Celia Groothedde (Groen) en Gilles Verstraeten (N-VA): 'Het parlement is geblokkeerd'

Het had een beschaafd interview moeten worden over de stilstand in het Brussels parlement, maar Celia Groothedde (Groen) en Gilles Verstraeten (N-VA) maakten er een vurig ideeëndebat van over een hoofdstad die kreunt onder de problemen. Verstraeten: “Ik een Brussel-basher? Ik ben die beschuldigingen beu.”

Voor het publieke oog zit het parlement weliswaar wat verscholen achter de sputterende formatiemotor, maar ook in het huis van de Brusselse democratie regeert de stilstand. Met een regering in lopende zaken is nieuw beleid onmogelijk en de MR en de PS hebben op de koop toe een soort parlementaire wapenstilstand ingeluid sinds de start van de begrotingsonderhandelingen. Op die manier is de rol van de 89 Brussels parlementsleden momenteel helemaal uitgehold.

Groen-parlementslid Celia Groothedde en N-VA-volksvertegenwoordiger Gilles Verstraeten winden er geen doekjes om: de stilstand valt niet langer te verantwoorden. Hun frustraties zijn voelbaar. Een twee uur durend gesprek in de Plattesteen, op een boogscheut van het parlement, zal uiteindelijk het midden vinden tussen een interview en een bijwijlen vinnig debat.

Daarop waren ze voorbereid, want bij aanvang leggen Groothedde en Verstraeten meteen hun notitieboekjes op tafel. De twee wat flamboyantere exemplaren onder de Nederlandstalige parlementsleden blijken een voorliefde te delen: die voor de verfijnde vulpen. “De mooiste in mijn verzameling is een Pelikan, die ik ooit van mijn ouders heb gekregen”, laat Verstraeten vallen. Groothedde zweert bij een Lamy. “Ik neem ze overal mee naartoe.”

Ontluikt hier een vriendschap tussen politici met een erg verschillende maatschappij­visie?

Gilles Verstraeten: Het is belangrijk om je concullega’s op menselijk vlak wat te leren kennen. Door te proberen om elkaar beter te begrijpen, stel ik ook mijn eigen denken soms wat in vraag. Aan het einde van de vorige legislatuur had ik zo wel wat vrienden gemaakt. Ook bij de PS.

Is vriendschap in de politiek mogelijk, mevrouw Groothedde?

Celia Groothedde: Ik moet toegeven dat ik meer banden smeed met mensen uit de sectoren en het middenveld. Die vergroten je denkraam. Ik sla graag praatjes in het parlement, maar we moeten er ons wel elke dag bewust van zijn dat we daar zitten met de gratie van de burger.

Verstraeten: Als parlementslid vertegenwoordig je de natie. Niet jouw electoraat of partij. Daarom vind ik het zo belangrijk dat we ons niet opsluiten in ons eigen grote gelijk.

Over naar de orde van de dag. Brussel zal ook 2026 aanvatten met een beperkt budget van voorlopige twaalfden. Kunnen jullie wel initiatieven nemen?

Verstraeten: Het is heel frustrerend. We kunnen wel vragen stellen aan de regering, maar dan horen we een stand van zaken die we al kenden. Teksten indienen kan ook, maar op dit moment bespreken we in de commissies die geleid worden door parlementsleden van de onderhandelende partijen in de formatie (MR, PS, Les Engagés, Groen, Open VLD en Vooruit, red.) geen enkele tekst. Zelfs geen resoluties zonder budgettaire implicatie. Het parlement is geblokkeerd. Er worden wel teksten in overweging genomen, maar dat betekent niets.

Groothedde: Ik begrijp die frustratie en verdedig als commissievoorzitter parlementair werk. Maar een regering krijgen gaat nu voor.

Zijn jullie dan volledig met handen en voeten gebonden sinds de start van deze legislatuur?

Groothedde: Ik wil toch een paar voorbeelden noemen: de resolutie over Palestina of de vrijstelling van onroerende voorheffing voor studentenkoten. Ik heb ook aan een voorstel gewerkt waarmee organisaties die cruciaal zijn voor ons sociaal weefsel voor langere tijd subsidies zouden krijgen, maar dat heeft minister Clerfayt (minister van Werk Bernard Clerfayt (Défi), red.) geblokkeerd. Als die tekst gestemd was – en er was een meerderheid voor – dan zou het sociale middenveld vandaag minder in de shit zitten.

Verstraeten: Er stonden weliswaar fouten in die tekst. Kijk, er zijn zeker periodes geweest waarin we initiatieven hebben kunnen nemen en ook uitvoeren. Maar nu is het parlement lamgelegd. Celia, jij bent commissievoorzitter. Je laat je doen door de particratie. Het kan niet dat de zes partijen zeggen dat een bepaald voorstel de onderhandelingen doorkruist en daarom niet op de agenda komt.

Groothedde: We zitten met een gevoelige context, maar dit kan inderdaad niet blijven duren.

Die onderhandelingen lijken ondertussen wat aan te modderen, terwijl het Brusselse begrotingstekort oploopt, verenigingen in ademnood zitten, werven stilliggen en vanaf januari de impact van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd voelbaar zal worden. Wat die hervorming betreft: zal de armoede niet nog stijgen?

Verstraeten: De cijfers uit Wallonië zijn bemoedigend: een derde van de mensen die hun uitkering zouden verliezen, heeft al een nieuwe job gevonden. OCMW’s krijgen extra financiering, maar in Brussel zullen we hoe dan ook werklozen beter moeten activeren en opvolgen. Helaas vertrekken we in Brussel met een achterstand. Ik zie dat Actiris nu snel-snel activeringsmaatregelen neemt die ik erg verstandig vind, maar waar wij al tien jaar op aandringen. Hetzelfde met de OCMW’s: kijk naar Anderlecht. Het is daar volledig ontspoord: er zijn mensen geholpen die geen nood hadden aan een uitkering, louter om aan politieke klantenbinding te doen. Mensen die wel steun nodig hadden, zijn in de kou gelaten.

Mevrouw Groothedde, de boel is ontspoord volgens meneer Verstraeten. Heeft hij een punt?

Groothedde: Sociale fraude kan absoluut niet door de beugel. Maar door de verdacht­makingen blijft het echte armoedeprobleem verborgen: de non-take-up van rechten.

Verstraeten: Akkoord.

Groothedde: Arme mensen durven hun rechten niet meer op te eisen. Ze voelen zich verdacht gemaakt door de overheid. En wat activering betreft: dat moet je wel mogelijk maken. We zitten in dit land met een gigantisch probleem wat burn-outs en duurzame carrières betreft. Daarnaast begrijp ik niet dat de N-VA dan de mond vol heeft van activering, maar bespaart op het middenveld. Je zit in Brussel met een groep kwetsbare mensen die ongeletterd en ongeschoold is. Hoe ga je die mensen integreren? Daar is het middenveld voor nodig. Of waar de N-VA nog op inhakt: asielzoekers. Als je mensen met recht op asielopvang illegaal de opvang weigert, hoe verwacht je dan dat die ooit meerwaarde zullen bieden? De N-VA is bezig aan een verrottingsstrategie tegenover Brussel.

Verstraeten: De N-VA heeft met Anneleen Van Bossuyt (minister van Asiel en Migratie, red.) de rotte asielsituatie van de Vivaldi-­regering met de groenen geërfd. Met Theo Francken hebben we destijds iedereen bed, bad en brood kunnen bieden tijdens een historische vluchtelingencrisis. Dat is de vorige regering niet gelukt. Achter de schermen zeggen vluchtelingenorganisaties dat ze tevredener zijn over Francken dan over de Vivaldi-regering.

U spreekt over het middenveld, mevrouw Groothedde. Brusselse organisaties bloeden door de subsidieknips.

Groothedde: Het is een absolute weeffout dat essentiële organisaties facultatieve subsidies krijgen. Die moeten structureel ondersteund worden.

Verstraeten: Daar ben ik het mee eens, maar het vzw-landschap is wel bijzonder versnipperd, met heel veel kleine spelers. Kunnen die niet beter samenwerken? Nu, en het is typisch Brussels, wordt er met subsidies gestrooid over een onoverzichtelijk veld en bedienen bepaalde partijen hun achterban.

Groothedde: Die versnippering maakt de Brusselse diversiteit juist mogelijk. N-VA-boegbeeld Geert Bourgeois was er nog van overtuigd dat, aangezien Vlamingen recht hebben op hun eigen cultuur en organisaties, anderen dat ook moeten hebben, en investeerde in Brussel. Nu doen het federale en Vlaamse niveau het omgekeerde. Besparen op de universiteiten, kinderopvang, buitenschoolse opvang, zelfs op Saamo in Peterbos, de organisatie die mee heeft bereikt dat bewoners de politie weer begonnen te vertrouwen.

Meneer Verstraeten, hoe frustrerend is het dat uw partij nu al anderhalf jaar buitenspel gezet wordt in de Brusselse formatie?

Verstraeten: De N-VA heeft nooit mee kunnen besturen in Brussel, maar toch mogen wij niet mee zoeken naar de oplossingen voor de problemen die wij niet gecreëerd hebben. In het Brussels Gewest is het altijd de schuld van een ander niveau en als je kritiek hebt, ben je een Brussel-basher. (Fel) Ik ben die beschuldigingen beu. Ik heb al tien jaar van mijn leven aan de Brusselse politiek besteed. Ik vraag geen medelijden, maar ik pik het niet meer dat mijn partij over Brussel constant aangevallen wordt.

Groothedde: Ik wil je dan weleens herinneren aan uitspraken van Theo Francken over Brussel, hij heeft het jou niet bepaald gemakkelijk gemaakt (Francken zei onder meer dat moslimkiezers in Brussel stemmen met de imam in hun achterhoofd, red.).

Verstraeten: Och God, is dat uw beste argument?

Groothedde: Ik zeg dat het geen goede zaak is dat mensen buiten Brussel zich komen moeien met de onderhandelingen. Net zoals ik denk dat het geen goede zaak is dat die nu geleid worden door een niet-Brusselaar (Georges-Louis Bouchez, red.). Diezelfde persoon maakt het u ook federaal trouwens niet gemakkelijk.

Uw partij zit momenteel aan tafel met een Vlaamse minderheid, mevrouw Groothedde. Dat is ongezien.

Groothedde: Er zal een Nederlandstalige meerderheid gevonden moeten worden. Waar niet meer over gepraat wordt, is het veto tegen Team Fouad Ahidar (TFA). De tweede grootste Nederlandstalige partij wordt zomaar uitgesloten. Open VLD’ers zoals Sven Gatz en Guy Vanhengel – en uiteraard mensen van Vooruit – hebben meer dan tien jaar samengewerkt met Fouad Ahidar, en nu is hij zogezegd de grootste islamist. Dan ontken je de sociale diversiteit in Brussel.

Verstraeten: Er is geen meerderheid gevormd met TFA. Er is daarna van alles geprobeerd en uiteindelijk is Groen bij ons komen aankloppen. Vervolgens hebben we als Vlamingen aanvaard dat een Franstalige partij, de PS, mag bepalen wie er aan Vlaamse kant in de coalitie zit, en wie de Vlaamse gemeenschap hier mag besturen. Dat is een levensgevaarlijk precedent, en daarmee is het hele Brusselse model ontploft.

Groothedde: Ik weet niet of het Brusselse model het probleem is, of de politieke ego’s.

Heeft Groen de N-VA niet te snel laten vallen?

Groothedde: Er zijn heel grote verschillen tussen onze zienswijzen. Met de N-VA wordt er Vlaams bespaard op het onderwijs, de universiteiten, de kinderopvang, het middenveld.

Verstraeten: Er komen net middelen bij op het vlak van onderwijs en kinderopvang.

Mevrouw Groothedde, vindt u dat de N-VA Brussel geen warm hart toedraagt?

Groothedde: Die partij basht Brussel de hele tijd.
Verstraeten: Kunnen we nu eens realistisch zijn? In alle Vlaamse partijen wordt met lede ogen naar Brussel gekeken.
Groothedde: Ook bij Groen?
Verstraeten: Ik durf bijna zeggen dat Groen meer een Brusselse dan een Vlaamse partij aan het worden is. Wat ik vaststel, is dat men in heel het land afhaakt ten aanzien van Brussel. Logisch ook: hier wordt er al zo lang een potje van gemaakt.
Groothedde: De verrottingsstrategie wordt nu uitgevoerd door de N-VA. De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in tijd op een holletje. Illegaal asielbeleid. Ik denk dat jij Brussel echt wilt verdedigen, maar ik heb compassie dat je het moet doen in jouw partij.
Verstraeten: Ik heb geen medelijden nodig. Binnen mijn partij zijn er oudgedienden die doordrongen zijn van het idee dat we Brussel niet loslaten en die nu met lede ogen aanzien wat hier aan het gebeuren is. De verrotting komt van binnenuit, uit Brussel. Het zijn de politici die zelf verantwoordelijk zijn voor hoe geloofwaardig Brussel overkomt. (Jaagt zich op) Het zou ons helpen als we zouden kunnen zeggen: “Kijk, we hebben er alles aan gedaan, maar we zitten op onze limieten, dus we hebben meer middelen nodig.” Maar dat is niet zo, want we verdrinken in schandalen en crisissen.
Groothedde: Je maakt er een karikatuur van.
Verstraeten: Krijg je het niet over je lippen dat er wanbeleid tiert? Metro 3, het Samu­social-schandaal destijds, de quasi-­corruptie van het OCMW in Anderlecht. Gemeenten zijn failliet, het Gewest verzuipt in schulden ... Maar nee, het zijn de beleidskeuzes op andere niveaus die schandalig zijn.
Groothedde: Ik vind misbruik door individuele politici schandalig, maar ik zal het Brusselse sociale model blijven verdedigen. Met de demografie van deze stad zou je eigenlijk geweldige spanningen moeten hebben. Toch is er een Brussel-gevoel en willen mensen samen aan de kar trekken.

De politieke malaise van de afgelopen vijfhonderd dagen heeft met David Leisterh en Christophe De Beukelaer al tot twee slachtoffers geleid. Trekken jullie dit nog?

Verstraeten: Ik stel mij soms vragen bij mijn levenskeuzes. Na zo’n lange periode van communautaire pacificatie koesterde ik hoop, maar de toenadering die er bestond tussen Franstaligen en Nederlandstaligen is totaal opgeblazen. David en Christophe zijn tweetalige politici die voor een beter Brussel gingen en ik denk dat sommigen zich in hun handen wrijven dat net zulke figuren ermee zijn gestopt.
Groothedde: Ik niet. Deze momentopname wordt bemoeilijkt door ego’s, niet door het Brusselse model op zich, maar ook door beslissingen op andere niveaus. Wanneer je mensen met recht op asielopvang op straat dumpt, versterk je nu eenmaal de drugsmaffia en verruw je de straten. Ondertussen wachten we nog altijd op extra middelen voor de politie vanuit het federale niveau. Brusselaars liggen meer wakker van die veiligheidscrisis dan van de politieke crisis.

Dat kan straks veranderen, want Brussel loopt het risico op cashproblemen en een shutdown vanaf april.

Verstraeten: En dan zal het gedaan zijn met naar andere niveaus te wijzen. De Brusselaars moeten het oplossen.