Demir gooit deur dicht: ‘Geen Brusselpremie, wel andere maatregelen tegen lerarentekort'

Het lerarentekort blijft een etterend probleem in Brussel. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) ziet geen heil meer in de 'Brusselbonus', waarvoor ze vorig jaar de deur nog op een kier hield. Ze zegt wel te werken aan andere oplossingen.

Dat verklaarde Demir donderdag aan BRUZZ na een event van het Katholiek Onderwijs in de Basiliek van Koekelberg rond de nieuwe leerplannen en de focus op een 'kennisrijk curriculum'. Daar kwam onder meer Michiel Wils, onderwijsexpert aan Thomas More, uitleg over geven.

In totaal waren meer dan 800 leraren aanwezig bij het event. Uit een rondvraag bleken zij positief te staan tegenover de plannen van Demir. “We zijn blij dat er een duidelijk leerplan komt en we staan achter het kennisrijk curriculum”, zegt Karen Luyckfasseel, co-directrice bij de Lutgardisschool Etterbeek en coördinerend directeur van de scholengroep Sint-Goedele. “Alleen zitten we in Brussel wel met een moeilijkere context door het lerarentekort.”

Een evaluatie van de VGC vorig jaar wees uit dat het lerarentekort in Brussel dubbel zo groot is als in Antwerpen en Gent. Een op de tien vacatures voor leerkrachten in het basis- en secundair onderwijs raakte toen niet ingevuld. Uit voorlopige cijfers van het Katholiek Onderwijs blijkt nu dat het lerarentekort nog steeds groot is, maar stabiel ten opzichte van vorig jaar.

“Er zijn meer plaatsen ingevuld, maar niet met leerkrachten”, werpt Luyckfasseel tegen. “Dat zijn zij-instromers en zelfs meer en meer mensen zonder diploma. Pas op: we zijn superblij dat we hen hebben - zonder zouden we een vierde van onze scholen moeten sluiten - maar de kwaliteit is niet hetzelfde.”

In het schooljaar 23-24 had in Vlaanderen driekwart van de leerkrachten een geldig bekwaamheidsbewijs. In Brussel was dat slechts 59 procent, terwijl het in 2016 nog om 72 procent ging.

'Brussel vergeten'

Volgens Luyckfasseel wordt Brussel dan ook wat vergeten in de plannen van Demir. “In onze scholen staan er intussen zorgcoördinatoren voor de klas en we schrapten de tijdelijke andere opdrachten (TAO’s) om leraren bij ons te houden.”

Via het TAO-systeem kan een leerkracht op een andere plek gaan werken, met de garantie dat hij kan terugkeren naar zijn vaste school. De leraar die zijn of haar plek inneemt, heeft daardoor echter geen kans om benoemd te worden, wat het moeilijker maakt om nieuwe leraren te motiveren. Veel scholen maken het nu bewust moeilijker voor leerkrachten om enkele jaren elders te gaan lesgeven.

Wat Demir zelf nog kan doen om Brussel te helpen? “Wij pleiten al lang voor een Brusselpremie” zegt Luyckfasseel. “De meertaligheid en kansarmoede is hier veel hoger dan elders. In de privé is het de logica zelve dat als je job lastiger is, je ook meer betaald wordt. Zo’n premie zou volgens mij echt helpen. Dat hoeft niet veel te zijn, maar het toont ook waardering voor de job.”

Ook de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) pleitte in een rapport vorig jaar voor een Brusselpremie. Zo'n bonus bestaat bijvoorbeeld ook al voor politieagenten die naar Brussel komen.

Verder suggereert Luyckfasseel om drempels weg te halen voor leerkrachten uit Vlaanderen. In 2023-2024 woonde 15,8 procent van de leerkrachten die lesgeven in Brussel ook in het gewest. De rest pendelt vanuit Vlaanderen of Wallonië. “Geef die mensen een treinabonnement in eerste klas, zodat ze daar kunnen werken. Of vergoed de parkeerkaart voor mensen die met de auto komen. Nu is dat gewoon een extra kost voor een job die al moeilijker is.”

'Focus op steden'

Demir zelf erkent dat het lerarentekort een acuut probleem blijft in Brussel. “Maar een Brusselbonus is niet de oplossing. We hebben dat bestudeerd, maar in het buitenland werd zo'n systeem geprobeerd en bleek het niet te werken.”

Wel zegt de minister volop te werken aan een reeks maatregelen, maar die moeten nog worden doorgesproken met de sociale partners. “De focus zal daarbij liggen op de grote steden: Brussel staat mee op de agenda. Ik hoop dit jaar nog te landen met de voorstellen.”