Anderlechtenaar bindt strijd aan met ongure plekken: 'Een petanquebaan doet wonderen'

Raphaël Van Oosthuyse, een inwoner uit Anderlecht, probeert onaangename plekken in zijn gemeente leefbaarder te maken door in te zetten op spontane ontmoetingen, bijvoorbeeld door een jarenlang ongebruikte petanquebaan op te kalefateren.

Al enkele jaren stel ik vast dat het welzijnsniveau in mijn gemeente, Anderlecht, achteruitgaat. De straten zijn vuiler, het aantal dakloze mensen neemt toe en ook geweldfeiten gelinkt aan banditisme lijken te stijgen.

Met die vaststelling zijn verschillende houdingen mogelijk. Een burger kan wegkijken, eraan wennen en de situatie langzaam laten verslechteren. Of diezelfde burger kan ervoor kiezen om te observeren, te begrijpen … en te handelen, op een eigen schaal.

Wat mij vandaag treft, is dat wij in een tijd leven waarin individualisme de norm is geworden. Persoonlijke consumptie neemt veel plaats in, en gaandeweg zijn we iets essentieels verloren: de band. Die eenvoudige, menselijke band die bestaat uit een gesprek aanknopen met iemand die je niet kent, een moment delen, de ander erkennen als een buur in plaats van een onbekende.Verbinden is geen groot abstract concept. Het is een concrete praktijk, toegankelijk voor iedereen. Soms is maar weinig nodig om iets in beweging te zetten.

Eenvoudig gebaar

Vorige week besloten mijn zoon en ik om de petanquebaan op het Lindeplein schoon te maken. Niets bijzonders op zich. Maar al snel bleven voorbijgangers staan, wisselden ze een paar woorden, moedigden ze ons aan, bedankten ze ons. Dat eenvoudige gebaar opende een ruimte voor ontmoeting waar die er niet meer was.

Na het schoonmaken haalden we een spel boven: Mölkky, een Fins houten behendigheidsspel. En ook daar gebeurde iets. Voorbijgaande arbeiders van een werf bleven nieuwsgierig staan. Ze stelden vragen; sommigen kenden de regels al, anderen ontdekten ze ter plekke. In enkele minuten ontstond er een gedeeld moment tussen vreemden.

Dat is voor mij de zaken opnieuw in handen nemen: situaties creëren die ontmoeting mogelijk maken.

En de mogelijkheden zijn talrijk. Je kunt je voorstellen om op een zonnige zondag enkele klaptafels te plaatsen en spelletjes aan te bieden aan voorbijgangers. Je kunt gezellige momenten organiseren, informele ontmoetingen die voor iedereen toegankelijk zijn. Je kunt zelfs verder gaan en, samen met cafés uit de buurt die dat willen dansavonden of open evenementen opzetten.

Toegegeven, die initiatieven lossen niet alles op. Ze vervangen het noodzakelijke overheidsbeleid niet om armoede of geweld aan te pakken, maar ze dragen bij aan iets fundamenteels: opnieuw leven brengen in de publieke ruimte, een gevoel van verbondenheid herstellen, het sociale weefsel weer versterken.

Want een levendige wijk is niet alleen een propere plek. Het is een plek waar mensen met elkaar praten, elkaar kruisen en herkennen. Een plek waar je je betrokken voelt, waar je wil blijven, waar je wil deelnemen.

Ja, er zijn inspanningen nodig om bepaalde plekken aangenamer te maken. Maar die inspanningen mogen niet alleen van bovenaf komen. Ze kunnen ook van onderuit groeien, van de bewoners zelf.

Radicaal veranderen

Wat mij ten diepste motiveert, is een eenvoudig idee: we hebben nog steeds de kracht om te handelen. Zelfs bescheiden. Zelfs lokaal. En soms volstaat één gebaar, één spel, één gedeeld moment om opnieuw iets tussen ons te laten ontstaan.

En morgen? Doorgaan. Andere momenten voorstellen, andere bewoners betrekken, deze kleine initiatieven vermenigvuldigen. Niet om de gemeente van de ene dag op de andere radicaal te veranderen, maar om een beweging op gang te brengen.

Verbinden is geen wonderoplossing. Maar het is een begin. En vandaag is dat al veel. “We leven in een tijd waarin individualisme de norm is geworden”