laat vrijdag aan BRUZZ weten dat ze de klachten van de reizigersverenigingen niet begrijpen. "De Lijn heeft (...) een voorwaardelijk positief advies gegeven. We staan positief tegenover de opwaardering van de site en de herinrichting van de omgeving rond Brussel-Noord. Wel moeten een aantal elementen verder worden uitgeklaard, waaronder de resultaten van de brandstudie", zo laat woordvoerder Marco Demerling weten.

Hij spreekt tegen dat de afstap- en opstaphalte ver uit elkaar zal liggen. "In de definitieve situatie zullen zowel de opstap- als de afstaphaltes van het busstation op het Noordplein worden voorzien, nabij de huidige haltes. Zowel de voertuigen van de MIVB als die van De Lijn zullen daar halteren. Dat zorgt voor een overzichtelijkere situatie en is positief voor de reiziger."

Maar hij geeft toe dat dat wel het geval zal zijn in de periode van de bouwwerkzaamheden. "Tijdens de werken zal het busstation tijdelijk worden verplaatst. Voor de bussen die via Rogier rijden, komen er tijdelijke opstap- en afstaphaltes in de Vooruitgangstraat. Voor de lijnen die via de Suzan Danielbrug rijden, worden tijdelijke haltes voorzien op de Koning Albert II-laan."

De NMBS laat weten dat zij niet verantwoordelijk is voor het bouwproject, “maar vanuit onze rol als vervoersmaatschappij volgen we wel alle ontwikkelingen rond Brussel-Noord nauwgezet op, met bijzondere aandacht voor de impact op de reiziger en op de intermodaliteit.”

“Op grond van de haar beschikbare informatie is de NMBS van mening dat er in de huidige plannen ook verschillende verbeteringen voorzien zijn op het vlak van toegankelijkheid en intermodaliteit”, nuanceert de vervoerder. “Er is meer aandacht voor intuïtieve looproutes, een verbeterde verbinding tussen station en premetro, een betere fietsbereikbaarheid en bijkomende toegankelijkheidsvoorzieningen voor personen met beperkte mobiliteit.”

Daarnaast zorgt de afbraak van het voormalige CCN ervoor dat het stationsgebouw weer mooi zichtbaar is, zo klinkt het nog als positief punt. “Voor NMBS blijft Brussel-Noord in elk geval een cruciaal multimodaal knooppunt."

Globale visie gevraagd

In het advies van de overlegcommissie op 15 juni zijn er voorwaarden opgenomen die verband houden met mobiliteit en toegankelijkheid, maar die zijn eerder technisch van aard. Zo moet het NOR-project de voetgangerszone verbreden, en zorgen voor betere fietsvoorzieningen en een wachtruimte intekenen voor buschauffeurs.

Volgens GEBOV moeten de aanpassingen veel verder gaan en moet Brussel kijken naar voorbeelden in Nederland, waar trein, tram, bus en metro worden geïntegreerd in één groot stationscomplex om de overstap tussen de verschillende vormen van openbaar vervoer zo vlot mogelijk te laten verlopen.

GEBOV vraagt om overleg met Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) over de plannen. “Het Gewest moet komen met een globale visie op mobiliteit rond het Noordstation en vervolgens de projectontwikkelaars dwingen om daarin mee te gaan.”

Het kabinet van minister Van den Brandt heeft nog niet gereageerd op de brief, zij bestuderen de zaak. Ook de MIVB, De Lijn en Brussel Mobiliteit doen dat.

Staatssecretaris voor Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening Audrey Henry (MR) laat via haar kabinet weten dat ze niet kan reageren op een lopende vergunningsaanvraag.