Audrey Henry: ‘Zelfs de EU aarzelt om nog met een bouwproject te starten’

Een vlottere stedenbouw en een propere stad, de uitdagingen voor kersvers staatssecretaris Audrey Henry (MR) zijn groot. Voor het eerst in twintig jaar komen die in handen van een liberaal. Henry is vast van plan om het verschil te maken. “Je krijgt soms de indruk dat we in een vastgeroest gewest leven, waar niets meer mogelijk is.”

Twee jaar geleden was Audrey Henry nog een nobele onbekende. Ze werd vorig jaar, verrassend, burgemeester in Schaarbeek, en al even verrassend, in februari dit jaar, staatssecretaris voor Netheid en Stedenbouw, twee bevoegdheden waar de regering-Dilliès hard op inzet. Dat mag gerust een blitzcarrière genoemd worden.

Zelf blijft ze er sereen bij. “Ik heb al een behoorlijke carrière in de schaduw van de politiek achter de rug, met ervaring op kabinetten en als directeur communicatie. Dan sta je al met je voeten midden in het beleid. En soms helpt het toeval. Politiek betekent soms gewoon op de juiste plaats zijn op het juiste moment.”

U werd verantwoordelijk voor Netheid en Stedenbouw. Waren dat uw droombevoegd­heden?

AUDREY HENRY: Het zijn in ieder geval dé onderwerpen waar je permanent op aangesproken wordt. Ook als burgemeester. Met die frustratie dat je als gemeente niet alle hefbomen in handen hebt voor verandering. Die heb ik veel meer als staatssecretaris, op het regionale niveau. Hier kan ik een visie ontwikkelen voor de hele regio.

Volgens het regeerakkoord is Netheid een van de belangrijkste uitdagingen van deze regering. Hoe wil u de stad proper krijgen?

HENRY: Er is vooreerst het besef dat netheid iedereen bezighoudt. Beeld je in: je gaat naar je werk, je neemt de bus, de straten zijn proper. Alles is perfect. Vandaag is het jammer genoeg vaak anders. Je ziet open­gereten vuilniszakken, er liggen stapeltjes peuken en blikjes op straat. Je krijgt meteen het gevoel: onze wijk wordt in de steek gelaten. Netheid heeft een grote impact op de levenskwaliteit.
Wat best gek is, is dat Brussel een van de laatste Europese steden is waar we de mensen vragen om hun trottoir vuil te maken, door het huisafval verschillende keren per week buiten te zetten.

U heeft slechts drie jaar om uw taak te klaren. Dat is kort.

HENRY: Ik kan niet toveren, maar ik kan wel het startschot geven voor een omschakeling naar een systeem met ondergrondse afvalcontainers. Er is deze bestuursperiode budget voor 100 à 150 afvalpunten in de stad. En er is de hervorming van de afval­ophaling, met minder ophalingen van witte zakken, met als doel een betere sorteergraad voor organisch afval. Daar ziet de EU op toe.
Tegelijk is een hervorming nodig van Net Brussel, waar we de efficiëntie moeten verhogen zonder aan kwaliteit in te boeten, en dat in budgettair moeilijke omstandigheden. Het regeerakkoord vraagt dat er meer geveegd wordt, dat er meer boetes komen, dat sluikstorten snel worden weggehaald. Daarom is een interne reorganisatie nodig.
Ik kon wel verkrijgen dat operationeel personeel dat vertrekt bij Net Brussel toch vervangen kan worden, ondanks het moratorium.

Wat doet u geloven dat een stad met ondergrondse containers properder zal zijn? De ondergrondse glascontainers in de stad die er al zijn, zijn vaak zowat de vuilste plekken van de stad, met veel bijzet.

HENRY: Minder vuilniszakken op straat, minder ophalingen: dat is op zich al een stap voorwaarts. Het klopt wel dat we de afvalpunten goed zullen moeten superviseren, onder meer met camera's, en dat we, waar nodig, streng zullen moeten optreden.
Een propere stad is per slot van rekening de verantwoordelijkheid van iedereen. De overheid heeft haar rol te spelen, maar de burger ook.

Gaan de boetes de hoogte in?

HENRY: Er was onlangs een deliberatieve commissie (burgerparlement, red.) over netheid in de stad. De burgers bleken daar duidelijk voorstander van meer sancties. We hebben zeker nog marge. Daarnaast is een harmonisatie nodig van de gemeentelijke boetes.

Even terugkomend op de ondergrondse containers. Wat zegt u aan de wat oudere mensen die nu hun zak naar een afvalpunt moeten zeulen?

HENRY: Zo ver zijn we nog niet. Ideaal is er een afvalpunt op 150 meter van ieders deur. Daarom is de samenwerking met de gemeenten erg belangrijk. Zij kunnen het best inschatten waar we die punten plannen.

Tijdens de vorige legislatuur was er sprake van statiegeld op blik en petflessen. Dat is nodig om de sorteerdoelen te halen die de EU ons land oplegt. Hoe staat het daarmee?

HENRY: België is al een goede leerling in afval sorteren. In 2029 moeten we een sorteergraad van 90 procent halen. Als dat niet lukt, komt het interessante idee van statiegeld misschien weer op tafel, maar op dit moment staat dat niet op onze agenda. En zoals je ziet, is die al erg goed gevuld.

U heeft ook Stedenbouw. Vorig jaar is Good Living op een sisser uitgedraaid. Het plan van uw voorgangster Ans Persoons (Vooruit) was ambitieus, met een hele nieuwe visie op de stedenbouwkundige regels. De MR was er kritisch over, de Raad van State ook. Begint het werk opnieuw van nul?

HENRY: Nee. Daar hebben we de tijd niet voor. Good Living zal als basis dienen, maar er is een nieuwe meerderheid, er zijn de opmerkingen uit het openbaar onderzoek en van de Raad van State, daarom werken we nu aan een nieuwe versie. We voorzien dat voor 2028.
Ik ben nogal pragmatisch ingesteld. Behalve de grote hervormingen, beginnen we alvast met het laaghangend fruit. Zo beperken we het aantal vergaderingen, worden termijnen korter en denken we na over het gebruik van artificiële intelligentie. Daar bestaat al software voor, waarom er dan geen gebruik van maken? Uiteraard blijft de menselijke controle altijd belangrijk.

Waarom loopt het in Brussel zo stroef?

HENRY: Wat nodig is, is een andere mentaliteit. We moeten als overheid veel meer de begeleider zijn van een bouwproject, of het nu om crèches gaat, scholen of woningen. Vandaag krijgt een promotor vaak de indruk dat het toch njet zal zijn. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Je krijgt soms de indruk dat we in een vastgeroest gewest leven, waar niets meer mogelijk is. Het is symptomatisch geworden. Grote projecten lopen keer op keer vast. Dat is niet normaal voor de hoofdstad van België, voor de hoofdstad van de EU.

Brussel heeft prachtige mogelijkheden, maar je moet deuren openhouden. Het is toch niet normaal dat een vergunning afleveren langer duurt dan de realisatie van een bouwproject. Zelfs binnen de EU-instellingen hoor je om die reden aarzeling bij het starten van een bouwproject, of bij een renovatie.

Projecten liggen steeds vaker onder vuur door wijkcomités of handelaars. Die trekken naar de Raad van State en krijgen vaak gelijk. Wil u daar iets aan doen?

HENRY: Dat is een federale bevoegdheid. We moeten erover nadenken en het daar aankaarten. Het is een groeiend probleem. Je zou bijvoorbeeld bij misbruik van de beroepsmogelijkheden sancties kunnen opleggen. Dat bestaat in andere landen.

U heeft zelf op sociale media geposeerd in een T-shirt van Union, terwijl uw administratie een bouwvergunning moet afleveren voor het nieuwe stadion in Vorst. Daarmee geeft u de tegenstanders van het project een wapen in handen om de vergunning aan te vallen, want de overheid lijkt hier niet neutraal. Een onhandigheidje?

HENRY: Ik moet toegeven dat ik de reacties hierop niet had zien aankomen. Onhandig? Ik ben misschien wat spontaan geweest. Het was maar een knipoog. Mag dat nog? Men verwijt politici al zo vaak dat ze stijfjes zijn.

Los daarvan strookt mijn post helemaal met het regeerakkoord. Daarin staat zwart-op-wit dat de Brusselse regering Union ondersteunt in de ontwikkeling van zijn nieuwe stadion op Den Bempt.

Wanneer wordt de vergunning afgeleverd?

HENRY: Dat zou dit jaar mogelijk moeten zijn.

De regering wil bouwovertredingen regulariseren. Is de boodschap hier niet: de stedenbouwkundige regels zijn in Brussel niet van tel?

HENRY: Het gaat alleen om kleine bouwovertredingen, en de aanvraag tot regularisatie zal beperkt zijn in de tijd, van 2027 tot 2029. Er zijn Brusselaars die een woning kopen, behept met een oude bouwovertreding. Ik ben zelf in dat geval. Daar willen we wat aan doen, maar het is uiteraard niet de bedoeling om de huisjesmelkers vrij spel te geven.

Het regeerakkoord wil met 'het primaat van de politiek' de regering weer in het middelpunt plaatsen van de beslissingen. Wat betekent dat volgens u?

HENRY: (Denkt na) We zien soms dat administraties door de jaren heen bepaalde praktijken hebben ontwikkeld waar ze los van zouden moeten kunnen komen. Ze werken bijvoorbeeld te veel op hun eiland. Ik wil niet alle administraties over dezelfde kam scheren, maar iedereen moet zijn rol kennen. De regering geeft de impuls en de administraties moeten volgen. (Sneert) En elke ambtenaar die aan politiek wil doen, is vrij om zich verkiesbaar te stellen.

Tot slot: schiet u goed op met Ans Persoons? U nam haar oude bevoegdheden over waar ze erg aan gehecht lijkt. Bovendien is niet altijd duidelijk wie waar voor bevoegd is.

HENRY: We zijn in een laatste rechte lijn om dat laatste helemaal uit te klaren. We namen daar graag onze tijd voor. En wat mijn bevoegdheid Stedenbouw betreft: ja, dat is fijne materie en ik begrijp dat dat voor Ans Persoons ook zo aanvoelde, maar voor de rest gaat het goed, hoor. We zijn complementair en leren elkaar beter kennen.