Brussels minister Ahmed Laaouej (PS): ‘Ik respecteer de Nederlandstalige minderheid’

Met zijn veto tegen de N-VA was Brussels PS-baas Ahmed Laaouej een sleutelspeler in de zwaarste politieke crisis uit de geschiedenis van het Gewest. Als minister wil hij de “Brussel-bashers” de mond snoeren. “De formatie ging veel meer over ideologie dan over politieke berekeningen.”

Dat de PS geen nieuwe Brusselse regering wou, dat Ahmed Laaouej de Vlamingen minachtte of dat hij uit was op de sleutels van het minister-presidentschap: in een uitgebreid gesprek met BRUZZ wuift het PS-boegbeeld de aantijgingen aan zijn adres uit de formatiesaga allemaal weg als “schandalig fout”.

Hij wil vooruitkijken. Het kostuum van minister van Sociale Actie, Solidariteit, Gelijke Kansen, Plaatselijke Besturen en Schooluitval lijkt comfortabel aan te voelen voor de politiek geslepen Laaouej, die nochtans voor het eerst de lijnen uitzet als regeringslid.

“Ik ben een dossiervreter”, zegt hij in brasserie Ommegang. “Maar er rest ons nog maar drie jaar om het verschil te maken voor de Brusselaars en de stad netter en veiliger te maken, met de welvaart en de solidariteit van de Brusselaars als leidraad. Dit is een verantwoordelijke regering, maar we willen niemand achterlaten.”

Dan hebt u veel werk voor de boeg. De laatste Welzijnsbarometer schetst geen rooskleurig beeld van Brussel. Bijna een kwart van de Brusselaars loopt het risico om in armoede te belanden.

Ahmed Laaouej: Het is geen geheim dat er op andere niveaus beleid gevoerd wordt dat onze maatschappij onder druk zet. Denk aan de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd of de aanvallen op de openbare dienstverlening.

We kampen bovendien met een stijgend aantal faillissementen en zitten al jarenlang in een golf van crisissen. De impact van de oorlog in het Midden-Oosten is sterk voelbaar. Net daarom moeten we erover waken dat de sociale zekerheid als sociale schokdemper functioneert. Economische crisissen mogen geen sociale crisissen teweegbrengen. Helaas zien we dat gebeuren. Met dank aan het beleid op andere niveaus.

U wijst naar de federale regering, maar u zit zelf in een Brusselse besparingsregering.

Laaouej: Klopt niet. We hebben accenten kunnen leggen op het vlak van koopkracht. Denk maar aan het behoud van de MIVB-­voorkeurstarieven. We investeren in de openbare ziekenhuizen. En als socialisten gaan we volop mee in de strijd die de Brusselse regering zal voeren om meer mensen aan het werk te krijgen.

De Brusselse regering zoekt nog 1 miljard euro in drie jaar tijd. Dit is toch een besparingsregering?

Laaouej: Dit is een verantwoordelijke regering en de PS heeft gestreden tegen antisociaal beleid. Er lag vorig jaar een plan op tafel om drieduizend ambtenaren te ontslaan, voor honderd miljoen euro te snijden in de gemeenten, het begrotingstekort in twee jaar weg te werken ... Dat hebben we tegengehouden.

De keuzes die we maken, zijn erg genuanceerd. Kijk maar naar de middelen voor de gezondheidszorg, de strijd tegen dakloosheid of de gesubsidieerde arbeidscontracten: die worden behouden of zelfs versterkt.

De PS zit weliswaar al sinds het ontstaan van het Brussels Gewest in de regering. Brussel telt veertigduizend langdurig werkzoekenden, van wie een deel al meer dan twintig jaar zonder job zit. Dat kon toch niet blijven duren?

Laaouej: We moeten vooral inzetten op mensen die erg ver van de arbeidsmarkt staan door ziekte, sociale uitsluiting, leeftijd ... Met sancties zullen we het tij niet keren. Ik geloof in betere begeleiding en aangepaste opleidingen.

Die aanpak heeft blijkbaar niet gewerkt.

Laaouej: Dat is geen Brussels, maar een stedelijk probleem. Ook in bepaalde Vlaamse en Waalse steden liggen wijken waar kwetsbare, laagopgeleide mensen de weg naar een baan maar niet vinden.

Minister-president Boris Dilliès (MR) wil handenarbeid in de kijker zetten.

Laaouej: Daar sta ik helemaal achter. Ik denk in dezelfde adem aan initiatieven waarbij jongeren deels op school en deels in een bedrijf een stiel onder de knie krijgen. We zullen die partnerschappen versterken. Ook de strijd tegen schooluitval voeren we op.

Laten we toch nog een laatste keer terugkeren naar de formatie. Begin februari was er plots een doorbraak, naar verluidt dankzij de tandem Dirk De Smedt (Anders) en uzelf.

Laaouej: Het gaat over de toekomst van Brussel, niet over een of andere as tussen de PS en Anders.

Eind november lag u nog in de clinch met Anders-voorzitter Frédéric De Gucht en sprong een zoveelste onderhandelingsronde af.

Laaouej: We hebben een akkoord gemaakt op basis van gezond verstand. Iedereen heeft water bij de wijn gedaan. De liberale partij Anders heeft belastingverlagingen en een begrotingsevenwicht in 2029 kunnen binnenhalen, waarmee wij akkoord gaan. Tegelijkertijd begrijpt Anders onze eis om meer middelen aan de gemeenten te geven en de investeringen in sociale huisvesting te behouden. We hebben een sterk evenwicht gevonden.

Hoe komt het dat liberalen en socialisten elkaar begin dit jaar plots wel vonden?

Laaouej: Toen het Guinness-initiatief van Yvan Verougstraete op de klippen liep, zijn de contacten tussen de liberale en socialistische families gegroeid.

Intussen kreeg de regering in lopende zaken helemaal niets meer klaargespeeld.

Laaouej: De PS wil ook de Brusselse rekeningen op orde krijgen, daarom was een volwaardige regering nodig. We kregen geen begroting in elkaar gebokst binnen de ontslagnemende regering. Dat besefte Dirk De Smedt als begrotingsminister maar al te goed. Hij heeft een hoofdrol gespeeld in de vorming van de Brusselse regering.

Hij staat bekend als een liberale hardliner.

Laaouej: En hij is een te duchten onderhandelaar. Maar hij kent de cijfers en is erg gehecht aan het Brussels Gewest.

Jullie werken nu samen om het masterplan dakloosheid nieuw leven in te blazen.

Laaouej: Ik heb een erg humanistische reflex ontdekt bij Dirk. We hebben al noodmaatregelen uitgerold om kinderen die op straat moeten leven onderdak te bieden. Nu sleutelen we aan een langetermijnplan.

De regering pompt wel centen in Kanal en het Neo-project, twee dossiers met een dikke PS-stempel.

Laaouej: We willen Brussel aantrekkelijker maken. Beide initiatieven zorgen voor tewerkstelling en economische impulsen. Er is al enorm veel geïnvesteerd in Kanal. We moeten er nu het maximale uithalen, met een open vizier op de wijk, terwijl Kanal zijn zoektocht naar privégeld heeft ingezet.

Dat lijkt een rode draad in het regeerakkoord: een strikte begroting, maar wel bepaalde investeringen boosten. Waarom?

Laaouej: Absoluut. We willen Brussel een nieuw elan geven. Neo, de Audi-site, de Haven: we willen ambitie tonen en Brussel verder ontwikkelen. Grote economische polen zullen ons helpen in de tewerkstellingsstrijd. Er is veel op Brussel gekapt de voorbije jaren, we mogen niet in het defensief kruipen, maar we moeten net onze eigen sterktes uitspelen.

Hoe kijkt u terug op die dramatische formatie?

Laaouej: Elke partij kan tevreden zijn met het regeerakkoord. De formatie ging veel meer over ideologie dan over politieke berekeningen. Jullie spraken over de Welzijnsbarometer. Wel, je kunt toch niet verwachten dat de PS akkoord gaat met allerlei antisociale maatregelen?

Kijk, ik heb van alles gehoord. “De PS wil het minister-presidentschap.” “De PS wil niet besparen.” “De PS wil geen regering vormen.” “Laaouej is tegen de Vlaamse Brusselaars.” Al die aantijgingen zijn schandalig fout. Ik respecteer de Nederlandstalige minderheid. Net daarom wou ik Brussel niet overlaten aan mensen die Brussel minachten.

U hebt uw droomcoalitie, zonder de N-VA, wel gekregen.

Laaouej: Die meerderheid lag in juni 2024 al op tafel. Helaas hebben sommigen de coalitie die vandaag aan het werk is destijds laten liggen.

U hebt het over CD&V?

(Laaouej doet er het zwijgen toe).

Bent u nog van plan om in 2029 Nederlandstalige PS-lijsten in te dienen?

Laaouej: We hebben dat idee niet opgegeven. Nederlandstalige kameraden die zich niet in de partijlijn van Vooruit vinden, zijn vragende partij. Dat heeft te maken met het Arizona-beleid. Dus ja: we gaan hiermee verder.

Wat vindt u van minister-president Boris Dilliès (MR)?

Laaouej: Hij heeft een luisterend oor en maakt goede syntheses. Het is natuurlijk mijn debuut als regeringslid, maar ik kan me niet inbeelden dat een regering goed zou draaien als een minister-president op eigen houtje alles beslist. Het is al zo complex: Nederlandstaligen, Franstaligen, rood, blauw, groen, oranje, turquoise.

Ook op mobiliteitsvlak vinden uw partijen elkaar.

Laaouej: Als het bijvoorbeeld gaat over sociale accenten in het LEZ-dossier, dan voel ik meer raakvlakken met de MR dan met Ecolo. Met Ecolo praatten we wel over sociale accenten, maar er kwam niets van in huis.

Tijdens de LEZ-discussie zat het er al bovenarms op in de regering. Er komt nu een eenmalige boete van 350 euro voor Euro 2- en Euro 5-bestuurders, maar wel pas vanaf juli.

Laaouej: In het debat over de lage-emissie­zone botsen twee maatschappijvisies. Sommigen zeggen dat je het gedrag van mensen volledig moet omgooien, anderen willen in overgangsmaatregelen voorzien. Het regeerakkoord is duidelijk: we evolueren naar een jaarpas van 350 euro om eigenaars van wagens die niet in de lage-emissiezone mogen rijden toch nog toe te laten.

Dat systeem kan morgen niet van kracht worden. Het zal maanden duren om alles wettelijk in orde te krijgen. Daarom die eenmalige boete van 350 euro.

De PS wil weliswaar een grote groep mensen vrijstellen van zo’n boete. Dan schiet de LEZ haar doel toch voorbij: de luchtkwaliteit verbeteren?

Laaouej: Het regeerakkoord voorziet in zo’n vrijstelling voor sommige bevolkingscategorieën: bepaalde beroepen en kwetsbare personen. Het enige identificeerbare criterium daarvoor is volgens ons het recht op de verhoogde tegemoetkoming.

Dat is een grote groep in Brussel.

Laaouej: Maar niet iedereen met een verhoogde tegemoetkoming heeft een eigen wagen.

Minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) zal in ieder geval vaak alleen staan als het over mobiliteit gaat.

Laaouej: Ik denk dat het goed zou zijn als we zouden proberen om elkaars posities beter te begrijpen, laat het mij zo zeggen. Laten we trouw blijven aan het regeerakkoord en niet te veel slogans in de pers lossen.

Er komt een nieuw mobiliteitsplan, maar volgens minister Van den Brandt zal er weinig veranderen aan de principes van Good Move.

Laaouej: De waakzaamheid van de betrokken bewoners van circulatieplannen zal verhoogd zijn door alle polarisatie rond Good Move van de voorbije jaren. Los daarvan is meer overleg met buurtbewoners essentieel en zetten we in op een vlottere, fijnmazige doorstroming en verbeterde verkeersveiligheid.

Hoe vermijden we zo’n formatiecrisis in 2029?

Laaouej: De methode moet anders. De formateurs in elke taalgroep moeten samen stappen zetten, niet los van elkaar. Ik pleit voor een eengemaakt kiescollege en tweetalige lijsten, maar de focus ligt de komende drie jaar niet op institutionele hervormingen. We moeten in uitdagende tijden een antwoord vinden op de sociale urgentie.

Tot slot: hoe gaat het met uw Nederlands?

Laaouej: Ik volg twee à drie keer per week lessen bij mijn juffrouw, Anne. (In het Nederlands) Het is een goede werkwijze, met veel spreken.

Moet een Brussels minister-president perfect tweetalig zijn?

Laaouej: De minister-president moet Nederlands kunnen spreken en verstaan. Nu, Boris Dilliès is wel erg hard aangepakt. Ik weet wel hoe het gaat in de politiek, ik heb ook rake klappen gekregen in de Vlaamse pers. Maar de zaterdag van zijn eedaflegging kwam hij net uit bed. Je moet hem wat tijd gunnen. Hij werkt aan zijn Nederlands.