Commissieleden: 'Bitter weinig vertrouwen in hervorming sociale huisvesting’

Wat heeft de onderzoekscommissie over de Anderlechtse Haard voorlopig onthuld en op welke aanbevelingen broeden de partijen? BRUZZ belde met commissieleden Emile Luhahi (Groen), Mathias Vanden Borre (N-VA), Louis de Clippele (MR) en Zakia Khattabi (Ecolo).

Vorige week had de Anderlechtse Haard drie bestelwagens en een aanhangwagen nodig om een hoop documenten te droppen in de kelder van het Brussels parlement. Voor Emile Luhahi, het vaste Groen-parlementslid in de onderzoekscommissie, toont die papieren berg alleen al aan dat de werking van de Anderlechtse Haard “niet van deze tijd is”.

“Wat mij de voorbije weken nog is opgevallen, is dat de controlemechanismen voor de toewijzing van sociale woningen totaal niet werken. Er bestaan overal systeemfouten die gesjoemel in de hand werken.”

Maar het gaat ook over structuren, klinkt het bij Luhahi. Brussel telt een gewestelijke huisvestingsmaatschappij (BGHM), zestien lokale sociale woningbedrijven en daarnaast ook sociale verhuurkantoren. “En dan zijn er nog eens comités, zoals het ‘afwijkingscomité’ in Anderlecht, die hun eigen gang kunnen gaan.”

‘Omerta’

Voor Louis De Clippele (MR) valt het gebrek aan transparantie over de toewijzingsprocedures op, net zoals het vage onderscheid tussen verschillende rollen en bestuursniveaus bij de Anderlechtse Haard. “Ook het angstklimaat is door meerdere getuigen bevestigd. Zelfs een sociaal afgevaardigde sprak van een omerta.”

Ook voor Mathias Vanden Borre (N-VA) is het beeld van cliëntelisme en een alomtegenwoordige voorzitter bevestigd tijdens de onderzoekscommissie. Dat zegt Zakia Khattabi (Ecolo) ook. “Voorzitter Lotfi Mostefa (PS) is hyperactief. Stel je voor dat de voorzitter van de raad van bestuur dagelijks iedereen zou aansturen bij BRUZZ. Dat de PS daar geen probleem in ziet, vind ik surreëel."

Vanden Borre: “Die zaken worden vooral achter gesloten deuren bevestigd. Bij de publieke hoorzittingen minimaliseren getuigen de wantoestanden en beloven ze dat er beterschap op komst is, of het nu gaat over de bestuurscultuur, het financieel wanbeheer of de controle op de toewijzingen. Maar de context is erg delicaat, met getuigen die gecoacht worden en mogelijk gelogen hebben”, klinkt het.

Vanden Borre verwijst naar Sabrina De Schepper, de verantwoordelijke voor de toewijzing van beschikbare sociale woningen, over wie het vermoeden bestaat dat ze de commissieleden op het verkeerde been zette.

“Dat de commissie dan op zo’n kort tijdsbestek tot conclusies moet komen, terwijl we aan een lawine aan hoorzittingen onderworpen worden, maakt onze taak alleen maar moeilijker.”

Eindspel

De commissieleden moeten zich stilaan beginnen klaarstomen voor het eindspel: het rapport met de aanbevelingen, dat over iets meer dan twee weken al in een finale plooi moet liggen. De vraag is vooral met welke voorstellen de meerderheidspartijen op de proppen zullen komen en of die dan zullen resulteren in nieuwe maatregelen in het sociale huisvestingsbeleid van de regering-Dilliès.

Bij de groenen, de MR en de N-VA zijn de parallellen bij die voorstellen tekenend – over de grenzen van meerderheid en oppositie heen, dus. “We hebben grote hervormingen nodig, geen kleine bijsturingen”, zegt Luhahi.

“Zestien verschillende sociale huisvestingsmaatschappijen: dat is gewoon niet meer verdedigbaar. Daarnaast moeten de achterpoortjes die tot cliëntelisme kunnen leiden, gesloten worden.”

“Verder heb ik veel vragen bij het zogenaamde artikel 33, waarmee urgente dossiers voorrang krijgen bij de toewijzing van sociale woningen. Dat artikel wordt vandaag veel te breed geïnterpreteerd. We moeten die voorrangsprocedures veel helderder specificeren. Het systeem moet uiteraard efficiënter en transparanter, maar: je mag als huurder nooit weten wie aan de knoppen van je dossier zit”, gaat Luhahi verder.

De Clippele houdt zijn kaarten nog wat achter de hand, maar ook hij wijst op de nood aan doortastende maatregelen. “We moeten bekijken hoe we de toewijzing tout court aanpakken. Het moet allemaal eenvormiger en gestroomlijnder met een minimum aan mogelijke afwijkingen, zodat we beïnvloeding van lokale politieke mandatarissen kunnen indammen”, vindt de liberaal. “Het hele systeem is veel te weinig transparant.”

'Cosmetische ingrepen’

Over dat laatste lijkt iedereen het eens, maar de vraag is of de PS daar oren naar heeft. Zonder akkoord binnen de meerderheid over initiatieven die niet in het regeerakkoord staan, dreigen de maatregelen mager te blijven.

“Ik heb er bitter weinig vertrouwen in”, aldus Vanden Borre. “Ik hoor dat het kabinet van staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS) al bezig is met aanbevelingen schrijven. Het zullen cosmetische ingrepen zijn: een change manager links, wat procedures herbekijken rechts. Het zal geen rationalisering van de sector zijn.”

Voor de N-VA is Vlaanderen het lichtend voorbeeld als het op sociale huisvesting aankomt. “Je moet de sector depolitiseren. Toewijzingsprocedures mogen niet politiek zijn. We moeten evolueren naar één sociale huisvestingsmaatschappij voor Brussel. Geld blijft vandaag plakken in structuren.”

Khattabi stelt een sterkere controle door de BGHM voor. “Het blijft vandaag bij administratieve controles, zonder inhoudelijke checks van de dossiers. Verder moet je bepaalde ethische normen in codes gieten of een decumul in het leven roepen tussen schepen of parlementslid enerzijds en voorzitter van een sociale huisvestingsmaatschappij anderzijds.”