Moslims, joden, orthodoxe christenen: allemaal vragen ze ruimte om hun doden te begraven

"Een stad met een multicultureel karakter moet voldoende ruimte ter beschikking stellen voor een multiconfessionele begraafplaats." Dat schrijft BRUZZ-redacteur Maarten Goethals in het edito van deze week.

"Om dicht bij mijn kinderen te blijven”. Dat gaf de moeder van filmmaakster Karima Saïda als antwoord waarom ze in Evere begraven wilde worden en niet in Marokko. Begin dit jaar kwam Ceux qui veillent uit, een intimistische documentaire over de multiconfessionele begraafplaats in Brussel, waarbij Saïda met nabestaanden ging praten over het belang van die plek. Ook haar eigen moeder – moslima – vond op een perceeltje grond haar definitieve rustplaats.

Dat mag opmerkelijk heten, want de ouders van Saïda behoren tot de eerste generatie migranten van Marokkaanse afkomst en meestal keren die terug naar hun geboorteland, zoals de religieuze voorschriften van de islam voorschrijven. “Maar door voor Evere te kiezen, heeft mijn moeder ons verankerd”, liet Saïda bij de première optekenen in een interview met BRUZZ.

De anekdote gaat dieper dan het persoonlijke, en getuigt van een wijzigend wereldbeeld bij velen die in dezelfde situatie zitten. Brussel is niet alleen een aankomstland, met het vooruitzicht van een betere toekomst. Het is ook de laatste halte, in een leven dat zich niet altijd laat voorspellen.

Een stad met een multicultureel karakter moet op die vraag kunnen antwoorden met een gepast aanbod. De dood behoort tot de verantwoordelijkheid van de levenden – het gaat om zingeving, om respect, om pijn, om verdriet, om in dit bestaan een werkbare verhouding te vinden met het onvermijdelijke. Daarom moet de politiek het nieuws over Evere ernstig nemen.

En voor alle duidelijkheid: het belangt niet enkel moslims aan, maar ook joden, orthodoxe christenen en nog andere bevolkingsgroepen, zoals de Congolezen, die steeds vaker een plek zoeken om hun leden (in casu vrienden en familie) op hun eigen manier, volgens hun eigen inzichten en tradities te begraven.

Dinsdag staat het onderwerp op de agenda van de commissie Binnenlandse Zaken, waar bevoegd minister Ahmed Laaouej (PS) een deel van zijn plannen uit de doeken zal doen en een stand van zaken zal geven over de taskforce die hij oprichtte. Maar de wet is helder op dat vlak, en werd door de vorige regering vastgelegd: in principe moeten alle begraafplaatsen tegen 2029 over een multiconfessioneel perceel beschikken.

Enkele gemeenten – Jette, Vorst, Anderlecht, Etterbeek en Brussel-Stad – proberen ondertussen vroeger dan gepland de nodige ruimte vrij te maken.

De vraag naar een bredere invulling komt trouwens niet uit de lucht vallen en viel ergens zelfs te anticiperen: door corona, de vele slachtoffers die toen vielen en de strikte reisrestricties onderging het denken over de dood een belangrijke kentering, die vandaag nog steeds resoneert.

En in dat resoneren toont de multi­confessionele begraafplaats in Evere, sinds 2002 open, op een vreemde manier tegelijk het eeuwige karakter van de stad. Ook voorbij het leven getuigt Brussel immers van een eigenzinnig, gelaagd en onuitwisbaar divers karakter. De dood is niet de grote gelijkmaker.