Verlaag de LEZ-boetes niet, maar verfijn ze

De LEZ-boetes voor iedereen drastisch verlagen, zoals MR en Team Fouad Ahidar vragen, is geen goed idee. Het huidige systeem verfijnen en socialer maken is dat wel.

Deze woensdag buigt het Brussels parlement zich nog eens over de lage-emissiezone. In de commissie Leefmilieu stelt de MR voor om de boetes gevoelig te verlagen zodat automobilisten zich kunnen aanpassen aan de regels, die sinds begin dit jaar versneld strenger werden. De Franstalige liberalen willen de boetes in eerste instantie tot maximaal 15 euro per maand beperken en na zes maanden optrekken naar een plafond van 50 euro per maand. Dat is minder dan de helft van het huidige boeteplafond (350 euro per kwartaal), dat omgerekend per maand 117 euro bedraagt.

Dat MR nu pas met het voorstel komt is geen toeval. Doordat de partij van Georges-Louis Bouchez uit de Brusselse formatie is gekegeld, kan ze eindelijk het oncomfortabele pak van formateur uittrekken. In de oppositie vist de partij meteen een van de recepten op waarmee ze de gewestverkiezingen won: profilering op mobiliteit. De onderhandelende partijen worden weggezet als Good Move-coalitie. En met het voorstel over de LEZ-boetes verplicht MR de PS om zich uit te spreken over een thema dat socialistische kiezers na aan het hart ligt. Geen wonder dat ook Team Fouad Ahidar de Franstalige liberalen volgt.

Het scenario dat MR voorstelt, dreigt echter ten koste te gaan van de gezondheid van de Brusselaars. De LEZ heeft de luchtkwaliteit de voorbije jaren immers gevoelig verbeterd en met beduidend lagere boetes dreigt dat effect te verwateren. Sommige bestuurders overwegen vandaag al om gewoon 1.400 euro per jaar aan boetes te betalen en met hun oude voertuig verder te rijden. Met een jaarlijks plafond van 600 euro wordt dat scenario nog aantrekkelijker.

Tegenstanders van de huidige boetes argumenteren vaak dat mensen met een bescheiden inkomen de middelen niet hebben om een dure elektrische wagen aan te schaffen. Ze vergeten daarbij te vermelden dat tweedehands benzinewagens vandaag een betaalbaar initiatief zijn voor roetbrakende diesels. Zelfs benzinevoertuigen met euronorm 4, die vandaag al negentien jaar oud zijn, mogen het gewest nog in tot eind 2029. Zo’n vierwieler gaat vandaag makkelijk voor minder dan 4.000 euro van de hand. Moderne benzinewagens vanaf bouwjaar 2021 zijn zelfs toegelaten tot 2035.

Sociaal onrechtvaardig

Is de huidige regeling dan perfect? Nee, ook het huidige boetesysteem is immers een lineaire maatregel, waarbij vrijwel iedereen dezelfde forse boetes krijgt. Sommige groepen komen daardoor in de problemen. Neem nu een kleine ondernemer met een dieselbestelwagen die niet meer conform is. Het aanbod aan benzinebestelwagens is erg klein en een beetje elektrische bestelwagen kost al snel 50.000 euro. Wat doe je dan?

Het voorbeeld toont dat de huidige LEZ-regeling een zekere mate van sociale onrechtvaardigheid in zich draagt. Zoals vaak als het over mobiliteitskwesties gaat, geldt: wie over de nodige centen beschikt, kan zich probleemloos aanpassen en de anderen, tja …

Het is dan ook een goed idee om na te denken over sociale correcties op het huidige boetesysteem. Renteloze leningen voor lage inkomens of voor de aanschaf van een elektrische bestelwagen kunnen deel uitmaken van de oplossing. net zoals tijdelijke uitzonderingen voor kroostrijke gezinnen of voor wie werkt op uren wanneer er geen openbaar vervoer rijdt.

Mentale mobiliteitsomslag

Op langere termijn moet Brussel blijven werken aan een mentale mobiliteitsomslag. Een aantal mensen die vandaag ‘echt niet zonder auto kunnen’, beseffen niet hoe makkelijk ze zouden kunnen autodelen, stappen, fietsen of het openbaar vervoer nemen. Kortom, stof genoeg voor een stevig debat in het parlement.