Nu ook tweede VUB-professor onder vuur wegens toxisch leiderschap

Een reportage van VRT-programma Pano mondde uit in het ontslag van een VUB-professor die al 30 jaar de klachten over toxisch leiderschap opstapelt. BRUZZ ontving nog een tweede getuigenis over een VUB-professor die jarenlang zijn medewerkers zou hebben getiranniseerd, maar nog steeds actief is aan de universiteit. Een klacht met negen getuigenissen sleept al tweeënhalf jaar aan.

Het betreft een professor die, net als zijn ontslagen collega, werkzaam is binnen de faculteit bio-ingenieurswetenschappen. Hij is al 30 jaar verbonden aan de VUB, maar de klachten hebben betrekking op een periode van minstens 7 jaar waarin hij gedetacheerd was naar Zuid-Korea aan de Ghent University Global Campus.

Dat is een buitenlandse campus van de UGent. Tijdens die periode was hij nog steeds verbonden aan de VUB, en hij begeleidde er ook doctoraats- en masterstudenten van de Brusselse universiteit.

Nick Vereecke was een van hen. Terwijl hij er verbleef, ervoer en zag hij naar eigen zeggen een toxisch klimaat van emotionele manipulatie, pestgedrag, intimidatie en machtsmisbruik. “De professor in kwestie leidde het labo, maar je merkte al snel dat de dynamiek er grondig fout zat. In discussies voelde je je erg snel door hem in een hoek geduwd.”

Dat was bijvoorbeeld het geval als je vakantie wilde nemen. “Dat resulteerde vaak in discussies. Wie niet presteerde volgens hun normen mocht dat ook merken. Toen ik eens lastminute vroeg om voor een sterfgeval naar België terug te keren, werd me gevraagd of dat nu wel echt nodig was."

Er bestond ook geen afbakening van de werkuren. "Zo ontstonden er buitensporige werkverwachtingen, met ook in het weekend en in vrije uren vaak mails en sms’en. Heel vaak werden cruciale mails voor bijvoorbeeld een meeting op maandag pas zondag verstuurd, zodat je zeker in het weekend met het werk bezig moest zijn.”

Medewerkers werden er ook actief tegen elkaar opgezet. “Er was altijd één zwart schaap. Die werd dan gepest en zwartgemaakt tegenover de andere medewerkers, om intern te gaan stoken.”

Een van de doctoraatsstudenten onder de prof in kwestie is zo buitengepest, vertelt Vereecke. Het ging er hard aan toe, maar details mag hij om vertrouwelijkheidsredenen niet geven.

Ook hemzelf werd het op termijn te veel. “Er was weinig sociaal contact. Ik woonde ook op de campus, waardoor ik al die miserie van het werk nooit kon loslaten. Op den duur kon ik niet meer: ik was mentaal opgebruikt.”

Vereecke probeerde zijn situatie aan te brengen bij de prof, maar kreeg te horen “dat het dan misschien tijd was voor een psycholoog”. “Op een bepaald moment stopt het dan. Ik wist gewoon niet meer wat te doen.”

Vereecke besloot na twee jaar zijn doctoraat stop te zetten om terug te keren naar België.

“Toen ik dat meldde, kreeg ik eerst nog de volle laag van de prof. Ik heb zeker twee uur in zijn kantoor gezeten en er werd mij verteld dat ik ondankbaar was voor alle opportuniteiten die ik kreeg. Mijn carrière zou hiermee ook voorbij zijn.”

Noodkreet

Vereecke begon een nieuw doctoraat en probeerde de episode te vergeten. Tot hij in 2022 werd gecontacteerd door een doctoraatsstudent die nog in Zuid-Korea zat. “Dat was een noodkreet. Die persoon vertelde over het pestgedrag, micromanagement en de emotionele manipulatie; en vroeg om hulp.”

In 2023 begon Vereecke, met twee andere mensen die in Zuid-Korea onder de prof werkten, aan de formulering van een klacht te schrijven. Een onder hen zette, net als Vereecke, haar doctoraat vroegtijdig stop. “We deelden allemaal dezelfde ervaring en hadden het gevoel dat we een sterke case konden maken.” Samen verzamelden ze negen getuigenissen.

De klacht werd tweeënhalf jaar geleden gelijktijdig ingediend aan de VUB en de UGent. Aan de UGent werd een tuchtprocedure geopend, maar daarin werden de ten laste gelegde feiten onbewezen verklaard.

Aan de VUB werd eerst een vooronderzoek geopend. De universiteit verklaarde aan Vereecke af te wachten wat het UGent-onderzoek naar een collega van de professor op de Ghent University Global Campus opleverde, alvorens zelf een officiële tuchtprocedure te openen.

Aan BRUZZ laat de VUB weten om vertrouwelijkheidsreden niet op individuele dossiers te kunnen reageren.

Op dit moment is het voor Vereecke onduidelijk hoe het verder moet. "Die Pano-reportage was onze laatste hoop om zaken in beweging te zetten. Mogelijk kan Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir nu wel iets veranderen."

Demir (N-VA) zei donderdag een onafhankelijke doorlichting te laten uitvoeren van de tuchtprocedures aan de universiteiten en hogescholen. Op basis daarvan wil ze binnen de zes maanden met een pakket maatregelen naar de Vlaamse regering stappen.

"Wij willen vooral dat er verandering komt voor andere mensen die zich in gelijkaardige situaties bevinden", aldus Vereecke. "Want ja, er zullen nog gevallen naar buiten komen. Dit is nog maar het topje van de ijsberg. Het gaat om een systeem en de universiteiten pakken het gewoon niet aan."

*Correctie:

In een vorige versie van dit artikel stond verkeerdelijk dat de klacht aan de UGent op een dood spoor terechtkwam omdat de professor zijn samenwerking met de universiteit stopzette toen hij terugkwam naar België. Dat klopt niet meldt de professor aan BRUZZ: in juli concludeerde de UGent dat de ten laste gelegde feiten van grensoverschrijdend gedrag niet bewezen zijn. BRUZZ kon grote delen van die conclusie inkijken. De conclusie werd ook overgedragen aan de VUB, aldus de professor, waar nog een vooronderzoek loopt.

Verder ontkent de professor dat een persoon uit het labo werd buitengepest, een aantijging die ook door de UGent-tuchtcommissie niet weerhouden werd. Wel erkent hij dat er een moeilijke sfeer en werkomgeving was op de Ghent University Global Campus, aangezien het een nieuwe campus en een erg klein team betrof in een land met een erg verschillende cultuur. Volgens hem was de relatie met Vereecke de eerste twee jaar echter goed, waarna het plots misging.

“Dat er conflict is geweest, ontken ik niet en ik ben zeker niet blij met hoe dit is afgelopen, maar soms krijg je de plooien niet meer gladgestreken. Dat is jammer.” De professor wijst er tot slot op dat ook hij graag vooruitgang zou willen zien in het vooronderzoek van de VUB en dat zijn advocaat hier recent nog een brief over stuurde.