Waarom de Brusselse PS de zaak-Mostefa niet eens erg vindt

Het schandaal rond de Anderlechtse Haard biedt een unieke inkijk in de huisstijl van de Brusselse PS. Voor de socialisten is de meerwaarde van Lotfi Mostefa belangrijker dan de samenhang van de Brusselse regering. “Als Mostefa valt, dan dreigen ook andere PS’ers te vallen.”

"Mocht mij dit overkomen zijn, hoe lang denk je dat mijn partij mij zou steunen? 24 uur, als ik geluk heb.” Aan het woord is een gewezen Anderlechtse schepen die niet uit de lucht kwam vallen toen het VRT 1-programma Pano de modus operandi van de sociale huisvestingsmaatschappij Anderlechtse Haard blootlegde.

Spilfiguur is voorzitter Lotfi Mostefa, die voor de PS ook actief is als schepen van Huisvesting in Anderlecht. Getuigenissen en een rist Whatsappberichten deden uit de doeken hoe Mostefa in 2024 en 2025 de toewijzing van sociale woningen in de gemeente beïnvloedde uit electorale motieven.

Zeker in de weken voor de lokale verkiezingen in oktober 2024 draaide de machine van Mostefa op volle toeren, zo bleek uit de reportage. Plots wees de Anderlechtse Haard drie keer meer sociale woningen toe dan gebruikelijk. Mostefa spoorde zijn diensten aan om de facturen pas na de stembusslag te sturen. De voorzitter reageerde zo gretig op bepaalde verzoeken van huurders om naar een gunstigere sociale woning te vertrekken dat hij bij wijze van spreken de verhuisdozen zelf kwam dragen.

Vier steunpilaren

Mostefa verzilvert zijn zichtbaarheid bij de lokale verkiezingen. Op de socialistische lijst laat hij zelfs burgemeester Fabrice Cumps achter zich. “Ik denk dat er in sociale woningen in Anderlecht meer posters van Mostefa hangen dan van Romelu Lukaku of Kevin De Bruyne,” zegt een Brussels parlementslid met een jarenlange staat van dienst.

Het is geen geheim dat Brussels minister Ahmed Laaouej (PS) zijn Anderlechtse poulain beschouwt als de gedoodverfde opvolger van Cumps. “Het is Laaouej die Mostefa op het kabinet van Brussels burgemeester Philippe Close (PS) heeft geplaatst,” weet de voormalige Anderlechtse schepen.

“Je moet Mostefa zien als een van de vier steunpilaren van Laaouej,” vult het Brussels parlementslid aan. “Ik heb het over de vier mannen die hem stemmen moeten opleveren in PS-bastions, en die hij beloont met lokale macht.” Het gaat naast Mostefa over Jamal Ikazban in Molenbeek, Ridouane Chahid in Evere en Hasan Koyuncu in Schaarbeek.

Ikazban is intussen PS-fractieleider en geldt als een trouwe luitenant van Laaouej. Chahid kreeg na zijn burgemeesterschap in Evere een promotie naar de Kamer. Voor de sjerp van Koyuncu had de PS een formatie-impasse van bijna zes maanden over. En Mostefa kreeg op zijn beurt, enkele weken na de Pano over wantoestanden in het OCMW van Anderlecht, de belangrijke bevoegdheid Huisvesting in handen. “Eigenlijk moet je het zo zien,” zegt een stem binnen de Anderlechtse Haard: “Als Mostefa valt, dan dreigen ook andere PS’ers te vallen.”

Guillotine

BRUZZ sprak de voorbije week met enkele toonaangevende figuren in de entourage van Laaouej. Zij spaarden de superlatieven niet om uit te leggen waarom Mostefa ondanks de onthutsende Pano-reportage niets te verwijten valt. Of toch niets meer dan “wat onhandigheid”.

“Laten we hem anders meteen aan de guillotine hangen op de Grote Markt. We spelen hier met het leven van een man en zijn gezin,” klinkt het bij een opkomende stem binnen de Brusselse PS.

“Sommigen willen veel te snel conclusies trekken en de dictatuur van de persoonlijke mening laten gelden. Wel, meningen zijn individueel en de wet geldt voor iedereen. De pers zou bovendien niet de rol van justitie moeten spelen.”

Het Brussels parket heeft na de Pano-uitzending een corruptieonderzoek opgestart dat op de stapel is beland van de drie dossiers die het gerecht eerder al aanlegde rond de Anderlechtse Haard. Dat speurders afgelopen donderdag binnenvielen bij sites van de sociale huisvestingsmaatschappij en ook aanklopte bij Mostefa thuis, recupereerde Brussels staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS) enkele uren later handig in het Brussels parlement. “Het is goed dat het gerecht zo snel te werk gaat.”

Verraad

De huiszoeking bleek voor de leading lady van de Brusselse PS niet het sein om op z’n minst begrip op te brengen voor een onderzoekscommissie, maar om de inhoud van de reportage in de doofpot te steken.

Het is het geluid dat veelvuldig terugkeert bij PS’ers: het parket doet zijn werk, de parlementsleden moeten zich maar focussen op de controle van de regering. Dan lijkt de PS evenwel geen oren te hebben naar de boodschap van vele parlementsleden: een onderzoekscommissie kan in dit geval draaien over een politieke cultuur, niet over strafbare feiten. En wie de Pano heeft bekeken, merkt al snel dat er iets schort aan de politieke deontologie van Mostefa.

De Franstalige socialisten voelen zich echter gesterkt door de uitkomst van het gerechtelijk onderzoek naar uitwassen bij het OCMW in Anderlecht. Het parket sloot die zaak af met de buitenvervolgstelling. Mostefa bracht destijds wel een bezoekje aan de Kamer, een truc die de PS ook nu wou bovenhalen. “Maar het parlement gaat niet naar de pijpen dansen van de PS,” zegt een belangrijke bron uit de meerderheid.

Sinds de Pano-uitzending op antenne ging, drongen zowat alle partijen in het Brussels parlement namelijk aan op een onderzoekscommissie rond de Anderlechtse Haard. De Vlaamse liberalen van Anders koppelden hun deelname aan de regering zelfs aan de opstart van een commissie. Maandag zette een meerderheid het licht daarvoor uiteindelijk op groen - de commissie moet tegen 21 juli landen met haar conclusies. Die strakke deadline zien sommigen als onwerkbaar; de PS lijkt opgelucht. Niettemin spreken de Franstalige socialisten van verraad. “Wij voelen ons niet meer gebonden aan het meerderheidsakkoord,” aldus fractieleider Jamal Ikazban.

Klinisch dood

Dat wil zeggen dat de PS een onderzoekscommissie die de socialisten viseert en die er kwam onder impuls van coalitiepartners beschouwt als een precedent om vanaf nu buiten het regeerakkoord om met parlementaire initiatieven op de proppen te komen.

Het is een dreigmiddel dat de PS tot de verkiezingen van 2029 kan inzetten. “Het is dubbel,” zegt politiek onderzoekster Caroline Sägesser in een gesprek met BRUZZ. “Dat de PS ermee dreigt om de regering te verlammen omdat ze Lotfi Mostefa wil beschermen, is compleet absurd. Maar dat meerderheidspartijen zo doorduwen om een onderzoekscommissie op te starten, is even bijzonder. Meestal wacht je op de conclusies van het parket vooraleer je met een onderzoekscommissie start. Tegelijkertijd is het veelzeggend voor de cohesie in de regering-Dilliès: na honderd dagen dreigt ze klinisch dood te worden. Want dat is een regering als een partij via wisselmeerderheden zou beginnen samenwerken met oppositiepartijen.”

Het lijkt wel alsof het spook van de dramatische formatie doorleeft in deze zaak, amper 110 dagen nadat het regeerakkoord in een finale plooi viel. Anders wil zich losrukken van de perceptie dat zij samen met de PS de motor van de regering vormt. De MR wordt opgejaagd door interne spanningen en barslechte peilingen. Maar ook de PS ziet zowel in Wallonië als Brussel hoe de PTB haar kiezers afsnoept. “Het komt de partij dus ook goed uit,” zegt een prominente insider. “Ik weet niet of ze deze zaak bij de Brusselse PS zo erg vinden.” Er liggen namelijk kansen om de logica van de meerderheid te verlaten en via wisselmeerderheden enerzijds de eigen politieke profilering te versterken en anderzijds de oppositie te verzwakken.

Belangrijk signaal

Tot slot hangt er een communautair randje aan de affaire. PS-fractieleider Ikazban zag in zijn eerste parlementaire tussenkomst na de Pano zijn kans schoon om te verwijzen naar de reportage over de versnelde droneaankopen van minister van Defensie Theo Francken (N-VA), waar geen onderzoekscommissie op volgde. Ook het VRT-programma zelf wordt bij de PS door de mangel gehaald. “Misleidend gemonteerd,” klinkt het. “En ja, Pano is Arte niet, hè.”

Maar het gaat ook over de persoon Mostefa. “Die is hyperactief, hij werkt zestien uur per dag en is constant op het terrein te vinden. Ik denk dat er in Vlaanderen op lokaal niveau een andere cultuur bestaat.”

Dat ligt in de lijn van de steun die Mostefa kreeg na de Pano uit burgerhoek. Een petitie van een collectief uit Peterbos verzamelde al snel tientallen handtekeningen. “Lotfi belichaamt een diepgaande humanitaire inzet.”

“Daarom vindt de PS dit allemaal niet zo erg,” pikt de ex-schepen in. “Dit verhaal is een manier om mensen te verenigen.” Sägesser voegt toe: “De partij geeft een belangrijk signaal aan haar kiezers, en dat is – gezien de peilingen waarin de PTB de PS voorbijsteekt – niet onbelangrijk. De PS zegt: ‘Wij laten de persoon op wie jullie stemmen niet los.’”

Dat er een communautair spel van gemaakt wordt, verrast de politicologe niet. “We leven in België, dan wordt er te pas en te onpas naar het communautaire gegrepen. In dit geval toont dat vooral de zwakte van de argumentatie aan.”