Stadsvereni­gingen noemen wegenvignet gemiste kans: 'Brussel loopt miljoenen mis'

De verenigingen Bral, Avello, Fietsersbond en Heroes for Zero vinden het wegenvignet een gemiste kans. "Het stuurt het gedrag niet, en het brengt ook veel minder geld in het laatje dan rekeningrijden", klinkt het. Intussen verwijt Vlaams minister Ben Weyts (N-VA) zijn Brusselse collega's dat ze het vignet mee goedkeurden, maar het niet verdedigen. "Ze kruipen liever onder een steen."

De drie gewesten raakten het vorige week eens over de invoering van een wegenvignet, voor buitenlanders en voor Belgen. Dat zal 90 tot 125 euro per jaar kosten. Zowel Brussel als Vlaanderen wil dat compenseren via een lagere verkeersbelasting.

De mobiliteits- en stadsverenigingen Bral, Avello, Fietsersbond en Heroes for Zero vinden het wegenvignet een gemiste kans. "Het werkt nauwelijks sturend. Of je nu met een zware SUV rijdt, veel kilometers maakt, tijdens de spitsuren op pad gaat of bijdraagt aan de filezwaarte: de kosten blijven dezelfde", klinkt het in een gemeenschappelijke verklaring. "Dit forfaitaire bedrag, gebaseerd enkel en alleen op de Euronorm van je wagen, stimuleert niet tot nadenken over je mobiliteitsgedrag."

SmartMove

De organisaties vinden het des te erger, omdat er een instrument in de steigers stond dat volgens hen wél tot gedragsverandering kon leiden: SmartMove. Die Brusselse slimme kilometerheffing werd onder voormalig minister van Financiën Sven Gatz (Anders) op poten gezet, maar ging door felle tegenstand in de andere gewesten nooit van start.

Daarbij betaalt de automobilist op basis van de afgelegde kilometers, de (milieu)kenmerken van het voertuig en of je al dan niet in de spits rijdt. "Het was een veel slimmere tool, die beter aansloot bij de noden van Brussel", zegt Thomas Deweer van de Fietsersbond.

"SmartMove zou ook veel meer geld in het laatje brengen", gaat hij verder, "tot 250 miljoen euro per jaar. Terwijl het wegenvignet maar 30 miljoen euro voor Brussel zou opbrengen."

In principe kan het Brussels Gewest de volgende legislatuur alsnog SmartMove invoeren, maar daar gelooft Deweer niet in. "Theoretisch kan het, maar het zal niet meer gebeuren. Dit is een gemiste kans."

Onder een steen kruipen

Vergelijkbare kritiek kwam er van Groen en Anders, oppositiepartijen in het Vlaams Parlement, maar deel van de meerderheid in Brussel, waar het vignet mee werd goedgekeurd. "Wij wilden een slimme kilometerheffing in plaats van een dom vignet", zei Bogdan Vanden Berghe (Groen) dinsdag tegen Vlaams minister van Begroting Ben Weyts (N-VA).

Weyts reageerde door te wijzen op de dubbele positie van die partijen. "We hebben een confederaal akkoord bereikt over het wegenvignet, dankzij de Brusselse ministers Elke Van den Brandt (Groen) en Dirk De Smedt (Anders). Nu komt u aan mij vragen waarom uw eigen partij dat heeft goedgekeurd", zei hij.

"Maar ik begrijp waarom u die vraag aan mij moet stellen. U kan het niet aan uw eigen ministers vragen, want die zijn vermist. Ze zijn er niet meer. Ze kruipen liever onder een steen dan het uit te leggen."

Dat klopt maar gedeeltelijk. Beide ministers zijn inderdaad voorstanders van SmartMove en dus koele minnaars van het wegenvignet, wat kan verklaren waarom ze er niet groots mee uitpakken. Maar op maandag antwoordde Dirk De Smedt wel degelijk op vragen hierover in de commissie Financiën van het Brussels parlement. "Om daar zelf over te gaan communiceren, wacht ik liever tot het akkoord volledig rond is", zei hij nog.

In de commissie Mobiliteit, daags nadien, werden over het vignet geen vragen gesteld aan Van den Brandt.

Het wegenvignet zou voor mei 2027 van kracht moeten zijn. Of de gewesten de kost ervan volledig via een lagere verkeersbelasting zullen mogen compenseren van Europa, valt nog af te wachten.