Mobiliteitsex­pert: 'Maak rijden in Brussel tijdens de spitsuren betalend'

Minder fileleed en meer geld om te investeren in betere infrastructuur. Mobiliteitsexpert Dimitri Strobbe ziet verschillende voordelen in het voorstel om autobestuurders te laten betalen tijdens de spitsuren in Brussel.

Formateur Yvan Verougstraete, in zijn zoektocht naar een Brusselse meerderheid, stelde onlangs een congestietaks voor. De natte droom voor mobiliteitsexperten. Ofwel: betalen om tijdens de spitsuren een bepaalde zone van Brussel binnen te rijden.

Het duurde niet lang of de kritiek volgde. Mobiliteit, dat ligt gevoelig. De portefeuille, nog méér. Maar toeteren heeft geen zin als iedereen in de file staat. Ik zie twee belangrijke voordelen van zo'n congestietaks.

Ten eerste zal die leiden tot minder verkeersdrukte. Mensen die niet per se in de spitsuren moeten rijden, zullen twee keer nadenken en alternatieven zoeken. Wie wel een verplaatsing met de wagen wil of moet maken, zal vlotter kunnen rijden.

De afname van enkele procenten verkeer kan al voldoende zijn om files volledig op te lossen. Tegelijk kan het sluipverkeer in bepaalde wijken gevoelig afnemen.

Addertjes onder het asfalt? Een te lage prijs zal nauwelijks effect hebben. En daarnaast is er een kleine verschuiving in de tijd: de spits wordt wat uitgesmeerd. Omdat het verkeer op sommige (dins- en donder-)dagen al heel de dag heel druk is, beprijst men best ook meteen buiten de spitsuren.

Sociale correctie

Ten tweede genereert de maat­regel extra inkomsten: tot honderden miljoenen per jaar met zo'n 350.000 voertuigen die dagelijks Brussel binnenrijden.

Het bedrag moet trouwens nét hoog genoeg zijn om het verkeer vlot te trekken, maar niet té hoog om nog betaalbaar en sociaal te blijven en de economie niet te schaden. Delicaat, maar bijvoorbeeld Singapore leert dat het kan door met variabele prijzen te werken op basis van de verkeersdrukte. De autoriteiten passen de prijzen er elke drie maanden aan.

Bij een juiste prijszetting, komt trouwens het sociale aspect snel naar boven. Iedereen gelijk voor de taks klinkt op eerste gezicht logisch. We kunnen immers denken dat iedereen dezelfde kosten veroorzaakt aan de maatschappij: onderhoud aan bruggen, tunnels en wegen, geluid, luchtkwaliteit, ongevallen en files.

Echter, de bestaande verkeersbelasting is al niet sociaal: mensen die weinig rijden, betalen evenveel verkeersbelasting als kilometervreters. Die vervangen door een congestietaks is een eerste sociale correctie: minder rijden betekent minder betalen. En omdat rijden in de spitsuren een maatschappij meer kost, zal de automobilist ook meer betalen.

De congestietaks laat toe om nog veel meer te differentiëren. Bijvoorbeeld op basis van inkomen, gewicht en vermogen van de wagen, werk of sociale situatie. Zo kan er een correctie zijn voor bijvoorbeeld taxi's, aannemers en gezinnen die meer afhankelijk zijn van de auto en minder alternatieven hebben.

Extra argument voor de voituristen: een deel van dat geld kan meteen geïnvesteerd worden in onderhoud en betere infrastructuur – of in alternatieven, zoals fietspaden en openbaar vervoer.

Zo'n systeem werkt best zo eenvoudig mogelijk. Een controlerend camerasysteem heeft Brussel al: de ANPR-camera's voor de LEZ (Low Emission Zone). We passen het best meteen toe op heel het gewest: eenvoudig te communiceren, want geografisch hetzelfde als de LEZ. Milaan en Londen doen iets gelijkaardig.

Daarenboven kunnen we in Brussel handig gebruikmaken van de applicatie die ontwikkeld werd voor SmartMove, de nooit uitgevoerde “slimme kilometerheffing”.

De Brusselaar moet allicht nog overtuigd worden. De politiek kan ondertussen al eens kijken naar Zweden. Daar hebben ze de Trängselskatt: geen Ikea-kast, maar een congestiebelasting, met een variabel tarief naargelang spits- en daluren. Het bleek een groot succes. In Stockholm was initieel 70 procent van de inwoners tégen. Na de proefperiode stemde een nipte meerderheid in een referendum vóór het behoud van de congestietaks. Vandaag is dat zo'n 70 procent.

Welke visie willen we voor Brussel? Een aangename, filevrije stad? Of willen we blijven aanmodderen in ellenlange files die de stad versmachten en onleefbaar maken voor bezoekers en inwoners?

De congestietaks is een relatief eenvoudige en effectieve maatregel, die ook de broodnodige centen zal binnenbrengen. Ik zou niet langer twijfelen.

_{door Dimitri Strobbe, mobiliteitsexpert en mandataris bij Brussel Mobiliteit. Dit stuk werd geschreven ten persoonlijke titel.}