GO!-topman waarschuwt dat extra lessen Nederlands leraren uit Brussel doen vertrekken

GO!-topman Koen Pelleriaux waarschuwt dat de drie extra uren Nederlands in het eerste jaar secundair het lerarentekort in Brussel erger kunnen maken. Er zijn vanaf 1 september in heel Vlaanderen meer leerkrachten Nederlands nodig, omdat 3.800 leerlingen extra les moeten volgen.

Bijna 3.800 leerlingen in het eerste jaar secundair onderwijs krijgen vanaf 1 september drie extra uren Nederlands per week of vijf procent van de instromende leerlingen. Daar komen bovendien de taalheldklassen voor anderstalige nieuwkomers in het lager onderwijs nog bij. De scholen staan voor een grote organisatorische puzzel en het lerarentekort maakt het er niet eenvoudiger op. Dat zeggen de drie grote onderwijskoepels in een gesprek met persagentschap Belga, in aanloop naar de start van het schooljaar.

De extra uren zijn verplicht voor leerlingen die op het einde van de lagere school de minimumdoelen Nederlands niet halen. De secundaire school moet ze bovenop het gewone lessenpakket organiseren. Beide maatregelen maken deel uit van het taalplan van 400 miljoen euro van minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA).

Het beleid schrijft voor dat in het basisonderwijs leerlingen zo veel mogelijk uit de klas worden gehaald om extra in te zetten op Nederlands.

'Lastig model'

Maar Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder bij het GO!-onderwijs, noemt de drie extra uren "een lastig model".

Het is de klassenraad in het basisonderwijs die beslist, en de secundaire school die de extra uren moet organiseren. Maar een kind gaat niet noodzakelijk naar de verwachte secundaire school. Leerlingen stappen na de basisschool soms over naar een ander net. "Dat is dus allemaal niet zo evident."

Hij waarschuwt ook dat leerkrachten Nederlands voor de extra lessen uit Brussel en Antwerpen weggetrokken kunnen worden. "Dan wordt het in Brussel nog moeilijker om het waar te maken." Het lerarentekort daalt volgens hem wel, maar blijft groot in de as van Antwerpen over Brussel tot Aalst en Tienen.

Dat de regering maatregelen nam, vindt hij terecht: het aandeel kinderen dat thuis geen Nederlands spreekt, steeg tussen 2015 en 2025 van 20 naar 30 procent in het basisonderwijs en van 15 naar 25 procent in het secundair. "Maar al die maatregelen zullen we op termijn moeten evalueren."

Grootsteden

Ook Walentina Cools van de koepel OVSG (De Vlaamse Onderwijsvereniging van steden en gemeenten) verwijst naar het lerarentekort. "Mijn grote zorg voor de grootstedelijke contexten zijn de extra personeelsleden die erbij komen", zegt Cools. Door de investering krijgen leerkrachten soms een job dichter bij huis aangeboden, waardoor expertise uit de steden wegvloeit naar de rand.

"Tegelijk merken we dat scholen de taalheldklassen op een flexibele manier gaan organiseren, vaak gekoppeld aan zorg- en taalbeleid. Ze zetten vooral eigen leerkrachten in, soms aangevuld met specifieke profielen zoals logopedisten. Bovendien geven directeurs aan dat de beperkte uren en de personeelskrapte de uitbouw van een stevige taalheldwerking bemoeilijken. Niet iedereen vindt hiervoor geschikte profielen."

Maatwerk

Bruno Vanobbergen van Katholiek Onderwijs Vlaanderen nuanceert. "De praktijk is veel complexer dan wat men voorschrijft, maar de regelgeving laat ook ruimte", zegt hij. "Het vraagt echt maatwerk."

Hij wijst op het verschil tussen kinderen die nieuw in het land aankomen maar al vertrouwd zijn met naar school gaan, en kinderen "die nog nooit naar school geweest zijn, ook al zijn ze negen, tien of elf jaar". "Dat vraagt een andere aanpak."

Ook de drie extra uren in het secundair onderwijs vragen volgens Vanobbergen veel organisatie. "Je moet daar de tijd voor nemen." Precieze cijfers heeft zijn koepel nog niet; die verwacht hij pas in de komende weken. Uit zijn scholen komt vooral de vraag of ze genoeg mensen vinden. "Het hoeven niet noodzakelijk leerkrachten te zijn, maar ook ondersteunend pedagogisch personeel." Het komt er volgens hem vooral op aan scholen de tijd te geven om met de uitgetekende lijnen aan de slag te gaan.

Uit de eerste cijfers blijkt wel dat het lerarentekort in Brussel stabiliseert.