De cijfers achter de regering-Dilliès: zo moet Brussel zijn begroting op orde krijgen

Het is de vraag van 1,2 miljard: hoe krijgt Brussel in 2029 de rekeningen weer op orde? De nadruk ligt vooral op besparingen op het overheidsapparaat en vele kleine beetjes. De aanwervingsstop en lagere consultancykosten moeten dit jaar al 100 miljoen euro opleveren.

Hoewel de eindafrekening van 2025 nog voor verrassingen kan zorgen, blijkt uit de begrotingstabellen die BRUZZ kon inkijken dat het startbedrag van het begrotingstekort op 1,24 miljard euro ligt. Bevoegd minister Dirk De Smedt bevestigt dat het de bedoeling is om dat cijfer dit jaar onder 1 miljard te duwen.

Vooral besparingen in de administraties moeten daarvoor zorgen. Zoals bekend wil de regering-Dilliès werk maken van een historische ommezwaai in het overheidsapparaat. De bedoeling is om diensten te fuseren in een efficiëntie-oefening die uit vier pijlers bestaat.

Dit jaar ligt de focus op de eerste twee pijlers. De eerste omvat onder meer de HR-dienst, Talent.brussels en Brussel Fiscaliteit.

In de tweede pijler zullen onder meer Brussel Mobiliteit, de dienst Plaatselijke Besturen en Leefmilieu Brussel onder de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel vallen. Ook de tak Brussel Stedenbouw, die op zijn beurt uit de fusie van Perspective.brussels en Urban.brussels zal bestaan, zit hierin vervat.

Ontslagen vallen er niet. De bedoeling is om op de werkingskosten te besparen, bijvoorbeeld door gepensioneerden niet te vervangen, maar op te vangen via personeel dat voor de fusie gelijkaardig werk verrichtte, en die mensen slimmer in te zetten.

Subsidies

Om te besparen geldt ook dit jaar nog een aanwervingsstop bij de overheid (-50 miljoen euro), ook voor operationeel personeel (bijvoorbeeld trambestuurders). Ook lagere consultancykosten (-50 miljoen euro) moeten de begrotingsput dempen.

Ook op sociale woningbouw (-52 miljoen euro) wordt stevig bespaard, maar het referentiejaar is wel 2025, toen er relatief veel sociale woonprojecten opgeleverd werden. In facultatieve subsidies (-25 miljoen euro) wordt geknipt en ook de subsidies op de arbeidsmarkt en het economisch weefsel (-25 miljoen euro) zijn aan opfrissing toe. Zeker de dak- en thuislozensector heeft met zijn kluwen aan hulporganisaties nood aan vereenvoudiging.

Daarnaast zet de regering haar dotaties aan Vivaqua stop en verwacht ze dit jaar ook centen van het waterbedrijf (in totaal -35 miljoen euro). Tegelijkertijd stapt het Brussels Gewest in het kapitaal van Vivaqua, al staat dat niet in de tabellen.

Verder gaat het dit jaar om brokjes links en rechts, zoals het absenteïsme bestrijden bij de overheid (-10 miljoen euro) en besparingen in de kabinetten en het parlement (-13 miljoen euro). Dat het kabinet van gewezen Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) een pak meer medewerkers telde dan dat van bijvoorbeeld de eerste minister, viel niet meer uit te leggen.

Injectie voor Beliris

Aan de inkomstenzijde valt de injectie van Beliris (+50 miljoen euro) op. Daarmee kan minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) de bruggen en tunnels oplappen.

De verhoging van de MIVB-tarieven brengt dit jaar ook al wat geld (+ 5 miljoen euro) in het laatje, net als de fiscale compensaties voor overheidsgebouwen (+ 10 miljoen euro) - die geen onroerende voorheffing moeten betalen.

De meeste geplande inkomsten komen pas later in de legislatuur op kruissnelheid, of dat is althans de bedoeling. Zo moet het geplande wegenvignet (+30 miljoen euro) in de laatste twee jaren van de legislatuur vooral gaan renderen. Op termijn verwacht de regering-Dilliès ook centen via duurdere gok- en kansspelen (tot +20 miljoen euro).

Terugverdieneffecten

In de saneringsplannen moet ook de vervanging van de Renolution-premies door renteloze leningen (-66 miljoen euro) bijdragen aan een begrotingsevenwicht in 2029, net zoals allerlei optimalisatie-oefeningen in de overheid. Ook museumproject Kanal ziet uiteindelijk (-18 miljoen euro enkel in 2029) haar middelen teruggeschroefd. De komende jaren gaat er telkens maar een kleine hap uit het budget, maar op termijn zal Kanal op de privémarkt geld moeten ophalen.

De terugverdieneffecten (+ 80 miljoen euro enkel in 2029) moeten vooral voortvloeien uit economische groei en een hogere werkzaamheidsgraad. Het doel is om in 2030 op 70 procent te landen. Vandaag ligt de tewerkstellingsgraad op zo'n 65 procent. Bijna honderdduizend Brusselaars die kunnen werken, zitten vandaag thuis zonder baan. De strengere activering zal een speerpunt moeten worden van de regering-Dilliès om de rekening te doen kloppen.

Zeker omdat de liberale partijen in de Brusselse regering er prat op gaan om vanaf 2027 met fiscale cadeautjes te strooien. Volgend jaar wordt de ‘Be Home-premie' zo verdubbeld, van 160 naar 320 euro. Zo zal de onroerende voorheffing voor eigenaars dalen.

De personenbelasting moet een jaar later met één procent dalen, waardoor de werkende Brusselaar volgens Anders 268 euro per jaar meer zal overhouden. Tot slot gaat het plafond voor de korting op de registratierechten in 2029 van 600.000 naar 800.000 euro. In het laatste jaar van de legislatuur landt het totaalbedrag van die taxshift al op 100 miljoen euro.

'Constant bijsturen'

Op papier mag de rekening dan wel kloppen, toch fronsen zelfs binnen de regering verschillende partijen de wenkbrauwen bij de tabellen, en niet alleen ter linkerzijde.

Dat heeft veel te maken met bijvoorbeeld de investeringen in de sociale woningbouw die vanaf volgend jaar overeind blijven, net zoals de middelen voor mobiliteitsplannen. Bovendien kost Metro 3 dit jaar (101 miljoen euro) en volgend jaar (122 miljoen euro) nog handenvol geld. Minister van Lokale Besturen Ahmed Laaouej (PS) zal de gemeenten op termijn tot 50 miljoen euro kunnen toeschuiven, geld dat gevonden moet worden via een fiscaal pact tussen het Gewest en de gemeenten (-50 miljoen euro).

“Er zijn verschillende zaken die afhangen van de hervormingen die we zullen doorvoeren”, geeft een bron toe die de onderhandelingen meemaakte. “Al is het wel echt zo dat elk departement zich bewust is van de uitdaging. Iedereen zit mee in het bad.”

“Tegelijkertijd zal de begroting een work in progress zijn, die aanpassingen zal vergen. Ook op federaal niveau moet men constant bijsturen, dat zal hier niet anders zijn. Met de voluntaristische Dirk De Smedt zit er alvast iemand aan de knoppen die alles op alles zal zetten om dat evenwicht te halen.”

Zijn collega Elke Van den Brandt steekt alvast niet onder stoelen of banken dat een begrotingsevenwicht in 2029 een stevige klus wordt.

“De weg ernaartoe zal niet makkelijk zijn, de lat ligt zelfs hoger dan wat Europa van ons vraagt. Daarbij weet iedereen dat Brussel als grootstad ook uitdagingen heeft die we niet kunnen negeren, op vlak van gezondheid en sociaal beleid. En als we Brussel toekomstbestendig willen maken, gaan we ook moeten blijven investeren in onze stad, zodat er weer met fierheid naar ons gekeken wordt.”