Bernard Quintin over fusie politiezones: 'Jammer genoeg een communautaire smaak gekregen'

Na jaren politiek getouwtrek is de eengemaakte Brusselse politiezone een feit. Bernard Quintin (MR) reageert op de kritiek van burgemeesters en verdedigt zijn hervorming met vuur. "Stop met die spelletjes en laat ons werken."

Verkiezing na verkiezing stond de fusie van de zes Brusselse politiezones in de programma’s van zowat alle Nederlandstalige partijen. Maar steeds botste het idee op de Brusselse burgemeesters, die halsstarrig weigerden. Dat die fusie woensdagavond in de Kamer werd goedgekeurd, mag dan ook gerust historisch worden genoemd.

Een pluim op de hoed dus van minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR), die op een brugdag vanuit z'n lege kabinet in de Wetstraat terugkijkt op een woelige week.

De fusie is gestemd. Is het moeilijkste achter de rug? Of begint het werk nu pas?
Bernard Quintin: Het echte werk is al begonnen. Burgemeesters en korpschefs zijn al zes maanden bezig in werkgroepen de eigenlijke fusie voor te bereiden, zodat ze zeker binnen anderhalf jaar klaar zijn en we dan effectief een eengemaakte politiezone krijgen. Maar natuurlijk was de stemming van woensdag een heel belangrijk moment.

De Brusselse burgemeesters verzetten zich hevig. Toen de Kamer over de zaak debatteerde liep het bericht binnen dat Brulocalis, de vereniging van Brusselse gemeenten, naar het Grondwettelijk Hof trekt tegen de fusie.
Quintin: Het is voor alle duidelijkheid Brulocalis dat als organisatie naar het Grondwettelijk Hof trekt, en niet de negentien gemeenten. De burgemeester van Schaarbeek bijvoorbeeld (Martin de Brabant van MR, red.) steunt de fusie. Andere burgemeesters hebben zich niet uitgesproken pro beroepsprocedure.

Maar toch: ook burgemeesters Vincent De Wolf (Etterbeek) en Valentine Delwart (Ukkel) - partijgenoten van u - steunen het beroep van Brulocalis voor het Grondwettelijk Hof. Bent u teleurgesteld in hen?
Quintin: (wikt zijn woorden) Ik ben niet verrast maar... In het Frans zou ik zeggen: Je ne suis pas surpris, mais etonné: ik ben niet verrast maar wel verwonderd over het standpunt dat sommigen bij Brulocalis innamen.

Begrijpt u de weerstand?
Quintin: Verandering is altijd moeilijk. Hun grootste bezorgdheid is de nabijheid van de politie. Maar die gaat helemaal niet op de schop. Integendeel. Met een grotere zone kunnen we de interventiekracht én de nabijheid verhogen. Kijk maar naar New York. Daar is de situatie in de Bronx, Manhattan of Staten Island ook telkens helemaal anders. Toch is er maar één politiekorps. Trouwens: ook bij ons heb je al die differentiatie in het korps. Of denkt u dat de politiezone Brussel-Hoofstad-Elsene de zaken in het Ter Kamerenbos op exact dezelfde manier aanpakt als in Haren of in het centrum?

Brussel is één stad. Waarom zouden wij als één van de enige steden wél verschillende politiezones moeten hebben? Bovendien is de criminaliteit gelinkt aan drugshandel fors gestegen. Er zijn meer en meer dealers, die ook nog eens steeds jonger worden. We moeten dit aanpakken.

Drugshandel is een zaak is voor de federale en niet de lokale politie, zeggen tegenstanders van de fusie.
Quintin: (windt zich op) Ik ben dat beu, ça m’énerve. Als er een schietpartij is aan Clemenceau, moet de lokale politie dan misschien aan de federale politie vragen om wagens te sturen? Dat is grotesk, en het is gevaarlijk om zo te denken. We moeten samenwerken. Daarbij: lokale en federale politie vormen samen de geïntegreerde politie.

Christian Lamouline (Les Engagés) zegt dat hij als burgemeester van Sint-Agatha-Berchem in de eengemaakte zone maar 1,4 procent van de stemmen zal hebben. Begrijpt u zijn frustratie?
Quintin: Ja. Maar Sint-Agatha-Berchem is nu ook maar één van de vijf gemeenten in de politiezone West. En in de zone Noord telt Evere ook maar voor 20 procent. We kunnen geen perfect systeem bouwen, dat bestaat niet.

Oorspronkelijk was het idee wel: één burgemeester, één stem. Dat had hem misschien over de streep kunnen trekken.
Quintin: Dat systeem heb ik geprobeerd maar dat is niet gelukt – in de onderhandelingen is dat gesneuveld. Wel is er een alarmbelprocedure. Is die perfect? Ik veronderstel van niet. Ik heb niet honderd procent gekregen van wat ik gevraagd heb. Maar in een coalitie is dat nooit zo. Nu maakt men daarvan dat ik beloftes niet nakom. Maar dat klopt niet. Wel heb ik in de voorbereidende gesprekken heel wat kaarten op tafel gelegd – voorstellen die jammer genoeg niet weerhouden zijn. Dat men dit voorstelt als beloftes, is een politiek spelletje.

In het parlementair debat ging veel aandacht naar de afschaffing van de politieraden: een soort overkoepelende gemeenteraad voor politiezaken, bij zones die bestaan uit meerdere gemeenten. Door die afschaffing verdwijnt voor een stuk de democratische controle op de burgemeesters.
Quintin: Ik moet daar toch een beetje om lachen. Politieraden zijn plots de parels van de democratie! Op het terrein hoor ik bijna nooit dat politieraden belangrijk zijn. Meestal duren die heel kort, en zijn ze voor de burgemeester zelfs een excuus om niet aan de gemeenteraad te moeten antwoorden.

Het ‘toezicht’ wordt een taak van de negentien gemeenteraden, waardoor de controle op dat éne grote korps versplintert. Was het niet beter geweest om dat toezicht aan het Brussels parlement over te laten?
Quintin: Neen, want dan zouden we verschillende bevoegdheden mengen. Het Gewest is maar in heel beperkte mate bevoegd voor veiligheid, dat zit vooral bij de burgemeesters. De eengemaakte zone blijft een lokale politiezone, aangestuurd door de burgemeesters. Met democratische controle door de gemeenteraad.

In die politieraden hadden Nederlandstaligen wel een gegarandeerde vertegenwoordiging. Die valt ook weg. Hebben Nederlandstaligen macht verloren?
Quintin: Dit is geen kwestie van macht, maar van veiligheid. Ik zie het niet gebeuren dat een politiecollege (de burgemeesters, red.) maatregelen neemt om Franstaligen beter te beschermen dan Nederlandstaligen. Bovendien zijn er ook Nederlandstaligen in de gemeenteraden en kunnen ook de burgemeesters Nederlandstalig zijn. Stop dus met die spelletjes en laat ons werken.

U verdedigt nu vurig de fusie, maar nog niet zo heel lang geleden was MR ook een tegenstander. In het parlement zegt men daarover dat u de N-VA een cadeau hebt gedaan.
Quintin: Mijn cadeau is er een van veiligheid aan de burgers van Brussel. Wel is het zo dat deze fusie op meer steun kon rekenen bij Nederlandstaligen dan bij Franstaligen. Deze zaak, die niet communautair is, heeft jammer genoeg wel een communautaire smaak gekregen. Daar hebben de Nederlandstaligen trouwens ook aan bijgedragen, door te stellen dat dit een eerste stap kan zijn naar een fusie van de negentien gemeenten. Maar dat is mijn bedoeling niet. En ook niet mijn bevoegdheid.

1 januari 2028 moet de fusie een feit zijn. Dat is een vrij strakke deadline. Zal het lukken?
Quintin: Eerst en vooral: de wet is de wet. Die stelt dat de eengemaakte zone binnen de twaalf maanden een feit moet zijn, met een uitstel van nog eens zes maanden indien nodig. De grote politiehervorming van 2001 (met samensmelting van rijkswacht en politie, red.) is ook op twee jaar tijd gebeurd. Dat was een echte revolutie. Dit nu is een hervorming.

U trekt 65 miljoen euro uit voor deze hervorming. Daar kwam ook kritiek op.
Quintin: Borrelnootjes noemden sommige parlementsleden dat, des cacahuètes. Maar noten van 65 miljoen euro zijn toch al best groot.

Er werden bedragen tot 200 miljoen euro genoemd om een goede werking te verzekeren.
Quintin: Die mensen mengen bewust twee dingen. Die 65 miljoen euro is de dotatie voor de change management, het veranderingsproces, de eigenlijke fusie dus. De aanpassing van de financiering van de politiezones, de befaamde KUL-norm, is een ander dossier. Grote steden worden nu benadeeld, en daar gaan we aan sleutelen. Deze week is na maanden van voorbereiding het werk begonnen, om zeker te zijn dat we een goed systeem krijgen.

Hoe kijkt u naar de beroepsprocedure bij het Grondwettelijk Hof? Kan die nog roet in het eten gooien?
Quintin: Ik ben bijna zeker dat mijn wetteksten stand zullen houden. Het zijn goeie teksten, gebaseerd op adviezen van juristen.

Tegenstanders zeggen dat Brussel gediscrimineerd wordt. Daar is de fusie van politiezones verplicht. In de rest van het land is die vrijwillig.
Quintin: Als het aan mij lag, waren fusies in de rest van het land ook verplicht. Maar dat was niet zo voorzien in het regeerakkoord. Dus ja, er is een verschil in behandeling. Maar Brussel krijgt vaak een verschillende behandeling. Zo krijgt het geld voor haar hoofdstedelijke functie, is er Beliris, krijgt de politiezone Brussel-Hoofdstad-Elsene extra geld voor het begeleiden van Europese toppen enzovoort. Er is effectief een verschil met andere steden. Omdat Brussel onze hoofdstad is. Maar goed, ik ben democraat, en heel tevreden dat ik in een rechtstaat woon. We zullen zien wat er voor het Grondwettelijk Hof gebeurt.